౩. జరామరణసుత్తవణ్ణనా

౧౧౪. తతియే అఞ్ఞత్ర జరామరణాతి జరామరణతో ముత్తో నామ అత్థీతి వుచ్చతి. ఖత్తియమహాసాలాతి ఖత్తియమహాసాలా నామ మహాసారప్పత్తా ఖత్తియా. యేసం హి ఖత్తియానం హేట్ఠిమన్తేన కోటిసతం నిధానగతం హోతి, తయో కహాపణకుమ్భా వలఞ్జనత్థాయ గేహమజ్ఝే రాసిం కత్వా ఠపితా హోన్తి, తే ఖత్తియమహాసాలా నామ. యేసం బ్రాహ్మణానం అసీతికోటిధనం నిహితం హోతి, దియడ్ఢో కహాపణకుమ్భో వలఞ్జనత్థాయ గేహమజ్ఝే రాసిం కత్వా ఠపితో హోతి, తే బ్రాహ్మణమహాసాలా నామ. యేసం గహపతీనం చత్తాలీసకోటిధనం నిహితం హోతి, కహాపణకుమ్భో వలఞ్జనత్థాయ గేహమజ్ఝే రాసిం కత్వా ఠపితో హోతి, తే గహపతిమహాసాలా నామ.

అడ్ఢాతి ఇస్సరా. నిధానగతధనస్స మహన్తతాయ మహద్ధనా. సువణ్ణరజతభాజనాదీనం ఉపభోగభణ్డానం మహన్తతాయ మహాభోగా. అనిధానగతస్స జాతరూపరజతస్స పహూతతాయ, పహూతజాతరూపరజతా. విత్తూపకరణస్స తుట్ఠికరణస్స పహూతతాయ పహూతవిత్తూపకరణా. గోధనాదీనఞ్చ సత్తవిధధఞ్ఞానఞ్చ పహూతతాయ పహూతధనధఞ్ఞా. తేసమ్పి జాతానం నత్థి అఞ్ఞత్ర జరామరణాతి తేసమ్పి ఏవం ఇస్సరానం జాతానం నిబ్బత్తానం నత్థి అఞ్ఞత్ర జరామరణా, జాతత్తాయేవ జరామరణతో మోక్ఖో నామ నత్థి, అన్తోజరామరణేయేవ హోతి.

అరహన్తోతిఆదీసు ఆరకా కిలేసేహీతి అరహన్తో. ఖీణా ఏతేసం చత్తారో ఆసవాతి ఖీణాసవా. బ్రహ్మచరియవాసం వుట్ఠా పరినిట్ఠితవాసాతి వుసితవన్తో. చతూహి మగ్గేహి కరణీయం ఏతేసం కతన్తి కతకరణీయా. ఖన్ధభారో కిలేసభారో అభిసఙ్ఖారభారో కామగుణభారోతి, ఇమే ఓహితా భారా ఏతేసన్తి ఓహితభారా. అనుప్పత్తో అరహత్తసఙ్ఖాతో సకో అత్థో ఏతేసన్తి అనుప్పత్తసదత్థా. దసవిధమ్పి పరిక్ఖీణం భవసంయోజనం ఏతేసన్తి పరిక్ఖీణభవసంయోజనా. సమ్మా కారణేహి జానిత్వా విముత్తాతి సమ్మదఞ్ఞావిముత్తా. మగ్గపఞ్ఞాయ చతుసచ్చధమ్మం ఞత్వా ఫలవిముత్తియా విముత్తాతి అత్థో. భేదనధమ్మోతి భిజ్జనసభావో. నిక్ఖేపనధమ్మోతి నిక్ఖిపితబ్బసభావో. ఖీణాసవస్స హి అజీరణధమ్మోపి అత్థి, ఆరమ్మణతో పటివిద్ధం నిబ్బానం, తం హి న జీరతి. ఇధ పనస్స జీరణధమ్మం దస్సేన్తో ఏవమాహ. అత్థుప్పత్తికో కిరస్స సుత్తస్స నిక్ఖేపో. సివికసాలాయ నిసీదిత్వా కథితన్తి వదన్తి. తత్థ భగవా చిత్రాని రథయానాదీని దిస్వా దిట్ఠమేవ ఉపమం కత్వా, ‘‘జీరన్తి వే రాజరథా’’తి గాథమాహ.

తత్థ జీరన్తీతి జరం పాపుణన్తి. రాజరథాతి రఞ్ఞో అభిరూహనరథా. సుచిత్తాతి సువణ్ణరజతాదీహి సుట్ఠు చిత్తితా. అథో సరీరమ్పి జరం ఉపేతీతి ఏవరూపేసు అనుపాదిణ్ణకేసు సారదారుమయేసు రథేసు జీరన్తేసు ఇమస్మిం అజ్ఝత్తికే ఉపాదిణ్ణకే మంసలోహితాదిమయే సరీరే కిం వత్తబ్బం? సరీరమ్పి జరం ఉపేతియేవాతి అత్థో. సన్తో హవే సబ్భి పవేదయన్తీతి సన్తో సబ్భీహి సద్ధిం సతం ధమ్మో న జరం ఉపేతీతి ఏవం పవేదయన్తి. ‘‘సతం ధమ్మో నామ నిబ్బానం, తం న జీరతి, అజరం అమతన్తి ఏవం కథేన్తీ’’తి అత్థో. యస్మా వా నిబ్బానం ఆగమ్మ సీదనసభావా కిలేసా భిజ్జన్తి, తస్మా తం సబ్భీతి వుచ్చతి. ఇతి పురిమపదస్స కారణం దస్సేన్తో ‘‘సన్తో హవే సబ్భి పవేదయన్తీ’’తి ఆహ. ఇదం హి వుత్తం హోతి – సతం ధమ్మో న జరం ఉపేతి, తస్మా సన్తో సబ్భి పవేదయన్తి. అజరం నిబ్బానం సతం ధమ్మోతి ఆచిక్ఖన్తీతి అత్థో. సున్దరాధివచనం వా ఏతం సబ్భీతి. యం సబ్భిధమ్మభూతం నిబ్బానం సన్తో పవేదయన్తి కథయన్తి, సో సతం ధమ్మో న జరం ఉపేతీతిపి అత్థో. తతియం.