౩. విజ్జాసుత్తవణ్ణనా

౪౦. తతియే పుబ్బఙ్గమాతి సహజాతవసేన, ఉపనిస్సయవసేన చాతి ద్వీహి ఆకారేహి పుబ్బఙ్గమా పురస్సరా పధానకారణం. న హి అవిజ్జాయ వినా అకుసలుప్పత్తి అత్థి. సమాపత్తియాతి సమాపజ్జనాయ సభావపటిలాభాయ, పవత్తియాతి అత్థో. తత్థ అకుసలప్పవత్తియా ఆదీనవప్పటిచ్ఛాదనేన అయోనిసోమనసికారస్స పచ్చయభావేన అప్పహీనభావేన చ అకుసలధమ్మానం ఉపనిస్సయభావో దిస్సతి.

ఏవం బ్యాధిమరణాదిదుక్ఖస్స అధిట్ఠానభావతో సబ్బాపి గతియో ఇధ దుగ్గతియో. అథ వా రాగాదికిలేసేహి దూసితా గతియో కాయవచీచిత్తానం పవత్తియోతి దుగ్గతియో, కాయవచీమనోదుచ్చరితాని. అస్మిం లోకేతి ఇధ లోకే మనుస్సగతియం వా. పరమ్హి చాతి తతో అఞ్ఞాసు గతీసు. అవిజ్జామూలికా సబ్బాతి తా సబ్బాపి దుచ్చరితస్స విపత్తియో వుత్తనయేన అవిజ్జాపుబ్బఙ్గమత్తా అవిజ్జామూలికా ఏవ. ఇచ్ఛాలోభసముస్సయాతి అసమ్పత్తవిసయపరియేసనలక్ఖణాయ ఇచ్ఛాయ, సమ్పత్తవిసయలుబ్భనలక్ఖణేన లోభేన చ సముస్సితా ఉపచితాతి ఇచ్ఛాలోభసముస్సయా.

యతోతి యస్మా అవిజ్జాహేతు అవిజ్జాయ నివుతో హుత్వా. పాపిచ్ఛోతి అవిజ్జాయ పటిచ్ఛాదితత్తా పాపిచ్ఛతాయ ఆదీనవే అపస్సన్తో అసన్తగుణసమ్భావనవసేన కోహఞ్ఞాదీని కరోన్తో పాపిచ్ఛో, లోభేనేవ అత్రిచ్ఛతాపి గహితాతి దట్ఠబ్బా. అనాదరోతి లోకాధిపతినో ఓత్తప్పస్స అభావేన సబ్రహ్మచారీసు ఆదరరహితో. తతోతి తస్మా అవిజ్జాపాపిచ్ఛతాఅహిరికానోత్తప్పహేతు. పసవతీతి కాయదుచ్చరితాదిభేదం పాపం ఉపచినతి. అపాయం తేన గచ్ఛతీతి తేన తథా పసుతేన పాపేన నిరయాదిభేదం అపాయం గచ్ఛతి ఉపపజ్జతి.

తస్మాతి యస్మా ఏతే ఏవం సబ్బదుచ్చరితమూలభూతా సబ్బదుగ్గతిపరిక్కిలేసహేతుభూతా చ అవిజ్జాదయో, తస్మా ఇచ్ఛఞ్చ, లోభఞ్చ, అవిజ్జఞ్చ, చసద్దేన అహిరికానోత్తప్పఞ్చ విరాజయం సముచ్ఛేదవసేన పజహం. కథం విరాజేతీతి ఆహ? విజ్జం ఉప్పాదయన్తి, విపస్సనాపటిపాటియా చ, మగ్గపటిపాటియా చ, ఉస్సక్కిత్వా అరహత్తమగ్గవిజ్జం అత్తనో సన్తానే ఉప్పాదయన్తో. సబ్బా దుగ్గతియోతి సబ్బాపి దుచ్చరితసఙ్ఖాతా దుగ్గతియో, వట్టదుక్ఖస్స వా అధిట్ఠానభావతో దుక్ఖా, సబ్బా పఞ్చపి గతియో జహే పజహేయ్య సమతిక్కమేయ్య. కిలేసవట్టప్పహానేనేవ హి కమ్మవట్టం విపాకవట్టఞ్చ పహీనం హోతీతి.

తతియసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పఠమభాణవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.