౧. నిక్ఖన్తసుత్తవణ్ణనా

౨౦౯. వఙ్గీససంయుత్తస్స పఠమే అగ్గాళవే చేతియేతి ఆళవియం అగ్గచేతియే. అనుప్పన్నే బుద్ధే అగ్గాళవగోతమకాదీని యక్ఖనాగాదీనం భవనాని, చేతియాని అహేసుం. ఉప్పన్నే బుద్ధే తాని అపనేత్వా మనుస్సా విహారే కరింసు. తేసం తానేవ నామాని జాతాని. నిగ్రోధకప్పేనాతి నిగ్రోధరుక్ఖమూలవాసినా కప్పత్థేరేన. ఓహియ్యకోతి ఓహీనకో. విహారపాలోతి సో కిర తదా అవస్సికో హోతి పత్తచీవరగ్గహణే అకోవిదో. అథ నం థేరా భిక్ఖూ – ‘‘ఆవుసో, ఇమాని ఛత్తుపాహనకత్తరయట్ఠిఆదీని ఓలోకేన్తో నిసీదా’’తి విహారరక్ఖకం కత్వా పిణ్డాయ పవిసింసు. తేన వుత్తం ‘‘విహారపాలో’’తి. సమలఙ్కరిత్వాతి అత్తనో విభవానురూపేన అలఙ్కారేన అలఙ్కరిత్వా. చిత్తం అనుద్ధంసేతీతి కుసలచిత్తం విద్ధంసేతి వినాసేతి. తం కుతేత్థ లబ్భాతి ఏతస్మిం రాగే ఉప్పన్నే తం కారణం కుతో లబ్భా. యం మే పరోతి యేన మే కారణేన అఞ్ఞో పుగ్గలో వా ధమ్మో వా అనభిరతిం వినోదేత్వా ఇదానేవ అభిరతిం ఉప్పాదేయ్య ఆచరియుపజ్ఝాయాపి మం విహారే ఓహాయ గతా.

అగారస్మాతి అగారతో నిక్ఖన్తం. అనగారియన్తి పబ్బజ్జం ఉపగతన్తి అత్థో. కణ్హతోతి కణ్హపక్ఖతో మారపక్ఖతో ఆధావన్తి. ఉగ్గపుత్తాతి ఉగ్గతానం పుత్తా మహేసక్ఖా రాజఞ్ఞభూతా. దళ్హధమ్మినోతి దళ్హధనునో, ఉత్తమప్పమాణం ఆచరియధనుం ధారయమానా. సహస్సం అపలాయినన్తి యే తే సమన్తా సరేహి పరికిరేయ్యుం, తేసం అపలాయీనం సఙ్ఖం దస్సేన్తో ‘‘సహస్స’’న్తి ఆహ. ఏతతో భియ్యోతి ఏతస్మా సహస్సా అతిరేకతరా. నేవ మం బ్యాధయిస్సన్తీతి మం చాలేతుం న సక్ఖిస్సన్తి. ధమ్మే సమ్హి పతిట్ఠితన్తి అనభిరతిం వినోదేత్వా అభిరతిం ఉప్పాదనసమత్థే సకే సాసనధమ్మే పతిట్ఠితం. ఇదం వుత్తం హోతి – ఇస్సాససహస్సే తావ సమన్తా సరేహి పరికిరన్తే సిక్ఖితో పురిసో దణ్డకం గహేత్వా సబ్బే సరే సరీరే అపతమానే అన్తరావ పహరిత్వా పాదమూలే పాతేతి. తత్థ ఏకోపి ఇస్సాసో ద్వే సరే ఏకతో న ఖిపతి, ఇమా పన ఇత్థియో రూపారమ్మణాదివసేన పఞ్చ పఞ్చ సరే ఏకతో ఖిపన్తి. ఏవం ఖిపన్తియో ఏతా సచేపి అతిరేకసహస్సా హోన్తి, నేవ మం చాలేతుం సక్ఖిస్సన్తీతి.

సక్ఖీ హి మే సుతం ఏతన్తి మయా హి సమ్ముఖా ఏతం సుతం. నిబ్బానగమనం మగ్గన్తి విపస్సనం సన్ధాయాహ. సో హి నిబ్బానస్స పుబ్బభాగమగ్గో, లిఙ్గవిపల్లాసేన పన ‘‘మగ్గ’’న్తి ఆహ. తత్థ మేతి తస్మిం మే అత్తనో తరుణవిపస్సనాసఙ్ఖాతే నిబ్బానగమనమగ్గే మనో నిరతో. పాపిమాతి కిలేసం ఆలపతి. మచ్చూతిపి తమేవ ఆలపతి. న మే మగ్గమ్పి దక్ఖసీతి యథా మే భవయోనిఆదీసు గతమగ్గమ్పి న పస్ససి, తథా కరిస్సామీతి. పఠమం.