౩. నన్దకపేతవత్థువణ్ణనా

రాజా పిఙ్గలకో నామాతి ఇదం నన్దకపేతవత్థు. తస్స కా ఉప్పత్తి? సత్థు పరినిబ్బానతో వస్ససతద్వయస్స అచ్చయేన సురట్ఠవిసయే పిఙ్గలో నామ రాజా అహోసి. తస్స సేనాపతి నన్దకో నామ మిచ్ఛాదిట్ఠీ విపరీతదస్సనో ‘‘నత్థి దిన్న’’న్తిఆదినా మిచ్ఛాగాహం పగ్గయ్హ విచరి. తస్స ధీతా ఉత్తరా నామ ఉపాసికా పతిరూపే కులే దిన్నా అహోసి. నన్దకో పన కాలం కత్వా విఞ్ఝాటవియం మహతి నిగ్రోధరుక్ఖే వేమానికపేతో హుత్వా నిబ్బత్తి. తస్మిం కాలకతే ఉత్తరా సుచిసీతలగన్ధోదకపూరితం పానీయఘటం కుమ్మాసాభిసఙ్ఖతేహి వణ్ణగన్ధరససమ్పన్నేహి పూవేహి పరిపుణ్ణసరావకఞ్చ అఞ్ఞతరస్స ఖీణాసవత్థేరస్స దత్వా ‘‘అయం దక్ఖిణా మయ్హం పితు ఉపకప్పతూ’’తి ఉద్దిసి, తస్స తేన దానేన దిబ్బపానీయం అపరిమితా చ పూవా పాతుభవింసు. తం దిస్వా సో ఏవం చిన్తేసి – ‘‘పాపకం వత మయా కతం, యం మహాజనో ‘నత్థి దిన్న’న్తిఆదినా మిచ్ఛాగాహం గాహితో. ఇదాని పన పిఙ్గలో రాజా ధమ్మాసోకస్స రఞ్ఞో ఓవాదం దాతుం గతో, సో తం తస్స దత్వా ఆగమిస్సతి, హన్దాహం నత్థికదిట్ఠిం వినోదేస్సామీ’’తి. న చిరేనేవ చ పిఙ్గలో రాజా ధమ్మాసోకస్స రఞ్ఞో ఓవాదం దత్వా పటినివత్తన్తో మగ్గం పటిపజ్జి.

అథ సో పేతో అత్తనో వసనట్ఠానాభిముఖం తం మగ్గం నిమ్మిని. రాజా ఠితమజ్ఝన్హికే సమయే తేన మగ్గేన గచ్ఛతి. తస్స గఛన్తస్స పురతో మగ్గో దిస్సతి, పిట్ఠితో పనస్స అన్తరధాయతి. సబ్బపచ్ఛతో గచ్ఛన్తో పురిసో మగ్గం అన్తరహితం దిస్వా భీతో విస్సరం విరవన్తో ధావిత్వా రఞ్ఞో ఆరోచేసి, తం సుత్వా రాజా భీతో సంవిగ్గమానసో హత్థిక్ఖన్ధే ఠత్వా చతస్సో దిసా ఓలోకేన్తో పేతస్స వసననిగ్రోధరుక్ఖం దిస్వా తదభిముఖో అగమాసి సద్ధిం చతురఙ్గినియా సేనాయ. అథానుక్కమేన రఞ్ఞే తం ఠానం పత్తే పేతో సబ్బాభరణవిభూసితో రాజానం ఉపసఙ్కమిత్వా పటిసన్థారం కత్వా పూవే చ పానీయఞ్చ దాపేసి. రాజా సపరిజనో న్హత్వా పూవే ఖాదిత్వా పానీయం పివిత్వా పటిప్పస్సద్ధమగ్గకిలమథో ‘‘దేవతా నుసి గన్ధబ్బో’’తిఆదినా పేతం పుచ్ఛి. పేతో ఆదితో పట్ఠాయ అత్తనో పవత్తిం ఆచిక్ఖిత్వా రాజానం మిచ్ఛాదస్సనతో విమోచేత్వా సరణేసు సీలేసు చ పతిట్ఠాపేసి. తమత్థం దస్సేతుం సఙ్గీతికారా –

౬౫౮. ‘‘రాజా పిఙ్గలకో నామ, సురట్ఠానం అధిపతి అహు;

మోరియానం ఉపట్ఠానం గన్త్వా, సురట్ఠం పునరాగమా.

౬౫౯. ‘‘ఉణ్హే మజ్ఝన్హికే కాలే, రాజా పఙ్కం ఉపాగమి;

అద్దస మగ్గం రమణీయం, పేతానం తం వణ్ణుపథం.

౬౬౦. సారథిం ఆమన్తయీ రాజా –

‘‘‘అయం మగ్గో రమణీయో, ఖేమో సోవత్థికో సివో;

ఇమినా సారథి యామ, సురట్ఠానం సన్తికే ఇతో’.

౬౬౧. ‘‘తేన పాయాసి సోరట్ఠో, సేనాయ చతురఙ్గినియా;

ఉబ్బిగ్గరూపో పురిసో, సోరట్ఠం ఏతదబ్రవి.

౬౬౨. ‘‘‘కుమ్మగ్గం పటిపన్నమ్హా, భింసనం లోమహంసనం;

పురతో దిస్సతి మగ్గో, పచ్ఛతో చ న దిస్సతి.

౬౬౩. ‘‘‘కుమ్మగ్గం పటిపన్నమ్హా, యమపురిసాన సన్తికే;

అమానుసో వాయతి గన్ధో, ఘోసో సుయ్యతి దారుణో’.

౬౬౪. ‘‘సంవిగ్గో రాజా సోరట్ఠో, సారథిం ఏతదబ్రవి;

‘కుమ్మగ్గం పటిపన్నమ్హా, భింసనం లోమహంసనం;

పురతో దిస్సతి మగ్గో, పచ్ఛతో చ న దిస్సతి.

౬౬౫. ‘‘‘కుమ్మగ్గం పటిపన్నమ్హా, యమపురిసాన సన్తికే;

అమానుసో వాయతి గన్ధో, ఘోసో సుయ్యతి దారుణో’.

౬౬౬. ‘‘హత్థిక్ఖన్ధం సమారుయ్హ, ఓలోకేన్తో చతుద్దిసా;

అద్దస నిగ్రోధం రమణీయం, పాదపం ఛాయాసమ్పన్నం;

నీలబ్భవణ్ణసదిసం, మేఘవణ్ణసిరీనిభం.

౬౬౭. ‘‘సారథిం ఆమన్తయీ రాజా, ‘కిం ఏసో దిస్సతి బ్రహా;

నీలబ్భవణ్ణసదిసో, మేఘవణ్ణసిరీనిభో’.

౬౬౮. ‘‘నిగ్రోధో సో మహారాజ, పాదపో ఛాయాసమ్పన్నో;

నీలబ్భవణ్ణసదిసో, మేఘవణ్ణసిరీనిభో.

౬౬౯. ‘‘తేన పాయాసి సోరట్ఠో, యేన సో దిస్సతే బ్రహా;

నీలబ్భవణ్ణసదిసో, మేఘవణ్ణసిరీనిభో.

౬౭౦. ‘‘హత్థిక్ఖన్ధతో ఓరుయ్హ, రాజా రుక్ఖం ఉపాగమి;

నిసీది రుక్ఖమూలస్మిం, సామచ్చో సపరిజ్జనో;

పూరం పానీయసరకం, పూవే విత్తే చ అద్దస.

౬౭౧. ‘‘పురిసో చ దేవవణ్ణీ, సబ్బాభరణభూసితో;

ఉపసఙ్కమిత్వా రాజానం, సోరట్ఠం ఏతదబ్రవి.

౬౭౨. ‘‘‘స్వాగతం తే మహారాజ, అథో తే అదురాగతం;

పివతు దేవో పానీయం, పూవే ఖాద అరిన్దమ’.

౬౭౩. ‘‘పివిత్వా రాజా పానీయం, సామచ్చో సపరిజ్జనో;

పూవే ఖాదిత్వా పిత్వా చ, సోరట్ఠో ఏతదబ్రవి.

౬౭౪. ‘‘దేవతా నుసి గన్ధబ్బో, అదు సక్కో పురిన్దదో;

అజానన్తా తం పుచ్ఛామ, కథం జానేము తం మయన్తి.

౬౭౫. ‘‘నామ్హి దేవో న గన్ధబ్బో, నాపి సక్కో పురిన్దదో;

పేతో అహం మహారాజ, సురట్ఠా ఇధ మాగతోతి.

౬౭౬. ‘‘కింసీలో కింసమాచారో, సురట్ఠస్మిం పురే తువం;

కేన తే బ్రహ్మచరియేన, ఆనుభావో అయం తవాతి.

౬౭౭. ‘‘తం సుణోహి మహారాజ, అరిన్దమ రట్ఠవడ్ఢన;

అమచ్చా పారిసజ్జా చ, బ్రాహ్మణో చ పురోహితో.

౬౭౮. ‘‘సురట్ఠస్మిం అహం దేవ, పురిసో పాపచేతసో;

మిచ్ఛాదిట్ఠి చ దుస్సీలో, కదరియో పరిభాసకో.

౬౭౯. ‘‘దదన్తానం కరోన్తానం, వారయిస్సం బహుజ్జనం;

అఞ్ఞేసం దదమానానం, అన్తరాయకరో అహం.

౬౮౦. ‘‘విపాకో నత్థి దానస్స, సంయమస్స కుతో ఫలం;

నత్థి ఆచరియో నామ, అదన్తం కో దమేస్సతి.

౬౮౧. ‘‘సమతుల్యాని భూతాని, కుతో జేట్ఠాపచాయికో;

నత్థి బలం వీరియం వా, కుతో ఉట్ఠానపోరిసం.

౬౮౨. ‘‘నత్థి దానఫలం నామ, న విసోధేతి వేరినం;

లద్ధేయ్యం లభతే మచ్చో, నియతిపరిణామజం.

౬౮౩. ‘‘నత్థి మాతా పితా భాతా, లోకో నత్థి ఇతో పరం;

నత్థి దిన్నం నత్థి హుతం, సునిహితం న విజ్జతి.

౬౮౪. ‘‘యోపి హనేయ్య పురిసం, పరస్స ఛిన్దతే సిరం;

న కోచి కఞ్చి హనతి, సత్తన్నం వివరమన్తరే.

౬౮౫. ‘‘అచ్ఛేజ్జాభేజ్జో హి జీవో, అట్ఠంసో గుళపరిమణ్డలో;

యోజనానం సతం పఞ్చ, కో జీవం ఛేత్తుమరహతి.

౬౮౬. ‘‘యథా సుత్తగుళే ఖిత్తే, నిబ్బేఠేన్తం పలాయతి;

ఏవమేవ చ సో జీవో, నిబ్బేఠేన్తో పలాయతి.

౬౮౭. ‘‘యథా గామతో నిక్ఖమ్మ, అఞ్ఞం గామం పవిసతి;

ఏవమేవ చ సో జీవో, అఞ్ఞం బోన్దిం పవిసతి.

౬౮౮. ‘‘యథా గేహతో నిక్ఖమ్మ, అఞ్ఞం గేహం పవిసతి;

ఏవమేవ చ సో జీవో, అఞ్ఞం బోన్దిం పవిసతి.

౬౮౯. ‘‘చుల్లాసీతి మహాకప్పినో, సతసహస్సాని హి;

యే బాలా యే చ పణ్డితా, సంసారం ఖేపయిత్వాన;

దుక్ఖస్సన్తం కరిస్సరే.

౬౯౦. ‘‘మితాని సుఖదుక్ఖాని, దోణేహి పిటకేహి చ;

జినో సబ్బం పజానాతి, సమ్మూళ్హా ఇతరా పజా.

౬౯౧. ‘‘ఏవందిట్ఠి పురే ఆసిం, సమ్మూళ్హో మోహపారుతో;

మిచ్ఛాదిట్ఠి చ దుస్సీలో, కదరియో పరిభాసకో.

౬౯౨. ‘‘ఓరం మే ఛహి మాసేహి, కాలకిరియా భవిస్సతి;

ఏకన్తకటుకం ఘోరం, నిరయం పపతిస్సహం.

౬౯౩. ‘‘చతుక్కణ్ణం చతుద్వారం, విభత్తం భాగసో మితం;

అయోపాకారపరియన్తం, అయసా పటికుజ్జితం.

౬౯౪. ‘‘తస్స అయోమయా భూమి, జలితా తేజసా యుతా;

సమన్తా యోజనసతం, ఫరిత్వా తిట్ఠతి సబ్బదా.

౬౯౫. ‘‘వస్సాని సతసహస్సాని, ఘోసో సుయ్యతి తావదే;

లక్ఖో ఏసో మహారాజ, సతభాగవస్సకోటియో.

౬౯౬. ‘‘కోటిసతసహస్సాని, నిరయే పచ్చరే జనా;

మిచ్ఛాదిట్ఠీ చ దుస్సీలా, యే చ అరియూపవాదినో.

౬౯౭. ‘‘తత్థాహం దీఘమద్ధానం, దుక్ఖం వేదిస్స వేదనం;

ఫలం పాపస్స కమ్మస్స, తస్మా సోచామహం భుసం.

౬౯౮. ‘‘తం సుణోహి మహారాజ, అరిన్దమ రట్ఠవడ్ఢన;

ధీతా మయ్హం మహారాజ, ఉత్తరా భద్దమత్థు తే.

౬౯౯. ‘‘కరోతి భద్దకం కమ్మం, సీలేసుపోసథే రతా;

సఞ్ఞతా సంవిభాగీ చ, వదఞ్ఞూ వీతమచ్ఛరా.

౭౦౦. ‘‘అఖణ్డకారీ సిక్ఖాయ, సుణ్హా పరకులేసు చ;

ఉపాసికా సక్యమునినో, సమ్బుద్ధస్స సిరీమతో.

౭౦౧. ‘‘భిక్ఖు చ సీలసమ్పన్నో, గామం పిణ్డాయ పావిసి;

ఓక్ఖిత్తచక్ఖు సతిమా, గుత్తద్వారో సుసంవుతో.

౭౦౨. ‘‘సపదానం చరమానో, అగమా తం నివేసనం;

తమద్దస మహారాజ, ఉత్తరా భద్దమత్థు తే.

౭౦౩. ‘‘పూరం పానీయసరకం, పూవే విత్తే చ సా అదా;

పితా మే కాలకతో భన్తే, తస్సేతం ఉపకప్పతు.

౭౦౪. ‘‘సమనన్తరానుద్దిట్ఠే, విపాకో ఉదపజ్జథ;

భుఞ్జామి కామకామీహం, రాజా వేస్సవణో యథా.

౭౦౫. ‘‘తం సుణోహి మహారాజ, అరిన్దమ రట్ఠవడ్ఢన;

సదేవకస్స లోకస్స, బుద్ధో అగ్గో పవుచ్చతి;

తం బుద్ధం సరణం గచ్ఛ, సపుత్తదారో అరిన్దమ.

౭౦౬. ‘‘అట్ఠఙ్గికేన మగ్గేన, ఫుసన్తి అమతం పదం;

తం ధమ్మం సరణం గచ్ఛ, సపుత్తదారో అరిన్దమ.

౭౦౭. ‘‘చత్తారో చ పటిపన్నా, చత్తారో చ ఫలే ఠితా;

ఏస సఙ్ఘో ఉజుభూతో, పఞ్ఞాసీలసమాహితో;

తం సఙ్ఘం సరణం గచ్ఛ, సపుత్తదారో అరిన్దమ.

౭౦౮. ‘‘పాణాతిపాతా విరమస్సు ఖిప్పం, లోకే అదిన్నం పరివజ్జయస్సు;

అమజ్జపో మా చ ముసా అభాణి, సకేన దారేన చ హోహి తుట్ఠోతి.

౭౦౯. ‘‘అత్థకామోసి మే యక్ఖ, హితకామోసి దేవతే;

కరోమి తుయ్హం వచనం, త్వంసి ఆచరియో మమ.

౭౧౦. ‘‘ఉపేమి సరణం బుద్ధం, ధమ్మఞ్చాపి అనుత్తరం;

సఙ్ఘఞ్చ నరదేవస్స, గచ్ఛామి సరణం అహం.

౭౧౧. ‘‘పాణాతిపాతా విరమామి ఖిప్పం, లోకే అదిన్నం పరివజ్జయామి;

అమజ్జపో నో చ ముసా భణామి, సకేన దారేన చ హోమి తుట్ఠో.

౭౧౨. ‘‘ఓఫుణామి మహావాతే, నదియా సీఘగామియా;

వమామి పాపికం దిట్ఠిం, బుద్ధానం సాసనే రతో.

౭౧౩. ‘‘ఇదం వత్వాన సోరట్ఠో, విరమిత్వా పాపదస్సనా;

నమో భగవతో కత్వా, పామోక్ఖో రథమారుహీ’’తి. – గాథాయో అవోచుం;

౬౫౮-౯. తత్థ రాజా పిఙ్గలకో నామ, సురట్ఠానం అధిపతి అహూతి పిఙ్గలచక్ఖుతాయ ‘‘పిఙ్గలో’’తి పాకటనామో సురట్ఠదేసస్స ఇస్సరో రాజా అహోసి. మోరియానన్తి మోరియరాజూనం, ధమ్మాసోకం సన్ధాయ వదతి. సురట్ఠం పునరాగమాతి సురట్ఠస్స విసయం ఉద్దిస్స సురట్ఠగామిమగ్గం పచ్చాగఞ్ఛి. పఙ్కన్తి ముదుభూమిం. వణ్ణుపథన్తి పేతేన నిమ్మితం మరూభూమిమగ్గం.

౬౬౦. ఖేమోతి నిబ్భయో. సోవత్థికోతి సోత్థిభావావహో. సివోతి అనుపద్దవో. సురట్ఠానం సన్తికే ఇతోతి ఇమినా మగ్గేన గచ్ఛన్తా మయం సురట్ఠవిసయస్స సమీపేయేవ.

౬౬౧-౨. సోరట్ఠోతి సురట్ఠాధిపతి. ఉబ్బిగ్గరూపోతి ఉత్రస్తసభావో. భింసనన్తి భయజననం. లోమహంసనన్తి భింసనకభావేన లోమానం హంసాపనం.

౬౬౩. యమపురిసాన సన్తికేతి పేతానం సమీపే వత్తామ. అమానుసో వాయతి గన్ధోతి పేతానం సరీరగన్ధో వాయతి. ఘోసో సుయ్యతి దారుణోతి పచ్చేకనిరయేసు కారణం కారియమానానం సత్తానం ఘోరతరో సద్దో సుయ్యతి.

౬౬౬. పాదపన్తి పాదసదిసేహి మూలావయవేహి ఉదకస్స పివనతో ‘‘పాదపో’’తి లద్ధనామం తరుం. ఛాయాసమ్పన్నన్తి సమ్పన్నచ్ఛాయం. నీలబ్భవణ్ణసదిసన్తి వణ్ణేన నీలమేఘసదిసం. మేఘవణ్ణసిరీనిభన్తి మేఘవణ్ణసణ్ఠానం హుత్వా ఖాయమానం.

౬౭౦. పూరం పానీయసరకన్తి పానీయేన పుణ్ణం పానీయభాజనం. పూవేతి ఖజ్జకే. విత్తేతి విత్తిజననే మధురే మనుఞ్ఞే తహిం తహిం సరావే పూరేత్వా ఠపితపూవే అద్దస.

౬౭౨. అథో తే అదురాగతన్తి ఏత్థ అథోతి నిపాతమత్తం, అవధారణత్థే వా, మహారాజ, తే ఆగతం దురాగతం న హోతి, అథ ఖో స్వాగతమేవాతి మయం సమ్పటిచ్ఛామాతి అత్థో. అరిన్దమాతి అరీనం దమనసీల.

౬౭౭. అమచ్చా పారిసజ్జాతి అమచ్చా పారిసజ్జా చ వచనం సుణన్తు, బ్రాహ్మణో చ తుయ్హం పురోహితో తం సుణాతూతి యోజనా.

౬౭౮. సురట్ఠస్మిం అహన్తి సురట్ఠదేసే అహం. దేవాతి రాజానం ఆలపతి. మిచ్ఛాదిట్ఠీతి నత్థికదిట్ఠియా విపరీతదస్సనో. దుస్సీలోతి నిస్సీలో. కదరియోతి థద్ధమచ్ఛరీ. పరిభాసకోతి సమణబ్రాహ్మణానం అక్కోసకో.

౬౭౯. వారయిస్సన్తి వారేసిం. అన్తరాయకరో అహన్తి దానం దదన్తానం ఉపకారం కరోన్తానం అన్తరాయకరో హుత్వా అఞ్ఞేసఞ్చ పరేసం దానం దదమానానం దానమయపుఞ్ఞతో అహం బహుజనం వారయిస్సం వారేసిన్తి యోజనా.

౬౮౦. విపాకో నత్థి దానస్సాతిఆది వారితాకారదస్సనం. తత్థ విపాకో నత్థి దానస్సాతి దానం దదతో తస్స విపాకో ఆయతిం పత్తబ్బఫలం నత్థీతి విపాకం పటిబాహతి. సంయమస్స కుతో ఫలన్తి సీలస్స పన కుతో నామ ఫలం, సబ్బేన సబ్బం తం నత్థీతి అధిప్పాయో. నత్థి ఆచరియో నామాతి ఆచారసమాచారసిక్ఖాపకో ఆచరియో నామ కోచి నత్థి. సభావతో ఏవ హి సత్తా దన్తా వా అదన్తా వా హోన్తీతి అధిప్పాయో. తేనాహ ‘‘అదన్తం కో దమేస్సతీ’’తి.

౬౮౧. సమతుల్యాని భూతానీతి ఇమే సత్తా సబ్బేపి అఞ్ఞమఞ్ఞం సమసమా, తస్మా జేట్ఠో ఏవ నత్థి, కుతో జేట్ఠాపచాయికో, జేట్ఠాపచాయనపుఞ్ఞం నామ నత్థీతి అత్థో. నత్థి బలన్తి యమ్హి అత్తనో బలే పతిట్ఠితా సత్తా వీరియం కత్వా మనుస్ససోభగ్యతం ఆదిం కత్వా యావఅరహత్తం సమ్పత్తియో పాపుణన్తి, తం వీరియబలం పటిక్ఖిపతి. వీరియం వా నత్థి కుతో ఉట్ఠానపోరిసన్తి ఇదం నో పురిసవీరియేన పురిసకారేన పవత్తన్తి ఏవం పవత్తవాదపటిక్ఖేపవసేన వుత్తం.

౬౮౨. నత్థి దానఫలం నామాతి దానస్స ఫలం నామ కిఞ్చి నత్థి, దేయ్యధమ్మపరిచ్చాగో భస్మనిహితం వియ నిప్ఫలో ఏవాతి అత్థో. న విసోధేతి వేరినన్తి ఏత్థ వేరినన్తి వేరవన్తం వేరానం వసేన పాణాతిపాతాదీనం వసేన చ కతపాపం పుగ్గలం దానసీలాదివతతో న విసోధేతి, కదాచిపి సుద్ధం న కరోతి. పుబ్బే ‘‘విపాకో నత్థి దానస్సా’’తిఆది దానాదితో అత్తనో పరేసం నివారితాకారదస్సనం, ‘‘నత్థి దానఫలం నామా’’తిఆది పన అత్థనో మిచ్ఛాభినివేసదస్సనన్తి దట్ఠబ్బం. లద్ధేయ్యన్తి లద్ధబ్బం. కథం పన లద్ధబ్బన్తి ఆహ ‘‘నియతిపరిణామజ’’న్తి. అయం సత్తో సుఖం వా దుక్ఖం వా లభన్తో నియతివిపరిణామవసేనేవ లభతి, న కమ్మస్స కతత్తా, న ఇస్సరాదినా చాతి అధిప్పాయో.

౬౮౩. నత్థి మాతా పితా భాతాతి మాతాదీసు సమ్మాపటిపత్తిమిచ్ఛాపటిపత్తీనం ఫలాభావం సన్ధాయ వదతి. లోకో నత్థి ఇతో పరన్తి ఇతో ఇధలోకతో పరలోకో నామ కోచి నత్థి, తత్థ తత్థేవ సత్తా ఉచ్ఛిజ్జన్తీతి అధిప్పాయో. దిన్నన్తి మహాదానం. హుతన్తి పహేనకసక్కారో, తదుభయమ్పి ఫలాభావం సన్ధాయ ‘‘నత్థీ’’తి పటిక్ఖిపతి. సునిహితన్తి సుట్ఠు నిహితం. న విజ్జతీతి యం సమణబ్రాహ్మణానం దానం నామ ‘‘అనుగామికనిధీ’’తి వదన్తి, తం న విజ్జతి. తేసం తం వాచావత్థుమత్తమేవాతి అధిప్పాయో.

౬౮౪. న కోచి కఞ్చి హనతీతి యో పురిసో పరం పురిసం హనేయ్య, పరస్స పురిసస్స సీసం ఛిన్దేయ్య, తత్థ పరమత్థతో న కోచి కఞ్చి హనతి, సత్తన్నం కాయానం ఛిద్దభావతో హనన్తో వియ హోతి. కథం సత్థపహారోతి ఆహ ‘‘సత్తన్నం వివరమన్తరే’’తి. పథవీఆదీనం సత్తన్నం కాయానం వివరభూతే అన్తరే ఛిద్దే సత్థం పవిసతి, తేన సత్తా అసిఆదీహి పహతా వియ హోన్తి, జీవో వియ పన సేసకాయాపి నిచ్చసభావత్తా న ఛిజ్జన్తీతి అధిప్పాయో.

౬౮౫. అచ్ఛేజ్జాభేజ్జో హి జీవోతి అయం సత్తానం జీవో సత్థాదీహి న ఛిన్దితబ్బో న భిన్దితబ్బో నిచ్చసభావత్తా. అట్ఠంసో గుళపరిమణ్డలోతి సో పన జీవో కదాచి అట్ఠంసో హోతి కదాచి గుళపరిమణ్డలో. యోజనానం సతం పఞ్చాతి కేవలీభావం పత్తో పఞ్చయోజనసతుబ్బేధో హోతి. కో జీవం ఛేత్తుమరహతీతి నిచ్చం నిబ్బికారం జీవం కో నామ సత్థాదీహి ఛిన్దితుం అరహతి, న సో కేనచి వికోపనేయ్యోతి వదతి.

౬౮౬. సుత్తగుళేతి వేఠేత్వా కతసుత్తగుళే. ఖిత్తేతి నిబ్బేఠనవసేన ఖిత్తే. నిబ్బేఠేన్తం పలాయతీతి పబ్బతే వా రుక్ఖగ్గే వా ఠత్వా నిబ్బేఠియమానం ఖిత్తం సుత్తగుళం నిబ్బేఠేన్తమేవ గచ్ఛతి, సుత్తే ఖీణే న గచ్ఛతి. ఏవమేవన్తి యథా తం సుత్తగుళం నిబ్బేఠియమానం గచ్ఛతి, సుత్తే ఖీణే న గచ్ఛతి, ఏవమేవ సో జీవో ‘‘చుల్లాసీతి మహాకప్పినో సతసహస్సానీ’’తి వుత్తకాలమేవ అత్తభావగుళం నిబ్బేఠేన్తో పలాయతి పవత్తతి, తతో ఉద్ధం న పవత్తతి.

౬౮౭. ఏవమేవ చ సో జీవోతి యథా కోచి పురిసో అత్తనో నివాసగామతో నిక్ఖమిత్వా తతో అఞ్ఞం గామం పవిసతి కేనచిదేవ కరణీయేన, ఏవమేవ సో జీవో ఇతో సరీరతో నిక్ఖమిత్వా అఞ్ఞం అపరం సరీరం నియతవసేన పవిసతీతి అధిప్పాయో. బోన్దిన్తి కాయం.

౬౮౯. చుల్లాసీతీతి చతురాసీతి. మహాకప్పినోతి మహాకప్పానం. తత్థ ‘‘ఏకమ్హా మహాసరా అనోతత్తాదితో వస్ససతే వస్ససతే కుసగ్గేన ఏకేకం ఉదకబిన్దుం నీహరన్తే ఇమినా ఉపక్కమేన సత్తక్ఖత్తుం తమ్హి సరే నిరుదకే జాతే ఏకో మహాకప్పో నామ హోతీ’’తి వత్వా ‘‘ఏవరూపానం మహాకప్పానం చతురాసీతిసతసహస్సాని సంసారస్స పరిమాణ’’న్తి వదన్తి. యే బాలా యే చ పణ్డితాతి యే అన్ధబాలా, యే చ సప్పఞ్ఞా, సబ్బేపి తే. సంసారం ఖేపయిత్వానాతి యథావుత్తకాలపరిచ్ఛేదం సంసారం అపరాపరుప్పత్తివసేన ఖేపేత్వా. దుక్ఖస్సన్తం కరిస్సరేతి వట్టదుక్ఖస్స పరియన్తం పరియోసానం కరిస్సన్తి. పణ్డితాపి అన్తరా సుజ్ఝితుం న సక్కోన్తి, బాలాపి తతో ఉద్ధం నప్పవత్తన్తీతి తస్స లద్ధి.

౬౯౦. మితాని సుఖదుక్ఖాని, దోణేహి పిటకేహి చాతి సత్తానం సుఖదుక్ఖాని నామ దోణేహి పిటకేహి మానభాజనేహి మితాని వియ యథావుత్తకాలపరిచ్ఛేదేనేవ పరిమితత్తా పచ్చేకఞ్చ తేసం తేసం సత్తానం తాని నియతిపరిణామజాని పరిమితాని. తయిదం జినో సబ్బం పజానాతి జినభూమియం ఠితో కేవలం పజానాతి సంసారస్స సమతిక్కన్తత్తా. సంసారే పన పరిబ్భమతి సమ్మూళ్హాయం ఇతరా పజా.

౬౯౧. ఏవందిట్ఠి పురే ఆసిన్తి యథావుత్తనత్థికదిట్ఠికో పుబ్బేవ అహం అహోసిం. సమ్మూళ్హో మోహపారుతోతి యథావుత్తాయ దిట్ఠియా హేతుభూతేన సమ్మోహేన సమ్మూళ్హో, తంసహజాతేన పన మోహేన పారుతో, పటిచ్ఛాదితకుసలబీజోతి అధిప్పాయో.

౬౯౨. ఏవం పుబ్బే యా అత్తనో ఉప్పన్నా పాపదిట్ఠి, తస్సా వసేన కతం పాపకమ్మం దస్సేత్వా ఇదాని అత్తనా ఆయతిం అనుభవితబ్బం తస్స ఫలం దస్సేన్తో ‘‘ఓరం మే ఛహి మాసేహీ’’తిఆదిమాహ.

౬౯౫-౭. తత్థ వస్సాని సతసహస్సానీతి వస్సానం సతసహస్సాని, అతిక్కమిత్వాతి వచనసేసో. భుమ్మత్థే వా ఏతం పచ్చత్తవచనం, వస్సేసు సతసహస్సేసు వీతివత్తేసూతి అత్థో. ఘోసో సుయ్యతి తావదేతి యదా ఏత్తకో కాలో అతిక్కన్తో హోతి, తావదేవ తస్మిం కాలే ‘‘ఇధ పచ్చన్తానం వో మారిసా వస్ససతసహస్సపరిమాణో కాలో అతీతో’’తి ఏవం తస్మిం నిరయే సద్దో సుయ్యతి. లక్ఖో ఏసో, మహారాజ, సతభాగవస్సకోటియోతి సతభాగా సతకోట్ఠాసా వస్సకోటియో, మహారాజ, నిరయే పచ్చన్తానం సత్తానం ఆయునో ఏసో లక్ఖో ఏసో పరిచ్ఛేదోతి అత్థో. ఇదం వుత్తం హోతి – దసదసకం సతం నామ, దస సతాని సహస్సం నామ, దసదససహస్సాని సతసహస్సం నామ, సతసతసహస్సాని కోటి నామ, తాసం కోటీనం వసేన సతసహస్సవస్సకోటియో సతభాగా వస్సకోటియో. సా చ ఖో నేరయికానంయేవ వస్సగణనావసేన వేదితబ్బా, న మనుస్సానం, దేవానం వా. ఈదిసాని అనేకాని వస్సకోటిసతసహస్సాని నేరయికానం ఆయు. తేనాహ ‘‘కోటిసతసహస్సాని, నిరయే పచ్చరే జనా’’తి. యాదిసేన పన పాపేన సత్తా ఏవం నిరయేసు పచ్చన్తి, తం నిగమనవసేన దస్సేతుం ‘‘మిచ్ఛాదిట్ఠీ చ దుస్సీలా, యే చ అరియూపవాదినో’’తి వుత్తం. వేదిస్సన్తి అనుభవిస్సం.

౬౯౮-౭౦౬. ఏవం ఆయతిం అత్తనా అనుభవితబ్బం పాపఫలం దస్సేత్వా ఇదాని ‘‘కేన తే బ్రహ్మచరియేన, ఆనుభావో అయం తవా’’తి రఞ్ఞా పుచ్ఛితమత్థం ఆచిక్ఖిత్వా తం సరణేసు చేవ సీలేసు చ పతిట్ఠాపేతుకామో ‘‘తం సుణోహి మహారాజా’’తిఆదిమాహ. తత్థ సీలేసుపోసథే రతాతి నిచ్చసీలేసు చ ఉపోసథసీలేసు చ అభిరతా. అదాతి అదాసి. తం ధమ్మన్తి తం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం అమతపదఞ్చ.

౭౦౯-౧౨. ఏవం పేతేన సరణేసు సీలేసు చ సమాదపితో రాజా పసన్నమానసో తేన అత్తనో కతం ఉపకారం తావ కిత్తేత్వా సరణాదీసు పతిట్ఠహన్తో ‘‘అత్థకామో’’తిఆదికా తిస్సో గాథా వత్వా పుబ్బే అత్తనా గహితాయ పాపికాయ దిట్ఠియా పటినిస్సట్ఠభావం పకాసేన్తో ‘‘ఓఫుణామీ’’తి గాథమాహ.

తత్థ ఓఫుణామి మహావాతేతి మహన్తే వాతే వాయన్తే భుసం వియ తం పాపకం దిట్ఠిం, యక్ఖ, తవ ధమ్మదేసనావాతే ఓఫుణామి నిద్ధునామి. నదియా వా సీఘగామియాతి సీఘసోతాయ మహానదియా వా తిణకట్ఠపణ్ణకసటం వియ పాపికం దిట్ఠిం పవాహేమీతి అధిప్పాయో. వమామి పాపికం దిట్ఠిన్తి మమ మనోముఖగతం పాపికం దిట్ఠిం ఉచ్ఛడ్డయామి. తత్థ కారణమాహ ‘‘బుద్ధానం సాసనే రతో’’తి. యస్మా ఏకంసేన అమతావహే బుద్ధానం భగవన్తానం సాసనే రతో అభిరతో, తస్మా తం దిట్ఠిసఙ్ఖాతం విసం వమామీతి యోజనా.

౭౧౩. తి ఓసానగాథా సఙ్గీతికారేహి ఠపితా. తత్థ పామోక్ఖోతిపాచీనదిసాభిముఖో హుత్వా. రథమారుహీతి రాజా గమనసజ్జం అత్తనో రాజరథం అభిరుహి, ఆరుయ్హ యక్ఖానుభావేన తం దివసమేవ అత్తనో నగరం పత్వా రాజభవనం పావిసి. సో అపరేన సమయేన ఇమం పవత్తిం భిక్ఖూనం ఆరోచేసి, భిక్ఖూ తం థేరానం ఆరోచేసుం, థేరా తతియసఙ్గీతియం సఙ్గహం ఆరోపేసుం.

నన్దకపేతవత్థువణ్ణనా నిట్ఠితా.