౩. కిసాగోతమీసుత్తవణ్ణనా

౧౬౪. తతియే కిసాగోతమీతి అప్పమంసలోహితతాయ కిసా, గోతమీతి పనస్సా నామం. పుబ్బే కిర సావత్థియం ఏకస్మిం కులే అసీతికోటిధనం సబ్బం అఙ్గారావ జాతం. కుటుమ్బికో అఙ్గారజాతాని అనీహరిత్వా – ‘‘అవస్సం కోచి పుఞ్ఞవా భవిస్సతి, తస్స పుఞ్ఞేన పున పాకతికం భవిస్సతీ’’తి సువణ్ణహిరఞ్ఞస్స చాటియో పూరేత్వా ఆపణే ఠపేత్వా సమీపే నిసీది. అథేకా దుగ్గతకులస్స ధీతా – ‘‘అడ్ఢమాసకం గహేత్వా దారుసాకం ఆహరిస్సామీ’’తి వీథిం గతా తం దిస్వా కుటుమ్బికం ఆహ – ‘‘ఆపణే తావ ధనం ఏత్తకం, గేహే కిత్తకం భవిస్సతీ’’తి. కిం దిస్వా అమ్మ ఏవం కథేసీతి? ఇమం హిరఞ్ఞసువణ్ణన్తి. సో ‘‘పుఞ్ఞవతీ ఏసా భవిస్సతీ’’తి తస్సా వసనట్ఠానం పుచ్ఛిత్వా ఆపణే భణ్డం పటిసామేత్వా తస్సా మాతాపితరో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమాహ – ‘‘అమ్హాకం గేహే వయప్పత్తో దారకో అత్థి, తస్సేతం దారికం దేథా’’తి. కిం సామి దుగ్గతేహి సద్ధిం కేళిం కరోసీతి? మిత్తసన్థవో నామ దుగ్గతేహిపి సద్ధిం హోతి, దేథ నం, కుటుమ్బసామినీ భవిస్సతీతి నం గహేత్వా ఘరం ఆనేసి. సా సంవాసమన్వాయ పుత్తం విజాతా. పుత్తో పదసా ఆహిణ్డనకాలే కాలమకాసి. సా దుగ్గతకులే ఉప్పజ్జిత్వా మహాకులం గన్త్వాపి ‘‘పుత్తవినాసం పత్తామ్హీ’’తి ఉప్పన్నబలవసోకా పుత్తస్స సరీరకిచ్చం వారేత్వా తం మతకళేవరం ఆదాయ నగరే విప్పలపన్తీ చరతి.

ఏకదివసం మహతియా బుద్ధవీథియా దసబలస్స సన్తికం గన్త్వా – ‘‘పుత్తస్స మే అరోగభావత్థాయ భేసజ్జం దేథ భగవా’’తి ఆహ. గచ్ఛ సావత్థిం ఆహిణ్డిత్వా యస్మిం గేహే మతపుబ్బో నత్థి, తతో సిద్ధత్థకం ఆహర, పుత్తస్స తే భేసజ్జం భవిస్సతీతి. సా నగరం పవిసిత్వా ధురగేహతో పట్ఠాయ భగవతా వుత్తనయేన గన్త్వా సిద్ధత్థకం యాచన్తీ ఘరే ఘరే, ‘‘కుతో త్వం ఏవరూపం ఘరం పస్సిస్ససీ’’తి వుత్తా కతిపయాని గేహాని ఆహిణ్డిత్వా – ‘‘సబ్బేసమ్పి కిరాయం ధమ్మతా, న మయ్హం పుత్తస్సేవా’’తి సాలాయం ఛవం ఛడ్డేత్వా పబ్బజ్జం యాచి. సత్థా ‘‘ఇమం పబ్బాజేతూ’’తి భిక్ఖునిఉపస్సయం పేసేసి. సా ఖురగ్గేయేవ అరహత్తం పాపుణి. ఇమం థేరిం సన్ధాయ ‘‘అథ ఖో కిసాగోతమీ’’తి వుత్తం.

ఏకమాసీతి ఏకా ఆసి. రుదమ్ముఖీతి రుదమానముఖీ వియ. అచ్చన్తం మతపుత్తామ్హీతి ఏత్థ అన్తం అతీతం అచ్చన్తం, భావనపుంసకమేతం. ఇదం వుత్తం హోతి – యథా పుత్తమరణం అన్తం అతీతం హోతి, ఏవం మతపుత్తా అహం, ఇదాని మమ పున పుత్తమరణం నామ నత్థి. పురిసా ఏతదన్తికాతి పురిసాపి మే ఏతదన్తికావ. యో మే పుత్తమరణస్స అన్తో, పురిసానమ్పి మే ఏసేవన్తో, అభబ్బా అహం ఇదాని పురిసం గవేసితున్తి. సబ్బత్థ విహతా నన్దీతి సబ్బేసు ఖన్ధాయతనధాతుభవయోనిగతిఠితినివాసేసు మమ తణ్హానన్దీ విహతా. తమోక్ఖన్ధోతి అవిజ్జాక్ఖన్ధో. పదాలితోతి ఞాణేన భిన్నో. తతియం.