౬. పఠమనావావిమానవణ్ణనా

సువణ్ణచ్ఛదనం నావన్తి నావావిమానం. తస్స కా ఉప్పత్తి? భగవతి సావత్థియం విహరన్తే సోళసమత్తా భిక్ఖూ అఞ్ఞతరస్మిం గామకావాసే వసిత్వా వుత్థవస్సా ‘‘భగవన్తం పస్సిస్సామ, ధమ్మఞ్చ సుణిస్సామా’’తి సావత్థిం ఉద్దిస్స గిమ్హసమయే అద్ధానమగ్గం పటిపన్నా, అన్తరామగ్గే చ నిరుదకో కన్తారో, తే చ తత్థ ఘమ్మాభితత్తా కిలన్తా తసితా పానీయం అలభమానా అఞ్ఞతరస్స గామస్స అవిదూరేన గచ్ఛన్తి. తత్థ అఞ్ఞతరా ఇత్థీ ఉదకభాజనం గహేత్వా ఉదకత్థాయ ఉదపానాభిముఖీ గచ్ఛతి. అథ తే భిక్ఖూ తం దిస్వా ‘‘యత్థాయం ఇత్థీ గచ్ఛతి, తత్థ గతే పానీయం లద్ధుం సక్కా’’తి పిపాసాపరేతా తందిసాభిముఖా గన్త్వా ఉదపానం దిస్వా తస్సా అవిదూరే అట్ఠంసు. సా ఇత్థీ తతో ఉదకం గహేత్వా నివత్తితుకామా తే భిక్ఖూ దిస్వా ‘‘ఇమే అయ్యా ఉదకేన అత్థికా పిపాసితా’’తి ఞత్వా గరుచిత్తీకారం ఉపట్ఠపేత్వా ఉదకేన నిమన్తేసి. తే పత్తథవికతో పరిస్సావనం నీహరిత్వా పరిస్సావేత్వా యావదత్థం పానీయం పివిత్వా హత్థపాదే సీతలే కత్వా తస్సా ఇత్థియా పానీయదానే అనుమోదనం వత్వా అగమంసు.

సా తం పుఞ్ఞం హదయే ఠపేత్వా అన్తరన్తరా అనుస్సరన్తీ అపరభాగే కాలం కత్వా తావతింసభవనే నిబ్బత్తి. తస్సా పుఞ్ఞానుభావేన కప్పరుక్ఖోపసోభితం మహన్తం విమానం ఉప్పజ్జి. తం విమానం పరిక్ఖిపిత్వా ముత్తజాలరజతవిభూసితా వియ సికతావకిణ్ణపణ్డరపులినతటా మణిక్ఖన్ధనిమ్మలసలిలవాహినీ సరితా. తస్సా ఉభోసు తీరేసు ఉయ్యానవిమానద్వారే చ మహతీ పోక్ఖరణీ పఞ్చవణ్ణపదుమసణ్డమణ్డితా సహ సువణ్ణనావాయ నిబ్బత్తి. సా తత్థ దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవన్తీ నావాయ కీళన్తీ లళన్తీ విచరతి. అథేకదివసం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో దేవచారికం చరన్తో తం దేవధీతరం నావాయ కీళన్తిం దిస్వా తాయ కతపుఞ్ఞకమ్మం పుచ్ఛన్తో –

౪౩. ‘‘సువణ్ణచ్ఛదనం నావం, నారి ఆరుయ్హ తిట్ఠసి;

ఓగాహసి పోక్ఖరణిం, పద్మం ఛిన్దసి పాణినా.

౪౪. ‘‘కేన తేతాదిసో వణ్ణో, కేన తే ఇధ మిజ్ఝతి;

ఉప్పజ్జన్తి చ తే భోగా, యే కేచి మనసో పియా.

౪౫. ‘‘పుచ్ఛామి తం దేవి మహానుభావే,

మనుస్సభూతా కిమకాసి పుఞ్ఞం;

కేనాసి ఏవం జలితానుభావా,

వణ్ణో చ తే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి. – ఆహ;

తతో థేరేన పుట్ఠాయ దేవతాయ విస్సజ్జితాకారం దస్సేతుం సఙ్గీతికారేహి –

౪౬. ‘‘సా దేవతా అత్తమనా, మోగ్గల్లానేన పుచ్ఛితా;

పఞ్హం పుట్ఠా వియాకాసి, యస్స కమ్మస్సిదం ఫల’’న్తి. –

అయం గాథా వుత్తా.

౪౭. ‘‘అహం మనుస్సేసు మనుస్సభూతా, పురిమాయ జాతియా మనుస్సలోకే;

దిస్వాన భిక్ఖూ తసితే కిలన్తే, ఉట్ఠాయ పాతుం ఉదకం అదాసిం.

౪౮. ‘‘యో వే కిలన్తాన పిపాసితానం, ఉట్ఠాయ పాతుం ఉదకం దదాతి;

సీతోదకా తస్స భవన్తి నజ్జో, పహూతమల్యా బహుపుణ్డరీకా.

౪౯. ‘‘తం ఆపగా అనుపరియన్తి సబ్బదా, సీతోదకా వాలుకసన్థతా నదీ;

అమ్బా చ సాలా తిలకా చ జమ్బుయో, ఉద్దాలకా పాటలియో చ ఫుల్లా.

౫౦. ‘‘తంభూమిభాగేహి ఉపేతరూపం, విమానసేట్ఠం భుస సోభమానం;

తస్సీధ కమ్మస్స అయం విపాకో, ఏతాదిసం పుఞ్ఞకతా లభన్తి.

౫౧. ‘‘తేన మేతాదిసో వణ్ణో, తేన మే ఇధ మిజ్ఝతి;

ఉప్పజ్జన్తి చ మే భోగా, యే కేచి మనసో పియా.

౫౨. ‘‘అక్ఖామి తే భిక్ఖు మహానుభావ, మనుస్సభూతా యమకాసి పుఞ్ఞం;

తేనమ్హి ఏవం జలితానుభావా, వణ్ణో చ మే సబ్బదిసా పభాసతీ’’తి. –

అయం దేవతాయ విస్సజ్జితాకారో.

౪౩. తత్థ సువణ్ణచ్ఛదనన్తి విచిత్తభిత్తివిరచనేహి రత్తసువణ్ణమయేహి ఉభోహి పస్సేహి పటిచ్ఛాదితబ్భన్తరతాయ చేవ నానారతనసముజ్జలితేన కనకమయాలఙ్కారేన ఉపరి ఛాదితతాయ చ సువణ్ణచ్ఛదనం. నావన్తి పోతం. సో హి ఓరతో పారం పవతి గచ్ఛతీతి పోతో, సత్తే నేతీతి నావాతి చ వుచ్చతి. నారీతి తస్సా దేవధీతాయ ఆలపనం. నరతి నేతీతి నరో, పురిసో. యథా హి పఠమపకతిభూతో సత్తో ఇతరాయ పకతియా సేట్ఠత్థేన పురి సేతీతి ‘‘పురిసో’’తి వుచ్చతి, ఏవం నయనట్ఠేన ‘‘నరో’’తి. పుత్తభాతుభూతోపి హి పుగ్గలో మాతుజేట్ఠభగినీనం పితుట్ఠానే తిట్ఠతి, పగేవ భత్తుభూతో. నరస్స ఏసాతి నారీ, అయఞ్చ సమఞ్ఞా మనుస్సిత్థీసు పవత్తా రుళ్హివసేన ఇతరాసుపి తథా వుచ్చతి. ఓగాహసి పోక్ఖరణిన్తి సతిపి రత్తుప్పలనీలుప్పలాదికే బహువిధే రతనమయే జలజకుసుమే పోక్ఖరసఙ్ఖాతానం దిబ్బపదుమానం తత్థ యేభుయ్యేన అత్థితాయ ‘‘పోక్ఖరణీ’’తి లద్ధనామం దిబ్బసరం జలవిహారరతియా అనుపవిససి. పద్మం ఛిన్దసి పాణినాతి రజతమయనాళం పదుమరాగరతనమయపత్తసఙ్ఘాతం కనకమయకణ్ణికాకిఞ్జక్ఖకేసరం దిబ్బకమలం లీలారవిన్దం కత్తుకామతాయ తవ హత్థేన భఞ్జసి.

౪౭. తసితేతి పిపాసితే. కిలన్తేతి తాయ పిపాసాయ అద్ధానపరిస్సమేన చ కిలన్తకాయే. ఉట్ఠాయాతి ఉట్ఠానవీరియం కత్వా, ఆలసియం అనాపజ్జిత్వాతి అత్థో.

౪౮. యో వేతిఆదినా యథా అహం, ఏవం అఞ్ఞేపి ఆయతనగతేన ఉదకదానపుఞ్ఞేన ఏతాదిసం ఫలం పటిలభన్తీతి దిట్ఠేన అదిట్ఠస్స అనుమానవిధిం దస్సేన్తీ థేరేన పుట్ఠమత్థం సాధారణతో విస్సజ్జేతి. తత్థ తస్సాతి తన్తి చ యథావుత్తపుఞ్ఞకారినం పచ్చామసతి.

౪౯. అనుపరియన్తీతి అనురూపవసేన పరిక్ఖిపన్తి. తస్స వసనట్ఠానపరిక్ఖిపనేన సోపి పరిక్ఖిత్తో నామ హోతి. తిలకాతి బన్ధుజీవకపుప్ఫసదిసపుప్ఫా ఏకా రుక్ఖజాతి. ఉద్దాలకాతి వాతఘాతకా, యే ‘‘రాజరుక్ఖా’’తిపి వుచ్చన్తి.

౫౦. తంభూమిభాగేహీతి తాదిసేహి భూమిభాగేహి, యథావుత్తపోక్ఖరణీనదీఉయ్యానవన్తేహి భూమిపదేసేహీతి అత్థో. ఉపేతరూపన్తి పాసంసియభావేన ఉపేతం, తేసం పోక్ఖరణీఆదీనం వసేన రమణీయసన్నివేసన్తి వుత్తం హోతి. భుస సోభమానన్తి భుసం అతివియ విరోచమానం విమానసేట్ఠం లభన్తీతి యోజనా. సేసం వుత్తనయమేవాతి.

పఠమనావావిమానవణ్ణనా నిట్ఠితా.