తథాగతవారఅట్ఠమనయవణ్ణనా

౧౩. నన్దీ దుక్ఖస్స మూలన్తిఆదీసు చ నన్దీతి పురిమతణ్హా. దుక్ఖన్తి పఞ్చక్ఖన్ధా. మూలన్తిఆది. ఇతివిదిత్వాతి తం పురిమభవనన్దిం ‘‘ఇమస్స దుక్ఖస్స మూల’’న్తి ఏవం జానిత్వా. భవాతి కమ్మభవతో. జాతీతి విపాకక్ఖన్ధా. తే హి యస్మా జాయన్తి, తస్మా ‘‘జాతీ’’తి వుత్తా. జాతిసీసేన వా అయం దేసనా. ఏతమ్పి ‘‘ఇతి విదిత్వా’’తి ఇమినా యోజేతబ్బం. అయఞ్హి ఏత్థ అత్థో ‘‘కమ్మభవతో ఉపపత్తిభవో హోతీతి ఏవఞ్చ జానిత్వా’’తి. భూతస్సాతి సత్తస్స. జరామరణన్తి జరా చ మరణఞ్చ. ఇదం వుత్తం హోతి – తేన ఉపపత్తిభవేన భూతస్స సత్తస్స ఖన్ధానం జరామరణం హోతీతి ఏవఞ్చ జానిత్వాతి.

ఏత్తావతా యం బోధిరుక్ఖమూలే అపరాజితపల్లఙ్కే నిసిన్నో సమ్మసిత్వా సబ్బఞ్ఞుతం పత్తో, తస్స పటిచ్చసముప్పాదస్స పటివేధా మఞ్ఞనానం అభావకారణం దస్సేన్తో చతుసఙ్ఖేపం తిసన్ధిం తియద్ధం వీసతాకారం తమేవ పటిచ్చసముప్పాదం దస్సేతి.

కథం పన ఏత్తావతా ఏస సబ్బో దస్సితో హోతీతి. ఏత్థ హి నన్దీతి అయం ఏకో సఙ్ఖేపో. దుక్ఖస్సాతి వచనతో దుక్ఖం దుతియో, భవా జాతీతి వచనతో భవో తతియో, జాతిజరామరణం చతుత్థో. ఏవం తావ చత్తారో సఙ్ఖేపా వేదితబ్బా, కోట్ఠాసాతి అత్థో. తణ్హాదుక్ఖానం పన అన్తరం ఏకో సన్ధి, దుక్ఖస్స చ భవస్స చ అన్తరం దుతియో, భవస్స చ జాతియా చ అన్తరం తతియో. ఏవం చతున్నం అఙ్గులీనం అన్తరసదిసా చతుసఙ్ఖేపన్తరా తయో సన్ధీ వేదితబ్బా.

తత్థ నన్దీతి అతీతో అద్ధా, జాతిజరామరణం అనాగతో, దుక్ఖఞ్చ భవో చ పచ్చుప్పన్నోతి ఏవం తయో అద్ధా వేదితబ్బా. అతీతే పన పఞ్చసు ఆకారేసు నన్దీవచనేన తణ్హా ఏకా ఆగతా, తాయ అనాగతాపి అవిజ్జాసఙ్ఖారఉపాదానభవా పచ్చయలక్ఖణేన గహితావ హోన్తి. జాతిజరామరణవచనేన పన యేసం ఖన్ధానం తజ్జాతిజరామరణం, తే వుత్తా యేవాతి కత్వా ఆయతిం విఞ్ఞాణనామరూపసళాయతనఫస్సవేదనా గహితావ హోన్తి.

ఏవమేతే ‘‘పురిమకమ్మభవస్మిం మోహో అవిజ్జా, ఆయూహనా సఙ్ఖారా, నికన్తి తణ్హా, ఉపగమనం ఉపాదానం, చేతనా భవో ఇతి ఇమే పఞ్చ ధమ్మా పురిమకమ్మభవస్మిం ఇధ పటిసన్ధియా పచ్చయా. ఇధ పటిసన్ధి విఞ్ఞాణం, ఓక్కన్తి నామరూపం, పసాదో ఆయతనం, ఫుట్ఠో ఫస్సో, వేదయితం వేదనా ఇతి ఇమే పఞ్చ ధమ్మా ఇధూపపత్తిభవస్మిం పురేకతస్స కమ్మస్స పచ్చయా. ఇధ పరిపక్కత్తా ఆయతనానం మోహో అవిజ్జా, ఆయూహనా సఙ్ఖారా, నికన్తి తణ్హా, ఉపగమనముపాదానం, చేతనా భవో ఇతి ఇమే పఞ్చ ధమ్మా ఇధ కమ్మభవస్మిం ఆయతిం పటిసన్ధియా పచ్చయా. ఆయతిం పటిసన్ధి విఞ్ఞాణం, ఓక్కన్తి నామరూపం, పసాదో ఆయతనం, ఫుట్ఠో ఫస్సో, వేదయితం వేదనా ఇతి ఇమే పఞ్చ ధమ్మా ఆయతిం ఉపపత్తిభవస్మిం ఇధ కతస్స కమ్మస్స పచ్చయా’’తి ఏవం నిద్దిట్ఠలక్ఖణా వీసతి ఆకారా ఇధ వేదితబ్బా. ఏవం ‘‘నన్దీ దుక్ఖస్స మూలన్తి ఇతి విదిత్వా భవా జాతి, భూతస్స జరామరణ’’న్తి ఏత్తావతా ఏస సబ్బోపి చతుసఙ్ఖేపో తిసన్ధి తియద్ధో వీసతాకారో పటిచ్చసముప్పాదో దస్సితో హోతీతి వేదితబ్బో.

ఇదాని తస్మా తిహ, భిక్ఖవే…పే… అభిసమ్బుద్ధోతి వదామీతి ఏత్థ అపుబ్బపదవణ్ణనం కత్వా పదయోజనాయ అత్థనిగమనం కరిస్సామ. తస్మా తిహాతి తస్మా ఇచ్చేవ వుత్తం హోతి. తికారహకారా హి నిపాతా. సబ్బసోతి అనవసేసవచనమేతం. తణ్హానన్తి నన్దీతి ఏవం వుత్తానం సబ్బతణ్హానం. ఖయాతి లోకుత్తరమగ్గేన అచ్చన్తక్ఖయా. విరాగాదీని ఖయవేవచనానేవ. యా హి తణ్హా ఖీణా, విరత్తాపి తా భవన్తి నిరుద్ధాపి చత్తాపి పటినిస్సట్ఠాపి. ఖయాతి వా చతుమగ్గకిచ్చసాధారణమేతం. తతో పఠమమగ్గేన విరాగా, దుతియేన నిరోధా, తతియేన చాగా, చతుత్థేన పటినిస్సగ్గాతి యోజేతబ్బం. యాహి వా తణ్హాహి పథవిం పథవితో సఞ్జానేయ్య, తాసం ఖయా. యాహి పథవిం మఞ్ఞేయ్య, తాసం విరాగా. యాహి పథవియా మఞ్ఞేయ్య, తాసం నిరోధా. యాహి పథవితో మఞ్ఞేయ్య, తాసం చాగా. యాహి పథవిం మేతి మఞ్ఞేయ్య, తాసం పటినిస్సగ్గా. యాహి వా పథవిం మఞ్ఞేయ్య, తాసం ఖయా…పే… యాహి పథవిం అభినన్దేయ్య, తాసం పటినిస్సగ్గాతి ఏవమేత్థ యోజనా కాతబ్బా, న కిఞ్చి విరుజ్ఝతి.

అనుత్తరన్తి ఉత్తరవిరహితం సబ్బసేట్ఠం. సమ్మాసమ్బోధిన్తి సమ్మా సామఞ్చ బోధిం. అథ వా పసత్థం సున్దరఞ్చ బోధిం. బోధీతి రుక్ఖోపి మగ్గోపి సబ్బఞ్ఞుతఞాణమ్పి నిబ్బానమ్పి. ‘‘బోధిరుక్ఖమూలే పఠమాభిసమ్బుద్ధో’’తి (మహావ. ౧; ఉదా. ౧) చ ‘‘అన్తరా చ బోధిం అన్తరా చ గయ’’న్తి (మహావ. ౧౧; మ. ని. ౧.౨౮౫) చ ఆగతట్ఠానేహి రుక్ఖో బోధీతి వుచ్చతి. ‘‘చతూసు మగ్గేసు ఞాణ’’న్తి (చూళని. ౧౨౧) ఆగతట్ఠానే మగ్గో. ‘‘పప్పోతి బోధిం వరభూరిమేధసో’’తి (దీ. ని. ౩.౨౧౭) ఆగతట్ఠానే సబ్బఞ్ఞుతఞాణం. ‘‘పత్వాన బోధిం అమతం అసఙ్ఖత’’న్తి ఆగతట్ఠానే నిబ్బానం. ఇధ పన భగవతో అరహత్తమగ్గఞాణం అధిప్పేతం. అపరే సబ్బఞ్ఞుతఞాణన్తిపి వదన్తి.

సావకానం అరహత్తమగ్గో అనుత్తరా బోధి హోతి న హోతీతి. న హోతి. కస్మా? అసబ్బగుణదాయకత్తా. తేసఞ్హి కస్సచి అరహత్తమగ్గో అరహత్తఫలమేవ దేతి, కస్సచి తిస్సో విజ్జా, కస్సచి ఛ అభిఞ్ఞా, కస్సచి చతస్సో పటిసమ్భిదా, కస్సచి సావకపారమీఞాణం. పచ్చేకబుద్ధానమ్పి పచ్చేకబోధిఞాణమేవ దేతి. బుద్ధానం పన సబ్బగుణసమ్పత్తిం దేతి అభిసేకో వియ రఞ్ఞో సబ్బలోకిస్సరియభావం. తస్మా అఞ్ఞస్స కస్సచిపి అనుత్తరా బోధి న హోతీతి.

అభిసమ్బుద్ధోతి అభిఞ్ఞాసి పటివిజ్ఝి, పత్తో అధిగతోతి వుత్తం హోతి. ఇతి వదామీతి ఇతి వదామి ఆచిక్ఖామి దేసేమి పఞ్ఞపేమి, పట్ఠపేమి వివరామి విభజామి ఉత్తానీకరోమీతి. తత్రాయం యోజనా – తథాగతోపి, భిక్ఖవే…పే… పథవిం న మఞ్ఞతి…పే… పథవిం నాభినన్దతి. తం కిస్స హేతు, నన్దీ దుక్ఖస్స మూలం, భవా జాతి, భూతస్స జరామరణన్తి ఇతి విదిత్వాతి. తత్థ ఇతి విదిత్వాతి ఇతికారో కారణత్థో. తేన ఇమస్స పటిచ్చసముప్పాదస్స విదితత్తా పటివిద్ధత్తాతి వుత్తం హోతి. కిఞ్చ భియ్యో – యస్మా చ ఏవమిమం పటిచ్చసముప్పాదం విదిత్వా తథాగతస్స యా నన్దీతి వుత్తతణ్హా సబ్బప్పకారా, సా పహీనా, తాసఞ్చ తథాగతో సబ్బసో తణ్హానం ఖయా…పే… అనుత్తరం సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుద్ధో. తస్మా పథవిం న మఞ్ఞతి…పే… పథవిం నాభినన్దతీతి వదామీతి ఏవం అభిసమ్బుద్ధత్తా న మఞ్ఞతి నాభినన్దతీతి వదామీతి వుత్తం హోతి.

అథ వా యస్మా ‘‘నన్దీ దుక్ఖస్స మూల’’న్తిఆదినా నయేన పటిచ్చసముప్పాదం విదిత్వా సబ్బసో తణ్హా ఖయం గతా, తస్మా తిహ, భిక్ఖవే, తథాగతో సబ్బసో తణ్హానం ఖయా…పే… అభిసమ్బుద్ధోతి వదామి. సో ఏవం అభిసమ్బుద్ధత్తా పథవిం న మఞ్ఞతి…పే… నాభినన్దతీతి. యత్థ యత్థ హి యస్మాతి అవత్వా తస్మాతి వుచ్చతి, తత్థ తత్థ యస్మాతి ఆనేత్వా యోజేతబ్బం, అయం సాసనయుత్తి. ఏస నయో సబ్బత్థ.

ఇదమవోచ భగవాతి ఇదం నిదానావసానతో పభుతి యావ అభిసమ్బుద్ధోతి వదామీతి సకలసుత్తన్తం భగవా పరేసం పఞ్ఞాయ అలబ్భణేయ్యపతిట్ఠం పరమగమ్భీరం సబ్బఞ్ఞుతఞాణం దస్సేన్తో ఏకేన పుథుజ్జనవారేన ఏకేన సేక్ఖవారేన చతూహి ఖీణాసవవారేహి ద్వీహి తథాగతవారేహీతి అట్ఠహి మహావారేహి ఏకమేకస్మిఞ్చ వారే పథవీఆదీహి చతువీసతియా అన్తరవారేహి పటిమణ్డేత్వా ద్వేభాణవారపరిమాణాయ తన్తియా అవోచ.

ఏవం విచిత్రనయదేసనావిలాసయుత్తం పనేతం సుత్తం కరవికరుదమఞ్జునా కణ్ణసుఖేన పణ్డితజనహదయానం అమతాభిసేకసదిసేన బ్రహ్మస్సరేన భాసమానస్సాపి. న తే భిక్ఖూ భగవతో భాసితం అభినన్దున్తి తే పఞ్చసతా భిక్ఖూ ఇదం భగవతో వచనం నానుమోదింసు. కస్మా? అఞ్ఞాణకేన. తే కిర ఇమస్స సుత్తస్స అత్థం న జానింసు, తస్మా నాభినన్దింసు. తేసఞ్హి తస్మిం సమయే ఏవం విచిత్రనయదేసనావిలాసయుత్తమ్పి ఏతం సుత్తం ఘనపుథులేన దుస్సపట్టేన ముఖే బన్ధం కత్వా పురతో ఠపితమనుఞ్ఞభోజనం వియ అహోసి. నను చ భగవా అత్తనా దేసితం ధమ్మం పరే ఞాపేతుం కప్పసతసహస్సాధికాని చత్తారి అసఙ్ఖ్యేయ్యాని పారమియో పూరేత్వా సబ్బఞ్ఞుతం పత్తో. సో కస్మా యథా తే న జానన్తి, తథా దేసేసీతి. వుత్తమిదం ఇమస్స సుత్తస్స నిక్ఖేపవిచారణాయం ఏవ ‘‘మానభఞ్జనత్థం సబ్బధమ్మమూలపరియాయన్తి దేసనం ఆరభీ’’తి, తస్మా న యిధ పున వత్తబ్బమత్థి, ఏవం మానభఞ్జనత్థం దేసితఞ్చ పనేతం సుత్తం సుత్వా తే భిక్ఖూ తంయేవ కిర పథవిం దిట్ఠిగతికోపి సఞ్జానాతి, సేక్ఖోపి అరహాపి తథాగతోపి సఞ్జానాతి. కిన్నామిదం కథం నామిదన్తి చిన్తేన్తా పుబ్బే మయం భగవతా కథితం యంకిఞ్చి ఖిప్పమేవ జానామ, ఇదాని పనిమస్స మూలపరియాయస్స అన్తం వా కోటిం వా న జానామ న పస్సామ, అహో బుద్ధా నామ అప్పమేయ్యా అతులాతి ఉద్ధటదాఠా వియ సప్పా నిమ్మదా హుత్వా బుద్ధుపట్ఠానఞ్చ ధమ్మస్సవనఞ్చ సక్కచ్చం ఆగమంసు.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ధమ్మసభాయం సన్నిసిన్నా ఇమం కథం సముట్ఠాపేసుం ‘‘అహో బుద్ధానం ఆనుభావో, తే నామ బ్రాహ్మణపబ్బజితా తథా మానమదమత్తా భగవతా మూలపరియాయదేసనాయ నిహతమానా కతా’’తి, అయఞ్చరహి తేసం భిక్ఖూనం అన్తరాకథా విప్పకతా. అథ భగవా గన్ధకుటియా నిక్ఖమిత్వా తఙ్ఖణానురూపేన పాటిహారియేన ధమ్మసభాయం పఞ్ఞత్తవరబుద్ధాసనే నిసీదిత్వా తే భిక్ఖూ ఆహ – ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా’’తి. తే తమత్థం భగవతో ఆరోచేసుం. భగవా ఏతదవోచ – ‘‘న, భిక్ఖవే, ఇదానేవ, పుబ్బేపి అహం ఇమే ఏవం మానపగ్గహితసిరే విచరన్తే నిహతమానే అకాసి’’న్తి. తతో ఇమిస్సా అట్ఠుప్పత్తియా ఇదం అతీతం ఆనేసి –

భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరో దిసాపామోక్ఖో బ్రాహ్మణో బారాణసియం పటివసతి తిణ్ణం వేదానం పారగూ సనిఘణ్టుకేటుభానం సాక్ఖరప్పభేదానం ఇతిహాసపఞ్చమానం పదకో వేయ్యాకరణో లోకాయతమహాపురిసలక్ఖణేసు అనవయో, సో పఞ్చమత్తాని మాణవకసతాని మన్తే వాచేతి. పణ్డితా మాణవకా బహుఞ్చ గణ్హన్తి లహుఞ్చ, సుట్ఠు చ ఉపధారేన్తి, గహితఞ్చ తేసం న వినస్సతి. సోపి బ్రాహ్మణో ఆచరియముట్ఠిం అకత్వా ఘటే ఉదకం ఆసిఞ్చన్తో వియ సబ్బమ్పి సిప్పం ఉగ్గణ్హాపేత్వా తే మాణవకే ఏతదవోచ ‘‘ఏత్తకమిదం సిప్పం దిట్ఠధమ్మసమ్పరాయహిత’’న్తి. తే మాణవకా – ‘‘యం అమ్హాకం ఆచరియో జానాతి, మయమ్పి తం జానామ, మయమ్పి దాని ఆచరియా ఏవా’’తి మానం ఉప్పాదేత్వా తతో పభుతి ఆచరియే అగారవా నిక్ఖిత్తవత్తా విహరింసు. ఆచరియో ఞత్వా ‘‘కరిస్సామి నేసం మాననిగ్గహ’’న్తి చిన్తేసి. సో ఏకదివసం ఉపట్ఠానం ఆగన్త్వా వన్దిత్వా నిసిన్నే తే మాణవకే ఆహ ‘‘తాతా పఞ్హం పుచ్ఛిస్సామి, కచ్చిత్థ సమత్థా కథేతు’’న్తి. తే ‘‘పుచ్ఛథ ఆచరియ, పుచ్ఛథ ఆచరియా’’తి సహసావ ఆహంసు, యథా తం సుతమదమత్తా. ఆచరియో ఆహ –

‘‘కాలో ఘసతి భూతాని, సబ్బానేవ సహత్తనా;

యో చ కాలఘసో భూతో, స భూతపచనిం పచీ’’తి. (జా. ౧.౧౦.౧౯౦) –

విస్సజ్జేథ తాతా ఇమం పఞ్హన్తి.

తే చిన్తేత్వా అజానమానా తుణ్హీ అహేసుం. ఆచరియో ఆహ ‘‘అలం తాతా గచ్ఛథజ్జ, స్వే కథేయ్యాథా’’తి ఉయ్యోజేసి. తే దసపి వీసతిపి సమ్పిణ్డితా హుత్వా న తస్స పఞ్హస్స ఆదిం, న అన్తమద్దసంసు. ఆగన్త్వా ఆచరియస్స ఆరోచేసుం ‘‘న ఇమస్స పఞ్హస్స అత్థం ఆజానామా’’తి. ఆచరియో తేసం నిగ్గహత్థాయ ఇమం గాథమభాసి –

‘‘బహూని నరసీసాని, లోమసాని బ్రహాని చ;

గీవాసు పటిముక్కాని, కోచిదేవేత్థ కణ్ణవా’’తి. (జా. ౧.౧౦.౧౯౧) –

గాథాయత్థో – బహూని నరానం సీసాని దిస్సన్తి, సబ్బాని చ తాని లోమసాని సబ్బాని చ మహన్తాని గీవాయమేవ చ ఠపితాని, న తాలఫలం వియ హత్థేన గహితాని, నత్థి తేసం ఇమేహి ధమ్మేహి నానాకరణం. ఏత్థ పన కోచిదేవ కణ్ణవాతి అత్తానం సన్ధాయాహ. కణ్ణవాతి పఞ్ఞవా. కణ్ణచ్ఛిద్దం పన న కస్సచి నత్థి, తం సుత్వా తే మాణవకా మఙ్కుభూతా పత్తక్ఖన్ధా అధోముఖా అఙ్గులియా భూమిం విలిఖన్తా తుణ్హీ అహేసుం.

అథ నేసం అహిరికభావం పస్సిత్వా ఆచరియో ‘‘ఉగ్గణ్హథ తాతా పఞ్హ’’న్తి పఞ్హం విస్సజ్జేసి. కాలోతి పురేభత్తకాలోపి పచ్ఛాభత్తకాలోపీతి ఏవమాది. భూతానీతి సత్తాధివచనమేతం. కాలో హి భూతానం న చమ్మమంసాదీని ఖాదతి, అపిచ ఖో నేసం ఆయువణ్ణబలాని ఖేపేన్తో యోబ్బఞ్ఞం మద్దన్తో ఆరోగ్యం వినాసేన్తో ఘసతి ఖాదతీతి వుచ్చతి. సబ్బానేవ సహత్తనాతి ఏవం ఘసన్తో చ న కిఞ్చి వజ్జేతి, సబ్బానేవ ఘసతి. న కేవలఞ్చ భూతానియేవ, అపిచ ఖో సహత్తనా అత్తానమ్పి ఘసతి. పురేభత్తకాలో హి పచ్ఛాభత్తకాలం న పాపుణాతి. ఏస నయో పచ్ఛాభత్తకాలాదీసు. యో చ కాలఘసో భూతోతి ఖీణాసవస్సేతం అధివచనం. సో హి ఆయతిం పటిసన్ధికాలం ఖేపేత్వా ఖాదిత్వా ఠితత్తా ‘‘కాలఘసో’’తి వుచ్చతి. స భూతపచనిం పచీతి సో యాయం తణ్హా అపాయేసు భూతే పచతి, తం ఞాణగ్గినా పచి దయ్హి భస్మమకాసి, తేన ‘‘భూతపచనిం పచీ’’తి వుచ్చతి. ‘‘పజని’’న్తిపి పాఠో. జనికం నిబ్బత్తికన్తి అత్థో.

అథ తే మాణవకా దీపసహస్సాలోకేన వియ రత్తిం సమవిసమం ఆచరియస్స విస్సజ్జనేన పఞ్హస్స అత్థం పాకటం దిస్వా ‘‘ఇదాని మయం యావజీవం గురువాసం వసిస్సామ, మహన్తా ఏతే ఆచరియా నామ, మయఞ్హి బహుస్సుతమానం ఉప్పాదేత్వా చతుప్పదికగాథాయపి అత్థం న జానామా’’తి నిహతమానా పుబ్బసదిసమేవ ఆచరియస్స వత్తప్పటిపత్తిం కత్వా సగ్గపరాయణా అహేసుం.

అహం ఖో, భిక్ఖవే, తేన సమయేన తేసం ఆచరియో అహోసిం, ఇమే భిక్ఖూ మాణవకా. ఏవం పుబ్బేపాహం ఇమే ఏవం మానపగ్గహితసిరే విచరన్తే నిహతమానే అకాసిన్తి.

ఇమఞ్చ జాతకం సుత్వా తే భిక్ఖూ పుబ్బేపి మయం మానేనేవ ఉపహతాతి భియ్యోసోమత్తాయ నిహతమానా హుత్వా అత్తనో ఉపకారకకమ్మట్ఠానపరాయణా అహేసుం.

తతో భగవా ఏకం సమయం జనపదచారికం చరన్తో వేసాలిం పత్వా గోతమకే చేతియే విహరన్తో ఇమేసం పఞ్చసతానం భిక్ఖూనం ఞాణపరిపాకం విదిత్వా ఇమం గోతమకసుత్తం కథేసి –

‘‘అభిఞ్ఞాయాహం, భిక్ఖవే, ధమ్మం దేసేమి నో అనభిఞ్ఞాయ, సనిదానాహం…పే… సప్పాటిహారియాహం, భిక్ఖవే, ధమ్మం దేసేమి నో అప్పాటిహారియం. తస్స మయ్హం, భిక్ఖవే, అభిఞ్ఞాయ ధమ్మం దేసయతో…పే… నో అప్పాటిహారియం. కరణీయో ఓవాదో, కరణీయా అనుసాసనీ. అలఞ్చ పన వో, భిక్ఖవే, తుట్ఠియా అలం అత్తమనతాయ అలం సోమనస్సాయ. సమ్మాసమ్బుద్ధో భగవా, స్వాక్ఖాతో ధమ్మో, సుప్పటిపన్నో సఙ్ఘోతి. ఇదమవోచ భగవా, ఇమస్మిఞ్చ పన వేయ్యాకరణస్మిం భఞ్ఞమానే దససహస్సిలోకధాతు అకమ్పిత్థా’’తి (అ. ని. ౩.౧౨౬).

ఇదఞ్చ సుత్తం సుత్వా తే పఞ్చసతా భిక్ఖూ తస్మింయేవాసనే సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణింసు, ఏవాయం దేసనా ఏతస్మిం ఠానే నిట్ఠమగమాసీతి.

తథాగతవారఅట్ఠమనయవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పపఞ్చసూదనియా మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ

మూలపరియాయసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.