౮. కాలత్థేరవత్థు

యో సాసనన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో కాలత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

సావత్థియం కిరేకా ఇత్థీ మాతుట్ఠానే ఠత్వా తం థేరం ఉపట్ఠహి. తస్సా పటివిస్సకగేహే మనుస్సా సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుత్వా ఆగన్త్వా ‘‘అహో బుద్ధా నామ అచ్ఛరియా, అహో ధమ్మదేసనా మధురా’’తి పసంసన్తి. సా ఇత్థీ తేసం కథం సుత్వా, ‘‘భన్తే, అహమ్పి సత్థు ధమ్మదేసనం సోతుకామా’’తి తస్స ఆరోచేసి. సో ‘‘తత్థ మా గమీ’’తి తం నివారేసి. సా పునదివసే పునదివసేపీతి యావతతియం తేన నివారియమానాపి సోతుకామావ అహోసి. కస్మా సో పనేతం నివారేసీతి? ఏవం కిరస్స అహోసి – ‘‘సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుత్వా మయి భిజ్జిస్సతీ’’తి. సా ఏకదివసం పాతోవ భుత్తపాతరాసా ఉపోసథం సమాదియిత్వా, ‘‘అమ్మ, సాధుకం అయ్యం పరివిసేయ్యాసీ’’తి ధీతరం ఆణాపేత్వా విహారం అగమాసి. ధీతాపిస్సా తం భిక్ఖుం ఆగతకాలే పరివిసిత్వా ‘‘కుహిం మహాఉపాసికా’’తి వుత్తా ‘‘ధమ్మస్సవనాయ విహారం గతా’’తి ఆహ. సో తం సుత్వావ కుచ్ఛియం ఉట్ఠితేన డాహేన సన్తప్పమానో ‘‘ఇదాని సా మయి భిన్నా’’తి వేగేన గన్త్వా సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుణమానం దిస్వా సత్థారం ఆహ, ‘‘భన్తే, అయం ఇత్థీ దన్ధా సుఖుమం ధమ్మకథం న జానాతి, ఇమిస్సా ఖన్ధాదిపటిసంయుత్తం సుఖుమం ధమ్మకథం అకథేత్వా దానకథం వా సీలకథం వా కథేతుం వట్టతీ’’తి. సత్థా తస్సజ్ఝాసయం విదిత్వా ‘‘త్వం దుప్పఞ్ఞో పాపికం దిట్ఠిం నిస్సాయ బుద్ధానం సాసనం పటిక్కోససి. అత్తఘాతాయేవ వాయమసీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౧౬౪. ‘‘యో సాసనం అరహతం, అరియానం ధమ్మజీవినం;

పటిక్కోసతి దుమ్మేధో, దిట్ఠిం నిస్సాయ పాపికం;

ఫలాని కట్ఠకస్సేవ, అత్తఘాతాయ ఫల్లతీ’’తి.

తస్సత్థో – యో దుమ్మేధో పుగ్గలో అత్తనో సక్కారహానిభయేన పాపికం దిట్ఠిం నిస్సాయ ‘‘ధమ్మం వా సోస్సామ, దానం వా దస్సామా’’తి వదన్తే పటిక్కోసన్తో అరహతం అరియానం ధమ్మజీవినం బుద్ధానం సాసనం పటిక్కోసతి, తస్స తం పటిక్కోసనం సా చ పాపికా దిట్ఠి వేళుసఙ్ఖాతస్స కట్ఠకస్స ఫలాని వియ హోతి. తస్మా యథా కట్ఠకో ఫలాని గణ్హన్తో అత్తఘాతాయ ఫల్లతి, అత్తనో ఘాతత్థమేవ ఫలతి, ఏవం సోపి అత్తఘాతాయ ఫల్లతీతి. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘ఫలం వే కదలిం హన్తి, ఫలం వేళుం ఫలం నళం;

సక్కారో కాపురిసం హన్తి, గబ్భో అస్సతరిం యథా’’తి. (చూళవ. ౩౩౫; అ. ని. ౪.౬౮);

దేసనావసానే ఉపాసికా సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తపరిసాయపి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

కాలత్థేరవత్థు అట్ఠమం.