౮. కల్యాణమిత్తసుత్తవణ్ణనా

౧౨౯. అట్ఠమే సో చ ఖో కల్యాణమిత్తస్సాతి సో చాయం ధమ్మో కల్యాణమిత్తస్సేవ స్వాక్ఖాతో నామ హోతి, న పాపమిత్తస్సాతి. కిఞ్చాపి హి ధమ్మో సబ్బేసమ్పి స్వాక్ఖాతోవ, కల్యాణమిత్తస్స పన సుస్సూసన్తస్స సద్దహన్తస్స అత్థం పూరేతి భేసజ్జం వియ వళఞ్జన్తస్స న ఇతరస్సాతి. తేనేతం వుత్తం. ధమ్మోతి చేత్థ దేసనాధమ్మో వేదితబ్బో.

ఉపడ్ఢమిదన్తి థేరో కిర రహోగతో చిన్తేసి – ‘‘అయం సమణధమ్మో నామ ఓవాదకే అనుసాసకే కల్యాణమిత్తే సతి పచ్చత్తపురిసకారే ఠితస్స సమ్పజ్జతి, ఉపడ్ఢం కల్యాణమిత్తతో హోతి, ఉపడ్ఢం పచ్చత్తపురిసకారతో’’తి. అథస్స ఏతదహోసి – ‘‘అహం పదేసఞాణే ఠితో నిప్పదేసం చిన్తేతుం న సక్కోమి, సత్థారం పుచ్ఛిత్వా నిక్కఙ్ఖో భవిస్సామీ’’తి. తస్మా సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమాహ. బ్రహ్మచరియస్సాతి అరియమగ్గస్స. యదిదం కల్యాణమిత్తతాతి యా ఏసా కల్యాణమిత్తతా నామ, సా ఉపడ్ఢం, తతో ఉపడ్ఢం ఆగచ్ఛతీతి అత్థో. ఇతి థేరేన ‘‘ఉపడ్ఢుపడ్ఢా సమ్మాదిట్ఠిఆదయో కల్యాణమిత్తతో ఆగచ్ఛన్తి, ఉపడ్ఢుపడ్ఢా పచ్చత్తపురిసకారతో’’తి వుత్తం. కిఞ్చాపి థేరస్స అయం మనోరథో, యథా పన బహూహి సిలాథమ్భే ఉస్సాపితే, ‘‘ఏత్తకం ఠానం అసుకేన ఉస్సాపితం, ఏత్తకం అసుకేనా’’తి వినిబ్భోగో నత్థి, యథా చ మాతాపితరో నిస్సాయ ఉప్పన్నేసు పుత్తేసు ‘‘ఏత్తకం మాతితో నిబ్బత్తం, ఏత్తకం పితితో’’తి వినిబ్భోగో నత్థి, ఏవం ఇధాపి అవినిబ్భోగధమ్మో హేస, ‘‘ఏత్తకం సమ్మాదిట్ఠిఆదీనం కల్యాణమిత్తతో నిబ్బత్తం, ఏత్తకం పచ్చత్తపురిసకారతో’’తి న సక్కా లద్ధుం, కల్యాణమిత్తతాయ పన ఉపడ్ఢగుణో లబ్భతీతి థేరస్స అజ్ఝాసయేన ఉపడ్ఢం నామ జాతం, సకలగుణో పటిలబ్భతీతి భగవతో అజ్ఝాసయేన సకలం నామ జాతం. కల్యాణమిత్తతాతి చేతం పుబ్బభాగపటిలాభఙ్గం నామాతి గహితం. అత్థతో కల్యాణమిత్తం నిస్సాయ లద్ధా సీలసమాధివిపస్సనావసేన చత్తారో ఖన్ధా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధోతిపి వదన్తియేవ.

మా హేవం, ఆనన్దాతి, ఆనన్ద, మా ఏవం అభణి, బహుస్సుతో త్వం సేఖపటిసమ్భిదప్పత్తో అట్ఠ వరే గహేత్వా మం ఉపట్ఠహసి, చతూహి అచ్ఛరియబ్భుతధమ్మేహి సమన్నాగతో, తాదిసస్స ఏవం కథేతుం న వట్టతి. సకలమేవ హిదం, ఆనన్ద, బ్రహ్మచరియం, యదిదం కల్యాణమిత్తతాతి ఇదం భగవా – ‘‘చత్తారో మగ్గా చత్తారి ఫలాని తిస్సో విజ్జా ఛ అభిఞ్ఞా సబ్బం కల్యాణమిత్తమూలకమేవ హోతీ’’తి సన్ధాయాహ. ఇదాని వచీభేదేనేవ కారణం దస్సేన్తో కల్యాణమిత్తస్సేతన్తిఆదిమాహ. తత్థ పాటికఙ్ఖన్తి పాటికఙ్ఖితబ్బం ఇచ్ఛితబ్బం, అవస్సంభావీతి అత్థో.

ఇధాతి ఇమస్మిం సాసనే. సమ్మాదిట్ఠిం భావేతీతిఆదీసు అట్ఠన్నం ఆదిపదానంయేవ తావ అయం సఙ్ఖేపవణ్ణనా – సమ్మా దస్సనలక్ఖణా సమ్మాదిట్ఠి. సమ్మా అభినిరోపనలక్ఖణో సమ్మాసఙ్కప్పో. సమ్మా పరిగ్గహణలక్ఖణా సమ్మావాచా. సమ్మా సముట్ఠాపనలక్ఖణో సమ్మాకమ్మన్తో. సమ్మా వోదాపనలక్ఖణా సమ్మాఆజీవో. సమ్మా పగ్గహలక్ఖణో సమ్మావాయామో. సమ్మా ఉపట్ఠానలక్ఖణా సమ్మాసతి. సమ్మా సమాధానలక్ఖణో సమ్మాసమాధి.

తేసు ఏకేకస్స తీణి కిచ్చాని హోన్తి. సేయ్యాథిదం – సమ్మాదిట్ఠి తావ అఞ్ఞేహిపి అత్తనో పచ్చనీకకిలేసేహి సద్ధిం మిచ్ఛాదిట్ఠిం పజహతి, నిరోధం ఆరమ్మణం కరోతి, సమ్పయుత్తధమ్మే చ పస్సతి తప్పటిచ్ఛాదకమోహవిధమనవసేన అసమ్మోహతో. సమ్మాసఙ్కప్పాదయోపి తథేవ మిచ్ఛాసఙ్కప్పాదీని చ పజహన్తి, నిరోధఞ్చ ఆరమ్మణం కరోన్తి. విసేసతో పనేత్థ సమ్మాదిట్ఠి సహజాతధమ్మే సమ్మా దస్సేతి. సమ్మాసఙ్కప్పో సహజాతధమ్మే అభినిరోపేతి, సమ్మావాచా సమ్మా పరిగ్గణ్హాతి, సమ్మాకమ్మన్తో సమ్మా సముట్ఠాపేతి, సమ్మాఆజీవో సమ్మా వోదాపేతి, సమ్మావాయామో సమ్మా పగ్గణ్హాతి, సమ్మాసతి సమ్మా ఉపట్ఠాపేతి, సమ్మాసమాధి సమ్మా దహతి.

అపిచేసా సమ్మాదిట్ఠి నామ పుబ్బభాగే నానాఖణా నానారమ్మణా హోతి, మగ్గకాలే ఏకక్ఖణా ఏకారమ్మణా. కిచ్చతో పన సమ్మాదిట్ఠి దుక్ఖే ఞాణన్తిఆదీని చత్తారి నామాని లభతి. సమ్మాసఙ్కప్పాదయోపి పుబ్బభాగే నానాఖణా నానారమ్మణా హోన్తి, మగ్గకాలే ఏకక్ఖణా ఏకారమ్మణా. తేసు సమ్మాసఙ్కప్పో కిచ్చతో నేక్ఖమ్మసఙ్కప్పోతిఆదీని తీణి నామాని లభతి. సమ్మావాచాదయో తయో విరతియోపి హోన్తి చేతనాయోపి, మగ్గక్ఖణే పన విరతియోవ. సమ్మావాయామో సమ్మాసతీతి ఇదమ్పి ద్వయం కిచ్చతో సమ్మప్పధానసతిపట్ఠానవసేన చత్తారి నామాని లభతి. సమ్మాసమాధి పన పుబ్బభాగేపి మగ్గక్ఖణేపి సమ్మాసమాధియేవ.

ఏవం తావ ‘‘సమ్మాదిట్ఠి’’న్తిఆదినా నయేన వుత్తానం అట్ఠన్నం ఆదిపదానంయేవ అత్థవణ్ణనం ఞత్వా ఇదాని భావేతి వివేకనిస్సితన్తిఆదీసు ఏవం ఞాతబ్బో. భావేతీతి వడ్ఢేతి, అత్తనో చిత్తసన్తానే పునప్పునం జనేతి, అభినిబ్బత్తేతీతి అత్థో. వివేకనిస్సితన్తి వివేకం నిస్సితం, వివేకే వా నిస్సితన్తి వివేకనిస్సితం. వివేకోతి వివిత్తతా. వివిత్తతా చాయం తదఙ్గవివేకో, విక్ఖమ్భన-సముచ్ఛేద-పటిప్పస్సద్ధి-నిస్సరణవివేకోతి పఞ్చవిధో. ఏవమేతస్మిం పఞ్చవిధే వివేకే. వివేకనిస్సితన్తి తదఙ్గవివేకనిస్సితం సముచ్ఛేదవివేకనిస్సితం నిస్సరణవివేకనిస్సితఞ్చ సమ్మాదిట్ఠిం భావేతీతి అయమత్థో వేదితబ్బో. తథా హి అయం అరియమగ్గభావనానుయుత్తో యోగీ విపస్సనాక్ఖణే కిచ్చతో తదఙ్గవివేకనిస్సితం, అజ్ఝాసయతో నిస్సరణవివేకనిస్సితం, మగ్గకాలే పన కిచ్చతో సముచ్ఛేదవివేకనిస్సితం, ఆరమ్మణతో నిస్సరణవివేకనిస్సితం సమ్మాదిట్ఠిం భావేతి. ఏస నయో విరాగనిస్సితాదీసు. వివేకత్థా ఏవ హి విరాగాదయో.

కేవలఞ్చేత్థ వోస్సగ్గో దువిధో పరిచ్చాగవోస్సగ్గో చ పక్ఖన్దనవోస్సగ్గో చాతి. తత్థ పరిచ్చాగవోస్సగ్గోతి విపస్సనాక్ఖణే చ తదఙ్గవసేన, మగ్గక్ఖణే చ సముచ్ఛేదవసేన కిలేసప్పహానం. పక్ఖన్దనవోస్సగ్గోతి విపస్సనాక్ఖణే తన్నిన్నభావేన, మగ్గక్ఖణే పన ఆరమ్మణకరణేన నిబ్బానపక్ఖన్దనం, తదుభయమ్పి ఇమస్మిం లోకియలోకుత్తరమిస్సకే అత్థవణ్ణనానయే వట్టతి. తథా హి అయం సమ్మాదిట్ఠి యథావుత్తేన పకారేన కిలేసే చ పరిచ్చజతి, నిబ్బానఞ్చ పక్ఖన్దతి.

వోస్సగ్గపరిణామిన్తి ఇమినా పన సకలేన వచనేన వోస్సగ్గత్థం పరిణమన్తం పరిణతఞ్చ, పరిపచ్చన్తం పరిపక్కఞ్చాతి ఇదం వుత్తం హోతి. అయఞ్హి అరియమగ్గభావనానుయుత్తో భిక్ఖు యథా సమ్మాదిట్ఠి కిలేసపరిచ్చాగవోస్సగ్గత్థం నిబ్బానపక్ఖన్దనవోస్సగ్గత్థఞ్చ పరిపచ్చతి, యథా చ పరిపక్కా హోతి, తథా నం భావేతీతి. ఏస నయో సేసమగ్గఙ్గేసు.

ఆగమ్మాతి ఆరబ్భ సన్ధాయ పటిచ్చ. జాతిధమ్మాతి జాతిసభావా జాతిపకతికా. తస్మాతి యస్మా సకలో అరియమగ్గోపి కల్యాణమిత్తం నిస్సాయ లబ్భతి, తస్మా. హన్దాతి వవస్సగ్గత్థే నిపాతో. అప్పమాదం పసంసన్తీతి అప్పమాదం వణ్ణయన్తి, తస్మా అప్పమాదో కాతబ్బో. అత్థాభిసమయాతి అత్థపటిలాభా. అట్ఠమం.