౨. రహోగతవగ్గో

౧. రహోగతసుత్తవణ్ణనా

౨౫౯. రహోగతవగ్గస్స పఠమే యం కిఞ్చి వేదయితం, తం దుక్ఖస్మిన్తి యం కిఞ్చి వేదయితం, తం సబ్బం దుక్ఖన్తి అత్థో. సఙ్ఖారానంయేవ అనిచ్చతన్తిఆదీసు యా ఏసా సఙ్ఖారానం అనిచ్చతా ఖయధమ్మతా వయధమ్మతా విపరిణామధమ్మతా, ఏతం సన్ధాయ యం కిఞ్చి వేదయితం, తం దుక్ఖన్తి మయా భాసితన్తి దీపేతి. యా హి సఙ్ఖారానం అనిచ్చతా, వేదనానమ్పి సా అనిచ్చతా ఏవ. అనిచ్చతా చ నామేసా మరణం, మరణతో ఉత్తరి దుక్ఖం నామ నత్థీతి ఇమినా అధిప్పాయేన సబ్బా వేదనా దుక్ఖాతి వుత్తా. అథ ఖో పన భిక్ఖు మయాతి ఇదం న కేవలం అహం వేదనానంయేవ నిరోధం పఞ్ఞాపేమి, ఇమేసమ్పి ధమ్మానం నిరోధం పఞ్ఞాపేమీతి దస్సనత్థం ఆరద్ధం. వూపసమో చ పస్సద్ధియో చ ఏవరూపాయ దేసనాయ బుజ్ఝనకానం అజ్ఝాసయేన వుత్తా. సఞ్ఞావేదయితనిరోధగ్గహణేన చేత్థ చత్తారో ఆరుప్పా గహితావ హోన్తీతి వేదితబ్బా.

౨-౩. పఠమఆకాససుత్తాదివణ్ణనా

౨౬౦-౨౬౧. దుతియే పుథూ వాయన్తి మాలుతాతి బహూ వాతా వాయన్తి. సేసం ఉత్తానత్థమేవాతి. తతియం వినా గాథాహి బుజ్ఝన్తానం అజ్ఝాసయేన వుత్తం.

౪. అగారసుత్తవణ్ణనా

౨౬౨. చతుత్థే పురత్థిమాతి పురత్థిమాయ. ఏవం సబ్బత్థ. సామిసాపి సుఖా వేదనాతిఆదీసు సామిసా సుఖా నామ కామామిసపటిసంయుత్తా వేదనా. నిరామిసా సుఖా నామ పఠమజ్ఝానాదివసేన విపస్సనావసేన అనుస్సతివసేన చ ఉప్పన్నా వేదనా. సామిసా దుక్ఖా నామ కామామిసేనేవ సామిసా వేదనా, నిరామిసా దుక్ఖా నామ అనుత్తరేసు విమోక్ఖేసు పిహం ఉపట్ఠాపయతో పిహపచ్చయా ఉప్పన్నదోమనస్సవేదనా. సామిసా అదుక్ఖమసుఖా నామ కామామిసేనేవ సామిసా వేదనా. నిరామిసా అదుక్ఖమసుఖా నామ చతుత్థజ్ఝానవసేన ఉప్పన్నా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా.

౫-౮. పఠమఆనన్దసుత్తాదివణ్ణనా

౨౬౩-౨౬౬. పఞ్చమాదీని చత్తారి హేట్ఠా కథితనయానేవ. పురిమాని పనేత్థ ద్వే పరిపుణ్ణపస్సద్ధికాని, పచ్ఛిమాని ఉపడ్ఢపస్సద్ధికాని. దేసనాయ బుజ్ఝనకానం అజ్ఝాసయేన వుత్తాని.

౯-౧౦. పఞ్చకఙ్గసుత్తాదివణ్ణనా

౨౬౭-౨౬౮. నవమే పఞ్చకఙ్గో థపతీతి పఞ్చకఙ్గోతి తస్స నామం, వాసిఫరసునిఖాదనదణ్డముగ్గరకాళసుత్తనాళిసఙ్ఖాతేహి వా పఞ్చహి అఙ్గేహి సమన్నాగతత్తా సో పఞ్చకఙ్గోతి పఞ్ఞాతో. థపతీతి వడ్ఢకీజేట్ఠకో. ఉదాయీతి పణ్డితఉదాయిత్థేరో. పరియాయన్తి కారణం. ద్వేపానన్దాతి ద్వేపి, ఆనన్ద, పరియాయేనాతి కారణేన. ఏత్థ చ కాయికచేతసికవసేన ద్వే వేదితబ్బా, సుఖాదివసేన తిస్సోపి, ఇన్ద్రియవసేన సుఖిన్ద్రియాదికా పఞ్చ, ద్వారవసేన చక్ఖుసమ్ఫస్సజాదికా ఛ, ఉపవిచారవసేన ‘‘చక్ఖునా రూపం దిస్వా సోమనస్సఠానియం రూపం ఉపవిచరతీ’’తిఆదికా అట్ఠారస, ఛ గేహసితాని సోమనస్సాని, ఛ నేక్ఖమ్మసితాని, ఛ గేహసితాని దోమనస్సాని, ఛ నేక్ఖమ్మసితాని, ఛ గేహసితా ఉపేక్ఖా, ఛ నేక్ఖమ్మసితాతి ఏవం ఛత్తింస. తా అతీతే ఛత్తింస, అనాగతే ఛత్తింస, పచ్చుప్పన్నే ఛత్తింసాతి ఏవం అట్ఠసతం వేదనా వేదితబ్బా.

పఞ్చిమే ఆనన్ద కామగుణాతి అయం పాటియేక్కో అనుసన్ధి. న కేవలఞ్హి ద్వే ఆదిం కత్వా వేదనా భగవతా పఞ్ఞత్తా, పరియాయేన ఏకాపి వేదనా కథితా, తం దస్సేన్తో పఞ్చకఙ్గస్స థపతినో వాదం ఉపత్థమ్భేతుం ఇమం దేసనం ఆరభి. అభిక్కన్తతరన్తి సున్దరతరం. పణీతతరన్తి అతప్పకతరం. ఏత్థ చ చతుత్థజ్ఝానతో పట్ఠాయ అదుక్ఖమసుఖా వేదనా, సాపి సన్తట్ఠేన పణీతట్ఠేన చ సుఖన్తి వుత్తా. నిరోధో అవేదయితసుఖవసేన సుఖం నామ జాతో. పఞ్చకామగుణవసేన హి అట్ఠసమాపత్తివసేన చ ఉప్పన్నం వేదయితం సుఖం నామ, నిరోధో అవేదయితసుఖం నామ. ఇతి వేదయితసుఖం వా హోతు అవేదయితసుఖం వా, నిద్దుక్ఖభావసఙ్ఖాతేన సుఖట్ఠేన ఏకన్తసుఖమేవ జాతం.

యత్థ యత్థాతి యస్మిం యస్మిం ఠానే. సుఖం ఉపలబ్భతీతి వేదయితం సుఖం వా అవేదయితం సుఖం వా ఉపలబ్భతి. తం తం తథాగతో సుఖస్మిం పఞ్ఞపేతి, తం సబ్బం తథాగతో నిద్దుక్ఖభావం సుఖస్మింయేవ పఞ్ఞపేతీతి ఇధ భగవా నిరోధసమాపత్తిం సీసం కత్వా నేయ్యపుగ్గలస్స వసేన అరహత్తనికూటేనేవ దేసనం నిట్ఠాపేసి. దసమం ఉత్తానత్థమేవాతి.

రహోగతవగ్గో దుతియో.