౯. ఆనన్దత్థేరపఞ్హావత్థు

న పుప్ఫగన్ధో పటివాతమేతీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా సావత్థియం విహరన్తో ఆనన్దత్థేరస్స పఞ్హం విస్సజ్జేన్తో కథేసి.

థేరో కిర సాయన్హసమయే పటిసల్లీనో చిన్తేసి – ‘‘భగవతా మూలగన్ధో, సారగన్ధో, పుప్ఫగన్ధోతి తయో ఉత్తమగన్ధా వుత్తా, తేసం అనువాతమేవ గన్ధో గచ్ఛతి, నో పటివాతం. అత్థి ను ఖో తం గన్ధజాతం, యస్స పటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతీ’’తి. అథస్స ఏతదహోసి – ‘‘కిం మయ్హం అత్తనా వినిచ్ఛితేన, సత్థారంయేవ పుచ్ఛిస్సామీ’’తి. సో సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛి. తేన వుత్తం –

‘‘అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో సాయన్హసమయే పటిసల్లానా వుట్ఠితో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది, ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ –

‘‘తీణిమాని, భన్తే, గన్ధజాతాని, యేసం అనువాతమేవ గన్ధో గచ్ఛతి, నో పటివాతం. కతమాని తీణి? మూలగన్ధో, సారగన్ధో, పుప్ఫగన్ధో, ఇమాని ఖో, భన్తే, తీణి గన్ధజాతాని. యేసం అనువాతమేవ గన్ధో గచ్ఛతి, నో పటివాతం. అత్థి ను ఖో, భన్తే, కిఞ్చి గన్ధజాతం యస్స అనువాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతి, పటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతి, అనువాతపటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతీ’’తి? (అ. ని. ౩.౮౦)

అథస్స భగవా పఞ్హం విస్సజ్జేన్తో –

‘‘అత్థానన్ద, కిఞ్చి గన్ధజాతం, యస్స అనువాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతి, పటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతి, అనువాతపటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతీ’’తి. ‘‘కతమం పన తం, భన్తే, గన్ధజాతం’’? ‘‘యస్స అనువాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతి, పటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతి, అనువాతపటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతీ’’తి?

‘‘ఇధానన్ద, యస్మిం గామే వా నిగమే వా ఇత్థీ వా పురిసో వా బుద్ధం సరణం గతో హోతి, ధమ్మం సరణం గతో హోతి, సఙ్ఘం సరణం గతో హోతి, పాణాతిపాతా పటివిరతో హోతి, అదిన్నాదానా పటివిరతో హోతి, కామేసుమిచ్ఛాచారా పటివిరతో హోతి, ముసావాదా పటివిరతో హోతి, సురామేరయమజ్జపమాదట్ఠానా పటివిరతో హోతి, సీలవా హోతి కల్యాణధమ్మో, విగతమలమచ్ఛేరేన చేతసా అగారం అజ్ఝావసతి ముత్తచాగో పయతపాణి వోస్సగ్గరతో యాచయోగో దానసంవిభాగరతో.

‘‘తస్స దిసాసు సమణబ్రాహ్మణా వణ్ణం భాసన్తి, ‘అముకస్మిం నామ గామే వా నిగమే వా ఇత్థీ వా పురిసో వా బుద్ధం సరణం గతో హోతి, ధమ్మం సరణం గతో హోతి, సఙ్ఘం సరణం గతో హోతి…పే… దానసంవిభాగరతో’’’తి.

‘‘దేవతాపిస్స వణ్ణం భాసన్తి, ‘అముకస్మిం నామ గామే వా నిగమే వా ఇత్థీ వా పురిసో వా బుద్ధం సరణం గతో హోతి, ధమ్మం సరణం గతో హోతి, సఙ్ఘం సరణం గతో హోతి…పే… దానసంవిభాగరతో’’’తి. ‘‘ఇదం ఖో తం, ఆనన్ద, గన్ధజాతం, యస్స అనువాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతి, పటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతి, అనువాతపటివాతమ్పి గన్ధో గచ్ఛతీ’’తి (అ. ని. ౩.౮౦) వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౫౪. ‘‘న పుప్ఫగన్ధో పటివాతమేతి,

న చన్దనం తగరమల్లికా వా;

సతఞ్చ గన్ధో పటివాతమేతి,

సబ్బా దిసా సప్పురిసో పవాయతి. (అ. ని. ౩.౮౦);

౫౫. ‘‘చన్దనం తగరం వాపి, ఉప్పలం అథ వస్సికీ;

ఏతేసం గన్ధజాతానం, సీలగన్ధో అనుత్తరో’’తి.

తత్థ న పుప్ఫగన్ధోతి తావతింసభవనే పరిచ్ఛత్తకరుక్ఖో ఆయామతో చ విత్థారతో చ యోజనసతికో, తస్స పుప్ఫానం ఆభా పఞ్ఞాస యోజనాని గచ్ఛతి, గన్ధో యోజనసతం, సోపి అనువాతమేవ గచ్ఛతి, పటివాతం పన అట్ఠఙ్గులమత్తమ్పి గన్తుం న సక్కోతి, ఏవరూపోపి న పుప్ఫగన్ధో పటివాతమేతి. చన్దనన్తి చన్దనగన్ధో. తగరమల్లికా వాతి ఇమేసమ్పి గన్ధో ఏవ అధిప్పేతో. సారగన్ధానం అగ్గస్స హి లోహితచన్దనస్సాపి తగరస్సపి మల్లికాయపి అనువాతమేవ వాయతి, నో పటివాతం. సతఞ్చ గన్ధోతి సప్పురిసానం పన బుద్ధపచ్చేకబుద్ధసావకానం సీలగన్ధో పటివాతమేతి. కిం కారణా? సబ్బా దిసా సప్పురిసో పవాయతి యస్మా పన సప్పురిసో సీలగన్ధేన సబ్బాపి దిసా అజ్ఝోత్థరిత్వావ గచ్ఛతి, తస్మా ‘‘తస్స గన్ధో న పటివాతమేతీ’’తి న వత్తబ్బో. తేన వుత్తం ‘‘పటివాతమేతీ’’తి. వస్సికీతి జాతిసుమనా. ఏతేసన్తి ఇమేసం చన్దనాదీనం గన్ధజాతానం గన్ధతో సీలవన్తానం సప్పురిసానం సీలగన్ధోవ అనుత్తరో అసదిసో అపటిభాగోతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పత్తా. దేసనా మహాజనస్స సాత్థికా జాతాతి.

ఆనన్దత్థేరపఞ్హావత్థు నవమం.