౨. ఉచ్ఛుదాయికావిమానవణ్ణనా

ఓభాసయిత్వా పథవిం సదేవకన్తి ఉచ్ఛుదాయికావిమానం. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవా రాజగహే విహరతీతిఆది సబ్బం అనన్తరవిమానే వుత్తసదిసం. అయం పన విసేసో – ఇధ ఉచ్ఛు దిన్నా, సస్సుయా చ పీఠకేన పహటా, తఙ్ఖణఞ్ఞేవ మతా తావతింసేసు ఉప్పన్నా, తస్సంయేవ రత్తియం థేరస్స ఉపట్ఠానం ఆగతా, కేవలకప్పం గిజ్ఝకూటం చన్దో వియ సూరియో వియ చ ఓభాసేన్తీ థేరం వన్దిత్వా పఞ్జలికా నమస్సమానా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. అథ నం థేరో –

౨౯౬. ‘‘ఓభాసయిత్వా పథవిం సదేవకం, అతిరోచసి చన్దిమసూరియా వియ;

సిరియా చ వణ్ణేన యసేన తేజసా, బ్రహ్మావ దేవే తిదసే సహిన్దకే.

౨౯౭. ‘‘పుచ్ఛామి తం ఉప్పలమాలధారినీ, ఆవేళినీ కఞ్చనసన్నిభత్తచే;

అలఙ్కతే ఉత్తమవత్థధారినీ, కా త్వం సుభే దేవతే వన్దసే మమం.

౨౯౮. ‘‘కిం త్వం పురే కమ్మమకాసి అత్తనా, మనుస్సభూతా పురిమాయ జాతియా;

దానం సుచిణ్ణం అథ సీలసంయమం, కేనూపపన్నా సుగతిం యసస్సినీ;

దేవతే పుచ్ఛితాచిక్ఖ, కిస్స కమ్మస్సిదం ఫల’’న్తి. –

ఇమాహి గాథాహి పుచ్ఛి.

౨౯౬-౭. తత్థ ఓభాసయిత్వా పథవిం సదేవకన్తి చన్దిమసూరియరస్మిసమ్మిస్సేహి సినేరుపస్సవినిగ్గతేహి పభావిసరేహి విజ్జోతయమానతాయ దేవేన ఆకాసేన సహాతి సదేవకం ఉపగతభూమిభాగభూతం ఇమం పథవిం విజ్జోతేత్వా, ఏకోభాసం ఏకపజ్జోతం కత్వాతి అత్థో. ఓభాసయిత్వా పథవిం చన్దిమసూరియా వియాతి యోజనా. అతిరోచసీతి అతిక్కమిత్వా రోచసి. తం పన అతిరోచనం కేన కిం వియ కేన వాతి ఆహ ‘‘సిరియా’’తిఆది. తత్థ సిరియాతి సోభగ్గాదిసోభావిసేసేన. తేజసాతి అత్తనో ఆనుభావేన. ఆవేళినీతి రతనమయపుప్ఫావేళవతీ.

ఏవం థేరేన పుచ్ఛితా దేవతా ఇమాహి గాథాహి విస్సజ్జేసి –

౨౯౯. ‘‘ఇదాని భన్తే ఇమమేవ గామం, పిణ్డాయ అమ్హాకం ఘరం ఉపాగమి;

తతో తే ఉచ్ఛుస్స అదాసి ఖణ్డికం, పసన్నచిత్తా అతులాయ పీతియా.

౩౦౦. ‘‘సస్సు చ పచ్ఛా అనుయుఞ్జతే మమం, కహం ను ఉచ్ఛుం వధుకే అవాకిరి;

న ఛడ్డితం నో పన ఖాదితం మయా, సన్తస్స భిక్ఖుస్స సయం అదాసహం.

౩౦౧. ‘‘తుయ్హం న్విదం ఇస్సరియం అథో మమ, ఇతిస్సా సస్సు పరిభాసతే మమం;

పీఠం గహేత్వా పహారం అదాసి మే, తతో చుతా కాలకతామ్హి దేవతా.

౩౦౨. ‘‘తదేవ కమ్మం కుసలం కతం మయా, సుఖఞ్చ కమ్మం అనుభోమి అత్తనా;

దేవేహి సద్ధిం పరిచారయామహం, మోదామహం కామగుణేహి పఞ్చహి.

౩౦౩. ‘‘తదేవ కమ్మం కుసలం కతం మయా, సుఖఞ్చ కమ్మం అనుభోమి అత్తనా;

దేవిన్దగుత్తా తిదసేహి రక్ఖితా, సమప్పితా కామగుణేహి పఞ్చహి.

౩౦౪. ‘‘ఏతాదిసం పుఞ్ఞఫలం అనప్పకం, మహావిపాకా మమ ఉచ్ఛుదక్ఖిణా;

దేవేహి సద్ధిం పరిచారయామహం, మోదామహం కామగుణేహి పఞ్చహి.

౩౦౫. ‘‘ఏతాదిసం పుఞ్ఞఫలం అనప్పకం, మహాజుతికా మమ ఉచ్ఛుదక్ఖిణా;

దేవిన్దగుత్తా తిదసేహి రక్ఖితా, సహస్సనేత్తోరివ నన్దనే వనే.

౩౦౬. ‘‘తువఞ్చ భన్తే అనుకమ్పకం విదుం, ఉపేచ్చ వన్దిం కుసలఞ్చ పుచ్ఛిసం;

తతో తే ఉచ్ఛుస్స అదాసి ఖణ్డికం, పసన్నచిత్తా అతులాయ పీతియా’’తి.

౨౯౯. తత్థ ఇదానీతి అనన్తరాతీతదివసత్తా ఆహ, అధునాతి అత్థో. ఇమమేవ గామన్తి ఇమస్మింయేవ గామే, రాజగహం సన్ధాయ వదతి. వుత్తఞ్హి ‘‘గామోపి నిగమోపి నగరమ్పి ‘గామో’ ఇచ్చేవ వుచ్చతీ’’తి. భుమ్మత్థే చేతం ఉపయోగవచనం. ఉపాగమీతి ఉపగతో అహోసి. అతులాయాతి అనుపమాయ, అప్పమాణాయ వా.

౩౦౦. అవాకిరీతి అపనేసి ఛడ్డేసి, వినాసేసి వా. సన్తస్సాతి సాధురూపస్స సన్తకిలేసస్స పరిస్సమమప్పత్తస్స వా.

౩౦౧. తుయ్హం నూతి ను-సద్దో అనత్తమనతాసూచనే నిపాతో, సో ‘‘మమా’’తి ఏత్థాపి ఆనేత్వా యోజేతబ్బో ‘‘మమ నూ’’తి. ఇదం ఇస్సరియన్తి గేహే ఆధిపచ్చం సన్ధాయాహ. తతో చుతాతి తతో మనుస్సలోకతో చుతా. యస్మా ఠితట్ఠానతో అపగతాపి ‘‘చుతా’’తి వుచ్చతి, తస్మా చుతిం విసేసేతుం ‘‘కాలకతా’’తి వుత్తం. కాలకతాపి చ న యత్థ కత్థచి నిబ్బత్తా, అపిచ ఖో దేవత్తం ఉపగతాతి దస్సేన్తీ ఆహ ‘‘అమ్హి దేవతా’’తి.

౩౦౨. తదేవ కమ్మం కుసలం కతం మయాతి తదేవ ఉచ్ఛుఖణ్డదానమత్తం కుసలం కమ్మం కతం మయా, అఞ్ఞం న జానామీతి అత్థో. సుఖఞ్చ కమ్మన్తి సుఖఞ్చ కమ్మఫలం. కమ్మఫలఞ్హి ఇధ ‘‘కమ్మ’’న్తి వుత్తం ఉత్తరపదలోపేన, కారణోపచారేన వా ‘‘కుసలానం, భిక్ఖవే, ధమ్మానం సమాదానహేతు ఏవమిదం పుఞ్ఞం పవడ్ఢతి (దీ. ని. ౩.౮౦). అనుభోమి సకం పుఞ్ఞ’’న్తి (వి. వ. ౧౩౩) చ ఆదీసు వియ. కమ్మన్తి వా కరణత్థే ఉపయోగవచనం, కమ్మేనాతి అత్థో. కమ్మే వా భవం కమ్మం యథా కమ్మన్తి. అథ వా కామేతబ్బతాయ కమ్మం. తఞ్హి సుఖరజనీయభావతో కామూపసంహితం కామేతబ్బన్తి కమనీయం. అత్తనాతి అత్తనా ఏవ, సయంవసితాయ సేరిభావేన సయమేవాతి అత్థో. పరిచారయామహం అత్తానన్తి పురిమగాథాయ ‘‘అత్తనా’’తి వుత్తం పదం విభత్తివిపరిణామేన ‘‘అత్తాన’’న్తి యోజేతబ్బం.

౩౦౩-౫. దేవిన్దగుత్తాతి దేవిన్దేన సక్కేన గుత్తా, దేవిన్దో వియ వా గుత్తా మహాపరివారతాయ. సమప్పితాతి సుట్ఠు అప్పితా సమన్నాగతా. మహావిపాకాతి విపులఫలా. మహాజుతికాతి మహాతేజా, మహానుభావాతి అత్థో.

౩౦౬. తువన్తి తం. అనుకమ్పకన్తి కారుణికం. విదున్తి సప్పఞ్ఞం, సావకపారమియా మత్థకం పత్తన్తి అత్థో. ఉపేచ్చాతి ఉపగన్త్వా. వన్దిన్తి పఞ్చపతిట్ఠితేన అభివాదయిం. కుసలఞ్చ ఆరోగ్య పుచ్ఛిసం అపుచ్ఛిం, అతులాయ పీతియా ఇదఞ్చ కుసలం అనుస్సరామీతి అధిప్పాయో. సేసం హేట్ఠా వుత్తనయమేవ.

ఉచ్ఛుదాయికావిమానవణ్ణనా నిట్ఠితా.