౧౦. అబ్యాకతసంయుత్తం

౧. ఖేమాసుత్తవణ్ణనా

౪౧౦. అబ్యాకతసంయుత్తస్స పఠమే ఖేమాతి గిహికాలే బిమ్బిసారస్స ఉపాసికా సద్ధాపబ్బజితా మహాథేరీ ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావికానం భిక్ఖునీనం మహాపఞ్ఞానం యదిదం ఖేమా’’తి ఏవం భగవతా మహాపఞ్ఞతాయ ఏతదగ్గే ఠపితా. పణ్డితాతి పణ్డిచ్చేన సమన్నాగతా. వియత్తాతి వేయ్యత్తియేన సమన్నాగతా. మేధావినీతి మేధాయ పఞ్ఞాయ సమన్నాగతా. బహుస్సుతాతి పరియత్తిబాహుసచ్చేనపి పటివేధబాహుసచ్చేనపి సమన్నాగతా.

గణకోతి అచ్ఛిద్దకగణనాయ కుసలో. ముద్దికోతి అఙ్గులిముద్దాయ గణనాయ కుసలో. సఙ్ఖాయకోతి పిణ్డగణనాయ కుసలో. గమ్భీరోతి చతురాసీతియోజనసహస్సగమ్భీరో. అప్పమేయ్యోతి ఆళ్హకగణనాయ అప్పమేయ్యో. దుప్పరియోగాహోతి ఆళ్హకగణనాయ పమాణగహణత్థం దురోగాహో. యేన రూపేన తథాగతన్తి యేన రూపేన దీఘో రస్సో సామో ఓదాతోతి సత్తసఙ్ఖాతం తథాగతం పఞ్ఞపేయ్య. తం రూపం తథాగతస్స పహీనన్తి తం వుత్తప్పకారరూపం సముదయప్పహానేన సబ్బఞ్ఞుతథాగతస్స పహీనం. రూపసఙ్ఖాయ విముత్తోతి ఆయతిం రూపస్స అనుప్పత్తియా రూపారూపకోట్ఠాసేనపి ఏవరూపో నామ భవిస్సతీతి వోహారస్సపి పటిపస్సద్ధత్తా రూపపణ్ణత్తియాపి విముత్తో. గమ్భీరోతి అజ్ఝాసయ గమ్భీరతాయ చ గుణగమ్భీరతాయ చ గమ్భీరో. తస్స ఏవం గుణగమ్భీరస్స సతో సబ్బఞ్ఞుతథాగతస్స యం ఉపాదాయ సత్తసఙ్ఖాతో తథాగతోతి పఞ్ఞత్తి హోతి, తదభావేన తస్సా పఞ్ఞత్తియా అభావం పస్సన్తస్స అయం సత్తసఙ్ఖాతో హోతి తథాగతో పరం మరణాతి ఇదం వచనం న ఉపేతి న యుజ్జతి, న హోతి తథాగతో పరం మరణాతిఆదివచనమ్పి న ఉపేతి న యుజ్జతీతి అత్థో.

సంసన్దిస్సతీతి ఏకం భవిస్సతి. సమేస్సతీతి నిరన్తరం భవిస్సతి. న విరోధయిస్సతీతి న విరుద్ధం పదం భవిస్సతి. అగ్గపదస్మిన్తి దేసనాయ. దేసనా హి ఇధ అగ్గపదన్తి అధిప్పేతా.

౨. అనురాధసుత్తవణ్ణనా

౪౧౧. దుతియం ఖన్ధియవగ్గే విత్థారితమేవ, అబ్యాకతాధికారతో పన ఇధ వుత్తం.

౩-౮. పఠమసారిపుత్తకోట్ఠికసుత్తాదివణ్ణనా

౪౧౨-౪౧౭. తతియే రూపగతమేతన్తి రూపమత్తమేతం. ఏత్థ రూపతో అఞ్ఞో కోచి సత్తో నామ న ఉపలబ్భతి, రూపే పన సతి నామమత్తం ఏతం హోతీతి దస్సేతి. వేదనాగతమేతన్తిఆదీసుపి ఏసేవ నయో. అయం ఖో ఆవుసో హేతూతి అయం రూపాదీని ముఞ్చిత్వా అనుపలబ్భియసభావో హేతు, యేనేతం అబ్యాకతం భగవతాతి. చతుత్థాదీని ఉత్తానత్థానేవ.

౯. కుతూహలసాలాసుత్తవణ్ణనా

౪౧౮. నవమే కుతూహలసాలాయన్తి కుతూహలసాలా నామ పచ్చేకసాలా నత్థి, యత్థ పన నానాతిత్థియా సమణబ్రాహ్మణా నానావిధం కథం పవత్తేన్తి, సా బహూనం ‘‘అయం కిం వదతి, అయం కిం వదతీ’’తి కుతూహలుప్పవత్తిట్ఠానతో కుతూహలసాలాతి వుచ్చతి. దూరమ్పి గచ్ఛతీతి యావ ఆభస్సరబ్రహ్మలోకా గచ్ఛతి. ఇమఞ్చ కాయం నిక్ఖిపతీతి చుతిచిత్తేన నిక్ఖిపతి. అనుపపన్నో హోతీతి చుతిక్ఖణేయేవ పటిసన్ధిచిత్తస్స అనుప్పన్నత్తా అనుపపన్నో హోతి.

౧౦. ఆనన్దసుత్తవణ్ణనా

౪౧౯. దసమే తేసమేతం సద్ధిం అభవిస్సాతి తేసం లద్ధియా సద్ధిం ఏతం అభవిస్స. అనులోమం అభవిస్స ఞాణస్స ఉప్పాదాయ సబ్బే ధమ్మా అనత్తాతి యం ఏతం ‘‘సబ్బే ధమ్మా అనత్తా’’తి విపస్సనాఞాణం ఉప్పజ్జతి, అపి ను మే తస్స అనులోమం అభవిస్సాతి అత్థో.

౧౧. సభియకచ్చానసుత్తవణ్ణనా

౪౨౦. ఏకాదసమే ఏతమేత్తకేన ఏత్తకమేవాతి ఆవుసో యస్సాపి ఏతం ఏత్తకేన కాలేన ‘‘హేతుమ్హి సతి రూపీతిఆది పఞ్ఞాపనా హోతి, అసతి న హోతీ’’తి బ్యాకరణం భవేయ్య, తస్స ఏత్తకమేవ బహు. కో పన వాదో అతిక్కన్తేతి అతిక్కన్తే పన అతిమనాపే ధమ్మదేసనానయే వాదోయేవ కో, నత్థి వాదో, ఛిన్నా కథాతి.

అబ్యాకతసంయుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.