౧. భద్దేకరత్తసుత్తవణ్ణనా

౨౭౨. ఏవం మే సుతన్తి భద్దేకరత్తసుత్తం. తత్థ భద్దేకరత్తస్సాతి విపస్సనానుయోగసమన్నాగతత్తా భద్దకస్స ఏకరత్తస్స. ఉద్దేసన్తి మాతికం. విభఙ్గన్తి విత్థారభాజనీయం.

అతీతన్తి అతీతే పఞ్చక్ఖన్ధే. నాన్వాగమేయ్యాతి తణ్హాదిట్ఠీహి నానుగచ్ఛేయ్య. నప్పటికఙ్ఖేతి తణ్హాదిట్ఠీహి న పత్థేయ్య. యదతీతన్తి ఇదమేత్థ కారణవచనం. యస్మా యం అతీతం, తం పహీనం నిరుద్ధం అత్థఙ్గతం, తస్మా తం పున నానుగచ్ఛేయ్య. యస్మా చ యం అనాగతం, తం అప్పత్తం అజాతం అనిబ్బత్తం, తస్మా తమ్పి న పత్థేయ్య.

తత్థ తత్థాతి పచ్చుప్పన్నమ్పి ధమ్మం యత్థ యత్థేవ ఉప్పన్నో, తత్థ తత్థేవ చ నం అనిచ్చానుపస్సనాదీహి సత్తహి అనుపస్సనాహి యో విపస్సతి అరఞ్ఞాదీసు వా తత్థ తత్థేవ విపస్సతి. అసంహీరం అసంకుప్పన్తి ఇదం విపస్సనాపటివిపస్సనాదస్సనత్థం వుత్తం. విపస్సనా హి రాగాదీహి న సంహీరతి న సంకుప్పతీతి అసంహీరం అసంకుప్పం, తం అనుబ్రూహయే వడ్ఢేయ్య, పటివిపస్సేయ్యాతి వుత్తం హోతి. అథ వా నిబ్బానం రాగాదీహి న సంహీరతి న సంకుప్పతీతి అసంహీరం అసంకుప్పం. తం విద్వా పణ్డితో భిక్ఖు అనుబ్రూహయే, పునప్పునం తదారమ్మణం తం తం ఫలసమాపత్తిం అప్పేన్తో వడ్ఢేయ్యాతి అత్థో.

తస్స పన అనుబ్రూహన్తస్స అత్థాయ – అజ్జేవ కిచ్చమాతప్పన్తి కిలేసానం ఆతాపనపరితాపనేన ఆతప్పన్తి లద్ధనామం వీరియం అజ్జేవ కాతబ్బం. కో జఞ్ఞా మరణం సువేతి స్వే జీవితం వా మరణం వా కో జానాతి. అజ్జేవ దానం వా దస్సామి, సీలం వా రక్ఖిస్సామి, అఞ్ఞతరం వా పన కుసలం కరిస్సామీతి హి ‘‘అజ్జ తావ పపఞ్చో అత్థి, స్వే వా పునదివసే వా కరిస్సామీ’’తి చిత్తం అనుప్పాదేత్వా అజ్జేవ కరిస్సామీతి ఏవం వీరియం కాతబ్బన్తి దస్సేతి. మహాసేనేనాతి అగ్గివిససత్థాదీని అనేకాని మరణకారణాని తస్స సేనా, తాయ మహతియా సేనాయ వసేన మహాసేనేన ఏవరూపేన మచ్చునా సద్ధిం ‘‘కతిపాహం తావ ఆగమేహి యావాహం బుద్ధపూజాదిం అత్తనో అవస్సయకమ్మం కరోమీ’’తి. ఏవం మిత్తసన్థవాకారసఙ్ఖాతో వా, ‘‘ఇదం సతం వా సహస్సం వా గహేత్వా కతిపాహం ఆగమేహీ’’తి ఏవం లఞ్జానుప్పదానసఙ్ఖాతో వా, ‘‘ఇమినాహం బలరాసినా పటిబాహిస్సామీ’’తి ఏవం బలరాసిసఙ్ఖాతో వా సఙ్గరో నత్థి. సఙ్గరోతి హి మిత్తసన్థవాకారలఞ్జానుప్పదానబలరాసీనం నామం, తస్మా అయమత్థో వుత్తో.

అతన్దితన్తి అనలసం ఉట్ఠాహకం. ఏవం పటిపన్నత్తా భద్దో ఏకరత్తో అస్సాతి భద్దేకరత్తో. ఇతి తం ఏవం పటిపన్నపుగ్గలం ‘‘భద్దేకరత్తో అయ’’న్తి. రాగాదీనం సన్తతాయ సన్తో బుద్ధముని ఆచిక్ఖతి.

౨౭౩. ఏవంరూపోతిఆదీసు కాళోపి సమానో ఇన్దనీలమణివణ్ణో అహోసిన్తి ఏవం మనుఞ్ఞరూపవసేనేవ ఏవంరూపో అహోసిం. కుసలసుఖసోమనస్సవేదనావసేనేవ ఏవంవేదనో. తంసమ్పయుత్తానంయేవ సఞ్ఞాదీనం వసేన ఏవంసఞ్ఞో ఏవంసఙ్ఖారో ఏవంవిఞ్ఞాణో అహోసిం అతీతమద్ధానన్తి.

తత్థ నన్దిం సమన్వానేతీతి తేసు రూపాదీసు తణ్హం సమన్వానేతి అనుపవత్తేతి. హీనరూపాదివసేన పన ఏవంరూపో అహోసిం…పే… ఏవంవిఞ్ఞాణో అహోసిన్తి న మఞ్ఞతి.

నన్దిం న సమన్వానేతీతి తణ్హం వా తణ్హాసమ్పయుత్తదిట్ఠిం వా నానుపవత్తయతి.

౨౭౪. ఏవంరూపో సియన్తిఆదీసుపి తంమనుఞ్ఞరూపాదివసేనేవ తణ్హాదిట్ఠిపవత్తసఙ్ఖాతా నన్దిసమన్వానయనావ వేదితబ్బా.

౨౭౫. కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నేసు ధమ్మేసు సంహీరతీతి ఇదం ‘‘పచ్చుప్పన్నఞ్చ యో ధమ్మం, తత్థ తత్థ విపస్సతి. అసంహీరం అసంకుప్ప’’న్తి ఉద్దేసస్స నిద్దేసత్థం వుత్తం. కామఞ్చేత్థ ‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, పచ్చుప్పన్నం ధమ్మం న విపస్సతీ’’తిఆది వత్తబ్బం సియా, యస్మా పన అసంహీరాతి చ అసంకుప్పాతి చ విపస్సనా వుత్తా, తస్మా తస్సా ఏవ అభావఞ్చ భావఞ్చ దస్సేతుం సంహీరతీతి మాతికం ఉద్ధరిత్వా విత్థారో వుత్తో. తత్థ సంహీరతీతి విపస్సనాయ అభావతో తణ్హాదిట్ఠీహి ఆకడ్ఢియతి. న సంహీరతీతి విపస్సనాయ భావేన తణ్హాదిట్ఠీహి నాకడ్ఢియతి. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

భద్దేకరత్తసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.