౭. మిగజాలవగ్గో

౧. పఠమమిగజాలసుత్తవణ్ణనా

౬౩. మిగజాలవగ్గస్స పఠమే చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యాతి చక్ఖువిఞ్ఞాణేన పస్సితబ్బా. సోతవిఞ్ఞేయ్యాదీసుపి ఏసేవ నయో. ఇట్ఠాతి పరియిట్ఠా వా హోన్తు మా వా, ఇట్ఠారమ్మణభూతాతి అత్థో. కన్తాతి కమనీయా. మనాపాతి మనవడ్ఢనకా. పియరూపాతి పియజాతికా. కామూపసంహితాతి ఆరమ్మణం కత్వా ఉప్పజ్జమానేన కామేన ఉపసంహితా రజనీయాతి రఞ్జనీయా, రాగుప్పత్తికారణభూతాతి అత్థో. నన్దీతి తణ్హానన్దీ. సంయోగోతి సంయోజనం. నన్దిసంయోజనసంయుత్తోతి నన్దీబన్ధనేన బద్ధో. అరఞ్ఞవనపత్థానీతి అరఞ్ఞాని చ వనపత్థాని చ. తత్థ కిఞ్చాపి అభిధమ్మే నిప్పరియాయేన ‘‘నిక్ఖమిత్వా బహి ఇన్దఖీలా సబ్బమేతం అరఞ్ఞ’’న్తి (విభ. ౫౨౯) వుత్తం, తథాపి యం తం ‘‘పఞ్చధనుసతికం పచ్ఛిమ’’న్తి (పారా. ౬౫౪) అరఞ్ఞకఙ్గనిప్ఫాదకం సేనాసనం వుత్తం, తదేవ అధిప్పేతన్తి వేదితబ్బం. వనపత్థన్తి గామన్తం అతిక్కమిత్వా మనుస్సానం అనుపచారట్ఠానం, యత్థ న కసీయతి న వపీయతి. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘వనపత్థన్తి దూరానమేతం సేనాసనానం అధివచనం. వనపత్థన్తి వనసణ్డానమేతం, వనపత్థన్తి భింసనకానమేతం, వనపత్థన్తి సలోమహంసానమేతం, వనపత్థన్తి పరియన్తానమేతం, వనపత్థన్తి అమనుస్సూపచారానం సేనాసనానమేతం అధివచన’’న్తి (విభ. ౫౩౧).

ఏత్థ చ పరియన్తానన్తి ఇమం ఏకం పరియాయం ఠపేత్వా సేసపరియాయేహి వనపత్థాని వేదితబ్బాని. పన్తానీతి పరియన్తాని అతిదూరాని. అప్పసద్దానీతి ఉదుక్ఖలముసలదారకసద్దాదీనం అభావేన అప్పసద్దాని. అప్పనిగ్ఘోసానీతి తేసం తేసం నిన్నాదమహానిగ్ఘోసస్స అభావేన అప్పనిగ్ఘోసాని. విజనవాతానీతి సఞ్చరణజనస్స సరీరవాతవిరహితాని. మనుస్సరాహస్సేయ్యకానీతి మనుస్సానం రహోకమ్మస్స అనుచ్ఛవికాని. పటిసల్లానసారుప్పానీతి నిలీయనసారుప్పాని.

౨. దుతియమిగజాలసుత్తవణ్ణనా

౬౪. దుతియే నన్దినిరోధా దుక్ఖనిరోధోతి తణ్హానన్దియా నిరోధేన వట్టదుక్ఖస్స నిరోధో.

౩-౫. పఠమసమిద్ధిమారపఞ్హాసుత్తాదివణ్ణనా

౬౫-౬౭. తతియే సమిద్ధీతి అత్తభావస్స సమిద్ధతాయ ఏవం లద్ధనామో. తస్స కిర థేరస్స అత్తభావో అభిరూపో అహోసి పాసాదికో, ఉక్ఖిత్తమాలాపుటో వియ అలఙ్కతమాలాగబ్భో వియ చ సబ్బాకారపారిపూరియా సమిద్ధో. తస్మా సమిద్ధిత్వేవ సఙ్ఖం గతో. మారోతి మరణం పుచ్ఛతి. మారపఞ్ఞత్తీతి మారోతి పఞ్ఞత్తి నామం నామధేయ్యం. అత్థి తత్థ మారో వా మారపఞ్ఞత్తి వాతి తత్థ మరణం వా మరణన్తి ఇదం నామం వా అత్థీతి దస్సేతి. చతుత్థం ఉత్తానమేవ, తథా పఞ్చమం.

౬. సమిద్ధిలోకపఞ్హాసుత్తవణ్ణనా

౬౮. ఛట్ఠే లోకోతి లుజ్జనపలుజ్జనట్ఠేన లోకో. ఇతి మిగజాలత్థేరస్స ఆయాచనసుత్తతో పట్ఠాయ పఞ్చసుపి సుత్తేసు వట్టవివట్టమేవ కథితం.

౭. ఉపసేనఆసీవిససుత్తవణ్ణనా

౬౯. సత్తమే సీతవనేతి ఏవంనామకే సుసానవనే. సప్పసోణ్డికపబ్భారేతి సప్పఫణసదిసతాయ ఏవంలద్ధనామే పబ్భారే. ఉపసేనస్సాతి ధమ్మసేనాపతినో కనిట్ఠభాతికఉపసేనత్థేరస్స. ఆసీవిసో పతితో హోతీతి థేరో కిర కతభత్తకిచ్చో మహాచీవరం గహేత్వా లేణచ్ఛాయాయ మన్దమన్దేన వాతపానవాతేన బీజియమానో నిసీదిత్వా దుపట్టనివాసనే సూచికమ్మం కరోతి. తస్మిం ఖణే లేణచ్ఛదనే ద్వే ఆసీవిసపోతకా కీళన్తి. తేసు ఏకో పతిత్వా థేరస్స అంసకూటే అవత్థాసి. సో చ ఫుట్ఠవిసో హోతి. తస్మా పతితట్ఠానతో పట్ఠాయ థేరస్స కాయే దీపసిఖా వియ వట్టిం పరియాదియమానమేవస్స విసం ఓతిణ్ణం. థేరో విసస్స తథాగమనం దిస్వా కిఞ్చాపి తం పతితమత్తమేవ యథాపరిచ్ఛేదేన గతం, అత్తనో పన ఇద్ధిబలేన ‘‘అయం అత్తభావో లేణే మా వినస్సతూ’’తి అధిట్ఠహిత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి. పురాయం కాయో ఇధేవ వికిరతీతి యావ న వికిరతి, తావ నం బహిద్ధా నీహరథాతి అత్థో. అఞ్ఞథత్తన్తి అఞ్ఞథాభావం. ఇన్ద్రియానం వా విపరిణామన్తి చక్ఖుసోతాదీనం ఇన్ద్రియానం పకతివిజహనభావం. తత్థేవ వికిరీతి బహి నీహరిత్వా ఠపితట్ఠానే మఞ్చకస్మింయేవ వికిరి.

౮. ఉపవాణసన్దిట్ఠికసుత్తవణ్ణనా

౭౦. అట్ఠమే రూపప్పటిసంవేదీతి నీలపీతాదిభేదం ఆరమ్మణం వవత్థాపేన్తో రూపం పటిసంవిదితం కరోతి, తస్మా రూపప్పటిసంవేదీ నామ హోతి. రూపరాగప్పటిసంవేదీతి కిలేసస్స అత్థిభావేనేవ పన రూపరాగం పటిసంవిదితం కరోతి నామ, తస్మా రూపరాగప్పటిసంవేదీతి వుచ్చతి. సన్దిట్ఠికోతిఆదీని విసుద్ధిమగ్గే వుత్తత్థానేవ. నో చ రూపరాగప్పటిసంవేదీతి కిలేసస్స నత్థిభావేనేవ న రూపరాగం పటిసంవిదితం కరోతి నామ, తస్మా ‘‘నో చ రూపరాగప్పటిసంవేదీ’’తి వుచ్చతి. ఇమస్మిం సుత్తే సేఖాసేఖానం పచ్చవేక్ఖణా కథితా.

౯. పఠమఛఫస్సాయతనసుత్తవణ్ణనా

౭౧. నవమే ఫస్సాయతనానన్తి ఫస్సాకరానం. అవుసితన్తి అవుట్ఠం. ఆరకాతి దూరే. ఏత్థాహం, భన్తే, అనస్ససన్తి, భన్తే, అహం ఏత్థ అనస్ససిం, నట్ఠో నామ అహన్తి వదతి. భగవా – ‘‘అయం భిక్ఖు ‘అహం నామ ఇమస్మిం సాసనే నట్ఠో’తి వదతి, కిన్ను ఖ్వస్స అఞ్ఞేసు ధాతుకమ్మట్ఠాన-కసిణకమ్మట్ఠానాదీసు అభియోగో అత్థీ’’తి చిన్తేత్వా, తమ్పి అపస్సన్తో – ‘‘కతరం ను ఖో కమ్మట్ఠానం ఇమస్స సప్పాయం భవిస్సతీ’’తి చిన్తేసి. తతో ‘‘ఆయతనకమ్మట్ఠానమేవ సప్పాయ’’న్తి దిస్వా తం కథేన్తో తం కిం మఞ్ఞసి భిక్ఖూతిఆదిమాహ. సాధూతి తస్స బ్యాకరణే సమ్పహంసనం. ఏసేవన్తో దుక్ఖస్సాతి అయమేవ వట్టదుక్ఖస్సన్తో పరిచ్ఛేదో, నిబ్బానన్తి అత్థో.

౧౦. దుతియఛఫస్సాయతనసుత్తవణ్ణనా

౭౨. దసమే అనస్ససన్తి నస్ససిం, నట్ఠో నామమ్హి ఇచ్చేవ అత్థో. ఆయతిం అపునబ్భవాయాతి ఏత్థ ఆయతిం అపునబ్భవో నామ నిబ్బానం, నిబ్బానత్థాయ పహీనం భవిస్సతీతి అత్థో.

౧౧. తతియఛఫస్సాయతనసుత్తవణ్ణనా

౭౩. ఏకాదసమే అనస్ససన్తి నట్ఠో, పనస్ససన్తి అతినట్ఠో. సేసం వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బన్తి.

మిగజాలవగ్గో సత్తమో.