౩. పుణ్ణాథేరీగాథావణ్ణనా

పుణ్ణే పూరస్సు ధమ్మేహీతి పుణ్ణాయ నామ సిక్ఖమానాయ గాథా. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారా తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తీ బుద్ధసుఞ్ఞే లోకే చన్దభాగాయ నదియా తీరే కిన్నరయోనియం నిబ్బత్తా. ఏకదివసం తత్థ అఞ్ఞతరం పచ్చేకబుద్ధం దిస్వా పసన్నమానసా నళమాలాయ తం పూజేత్వా అఞ్జలిం పగ్గయ్హ అట్ఠాసి. సా తేన పుఞ్ఞకమ్మేన సుగతీసుయేవ సంసరన్తీ ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం గహపతిమహాసాలకులే నిబ్బత్తి. పుణ్ణాతిస్సా నామం అహోసి. సా ఉపనిస్సయసమ్పన్నతాయ వీసతివస్సాని వసమానా మహాపజాపతిగోతమియా సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధా పబ్బజిత్వా సిక్ఖమానా ఏవ హుత్వా విపస్సనం ఆరభి. సత్థా తస్సా గన్ధకుటియం నిసిన్నో ఏవ ఓభాసం విస్సజ్జేత్వా –

౩. ‘‘పుణ్ణే పూరస్సు ధమ్మేహి, చన్దో పన్నరసేరివ;

పరిపుణ్ణాయ పఞ్ఞాయ, తమోఖన్ధం పదాలయా’’తి. – ఇమం గాథమాహ;

తత్థ పుణ్ణేతి తస్సా ఆలపనం. పూరస్సు ధమ్మేహీతి సత్తతింసబోధిపక్ఖియధమ్మేహి పరిపుణ్ణా హోహి. చన్దో పన్నరసేరివాతి ర-కారో పదసన్ధికరో. పన్నరసే పుణ్ణమాసియం సబ్బాహి కలాహి పరిపుణ్ణో చన్దో వియ. పరిపుణ్ణాయ పఞ్ఞాయాతి సోళసన్నం కిచ్చానం పారిపూరియా పరిపుణ్ణాయ అరహత్తమగ్గపఞ్ఞాయ. తమోఖన్ధం పదాలయాతి మోహక్ఖన్ధం అనవసేసతో భిన్ద సముచ్ఛిన్ద. మోహక్ఖన్ధపదాలనేన సహేవ సబ్బేపి కిలేసా పదాలితా హోన్తీతి.

సా తం గాథం సుత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేరీ ౨.౧.౩౭-౪౫) –

‘‘చన్దభాగానదీతీరే, అహోసిం కిన్నరీ తదా;

అద్దసం విరజం బుద్ధం, సయమ్భుం అపరాజితం.

‘‘పసన్నచిత్తా సుమనా, వేదజాతా కతఞ్జలీ;

నళమాలం గహేత్వాన, సయమ్భుం అభిపూజయిం.

‘‘తేన కమ్మేన సుకతేన, చేతనాపణిధీహి చ;

జహిత్వా కిన్నరీదేహం, అగచ్ఛిం తిదసం గతిం.

‘‘ఛత్తింసదేవరాజూనం, మహేసిత్తమకారయిం;

దసన్నం చక్కవత్తీనం, మహేసిత్తమకారయిం;

సంవేజేత్వాన మే చిత్తం, పబ్బజిం అనగారియం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం, భవా సబ్బే సమూహతా;

సబ్బాసవపరిక్ఖీణా, నత్థి దాని పునబ్భవో.

‘‘చతున్నవుతితో కప్పే, యం పుప్ఫమభిపూజయిం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, పుప్ఫపూజాయిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా సా థేరీ తమేవ గాథం ఉదానేసి. అయమేవ చస్సా అఞ్ఞాబ్యాకరణగాథా అహోసీతి.

పుణ్ణాథేరీగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.