౧౦. మహాకస్సపత్థేరపిణ్డపాతదిన్నవత్థు

అప్పమత్తో అయం గన్ధోతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా వేళువనే విహరన్తో మహాకస్సపత్థేరస్స పిణ్డపాతదానం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి దివసే థేరో సత్తాహచ్చయేన నిరోధా వుట్ఠాయ ‘‘రాజగహే సపదానం పిణ్డాయ చరిస్సామీ’’తి నిక్ఖమి. తస్మిం పన సమయే సక్కస్స దేవరఞ్ఞో పరిచారికా కకుటపాదినియో పఞ్చసతా అచ్ఛరాయో ‘‘థేరస్స పిణ్డపాతం దస్సామా’’తి ఉస్సాహజాతా పఞ్చ పిణ్డపాతసతాని సజ్జేత్వా ఆదాయ అన్తరామగ్గే ఠత్వా, ‘‘భన్తే, ఇమం పిణ్డపాతం గణ్హథ, సఙ్గహం నో కరోథా’’తి వదింసు. ‘‘గచ్ఛథ తుమ్హే, అహం దుగ్గతానం సఙ్గహం కరిస్సామీ’’తి. ‘‘భన్తే, మా నో నాసేథ, సఙ్గహం నో కరోథా’’తి. థేరో ఞత్వా పున పటిక్ఖిపిత్వా పునపి అపగన్తుం అనిచ్ఛమానా యాచన్తియో ‘‘అత్తనో పమాణం న జానాథ, అపగచ్ఛథా’’తి అచ్ఛరం పహరి. తా థేరస్స అచ్ఛరసద్దం సుత్వా సన్థమ్భిత్వా సమ్ముఖా ఠాతుం అసక్కోన్తియో పలాయిత్వా దేవలోకమేవ గన్త్వా, సక్కేన ‘‘కహం గతాత్థా’’తి పుట్ఠా, ‘‘‘సమాపత్తితో వుట్ఠితస్స థేరస్స పిణ్డపాతం దస్సామా’తి గతామ్హా, దేవా’’తి. ‘‘దిన్నో పన వా’’తి? ‘‘గణ్హితుం న ఇచ్ఛతీ’’తి. ‘‘కిం కథేసీ’’తి? ‘‘‘దుగ్గతానం సఙ్గహం కరిస్సామీ’తి ఆహ, దేవా’’తి. ‘‘తుమ్హే కేనాకారేన గతా’’తి. ‘‘ఇమినావ, దేవా’’తి. సక్కో ‘‘తుమ్హాదిసియో థేరస్స పిణ్డపాతం కిం దస్సన్తీ’’తి సయం దాతుకామో హుత్వా, జరాజిణ్ణో మహల్లకో ఖణ్డదన్తో పలితకేసో ఓతగ్గసరీరో మహల్లకతన్త వాయో హుత్వా సుజమ్పి దేవధీతరం తథారూపమేవ మహల్లికం కత్వా ఏకం పేసకారవీథిం మాపేత్వా తన్తం పసారేన్తో అచ్ఛి.

థేరోపి ‘‘దుగ్గతానం సఙ్గహం కరిస్సామీ’’తి నగరాభిముఖో గచ్ఛన్తో బహినగరే ఏవ తం వీథిం దిస్వా ఓలోకేన్తో ద్వే జనే అద్దస. తస్మిం ఖణే సక్కో తన్తం పసారేతి, సుజా తసరం వట్టేతి. థేరో చిన్తేసి – ‘‘ఇమే మహల్లకకాలేపి కమ్మం కరోన్తియేవ ఇమస్మిం నగరే ఇమేహి దుగ్గతతరా నత్థి మఞ్ఞే, ఇమేహి దిన్నం ఉళుఙ్కమత్తమ్పి సాకమత్తమ్పి గహేత్వా ఇమేసం సఙ్గహం కరిస్సామీ’’తి. సో తేసం గేహాభిముఖో అహోసి. సక్కో తం ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా సుజం ఆహ – ‘‘భద్దే, మయ్హం అయ్యో ఇతో ఆగచ్ఛతి, త్వం అపస్సన్తీ వియ తుణ్హీ హుత్వా నిసీద, ఖణేన థేరం వఞ్చేత్వా పిణ్డపాతం దస్సామా’’తి. థేరో ఆగన్త్వా గేహద్వారే అట్ఠాసి. తేపి అపస్సన్తా వియ అత్తనో కమ్మమేవ కరోన్తా థోకం ఆగమింసు.

అథ సక్కో ‘‘గేహద్వారే ఏకో థేరో వియ ఠితో, ఉపధారేహి తావా’’తి ఆహ. ‘‘గన్త్వా ఉపధారేథ, సామీ’’తి. సో గేహా నిక్ఖమిత్వా థేరం పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా ఉభోహి హత్థేహి జణ్ణుకాని ఓలమ్బిత్వా నిత్థునన్తో ఉట్ఠాయ ‘‘కతరో థేరో ను ఖో అయ్యో’’తి థోకం ఓసక్కిత్వా ‘‘అక్ఖీని మే ధూమాయన్తీ’’తి వత్వా నలాటే హత్థం ఠపేత్వా ఉద్ధం ఓలోకేత్వా ‘‘అహో దుక్ఖం, అయ్యో నో మహాకస్సపత్థేరో చిరస్సం మే కుటిద్వారం ఆగతో, అత్థి ను ఖో కిఞ్చి గేహే’’తి ఆహ. సుజా థోకం ఆకులం వియ హుత్వా ‘‘అత్థి, సామీ’’తి పటివచనం అదాసి. సక్కో, ‘‘భన్తే, లూఖం వా పణీతం వాతి అచిన్తేత్వా సఙ్గహం నో కరోథా’’తి పత్తం గణ్హి. థేరో ‘‘ఏతేహి దిన్నం సాకం వా హోతు కుణ్డకముట్ఠి వా, సఙ్గహం నేసం కరిస్సామీ’’తి పత్తం అదాసి. సో అన్తోఘరం పవిసిత్వా ఘటిఓదనం నామ ఘటియా ఉద్ధరిత్వా పత్తం పూరేత్వా థేరస్స హత్థే ఠపేసి. సో అహోసి పిణ్డపాతో అనేకసూపబ్యఞ్జనో, సకలం రాజగహనగరం గన్ధేన అజ్ఝోత్థరి.

తదా థేరో చిన్తేసి – ‘‘అయం పురిసో అప్పేసక్ఖో, పిణ్డపాతో మహేసక్ఖో, సక్కస్స భోజనసదిసో, కో ను ఖో ఏసో’’తి. అథ నం ‘‘సక్కో’’తి ఞత్వా ఆహ – ‘‘భారియం తే కమ్మం కతం దుగ్గతానం సమ్పత్తిం విలుమ్పన్తేన, అజ్జ మయ్హం దానం దత్వా కోచిదేవ దుగ్గతో సేనాపతిట్ఠానం వా సేట్ఠిట్ఠానం వా లభేయ్యా’’తి. ‘‘మయా దుగ్గతతరో నత్థి, భన్తే’’తి. ‘‘కిం కారణా త్వం దుగ్గతో దేవలోకే రజ్జసిరిం అనుభవన్తో’’తి? ‘‘భన్తే, ఏవం నామేతం, మయా పన అనుప్పన్నే బుద్ధే కల్యాణకమ్మం కతం, బుద్ధుప్పాదే వత్తమానే కల్యాణకమ్మం కత్వా చూళరథదేవపుత్తో మహారథదేవపుత్తో అనేకవణ్ణదేవపుత్తోతి ఇమే తయో సమానదేవపుత్తా మమ ఆసన్నట్ఠానే నిబ్బత్తా, మయా తేజవన్తతరా. అహఞ్హి తేసు దేవపుత్తేసు ‘నక్ఖత్తం కీళిస్సామా’తి పరిచారికాయో గహేత్వా అన్తరవీథిం ఓతిణ్ణేసు పలాయిత్వా గేహం పవిసామి. తేసఞ్హి సరీరతో తేజో మమ సరీరం ఓత్థరతి, మమ సరీరతో తేజో తేసం సరీరం న ఓత్థరతి, ‘కో మయా దుగ్గతతరో, భన్తే’తి. ‘ఏవం సన్తేపి ఇతో పట్ఠాయ మయ్హం మా ఏవం వఞ్చేత్వా దానమదాసీ’’’తి. ‘‘వఞ్చేత్వా తుమ్హాకం దానే దిన్నే మయ్హం కుసలం అత్థి, న అత్థీ’’తి? ‘‘అత్థావుసో’’తి. ‘‘ఏవం సన్తే కుసలకమ్మకరణం నామ మయ్హం భారో, భన్తే’’తి. సో ఏవం వత్వా థేరం వన్దిత్వా సుజం గహేత్వా థేరం పదక్ఖిణం కత్వా వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా ‘‘అహో దానం పరమదానం కస్సపే సుప్పతిట్ఠిత’’న్తి ఉదానం ఉదానేసి. తేన వుత్తం –

‘‘ఏకం సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా మహాకస్సపో పిప్పలిగుహాయం విహరతి, సత్తాహం ఏకపల్లఙ్కేన నిసిన్నో హోతి అఞ్ఞతరం సమాధిం సమాపజ్జిత్వా. అథ ఖో ఆయస్మా మహాకస్సపో తస్స సత్తాహస్స అచ్చయేన తమ్హా సమాధిమ్హా వుట్ఠాసి. అథ ఖో ఆయస్మతో మహాకస్సపస్స తమ్హా సమాధిమ్హా వుట్ఠితస్స ఏతదహోసి – ‘‘యంనూనాహం రాజగహం పిణ్డాయ పవిసేయ్య’’న్తి.

‘‘తేన ఖో పన సమయేన పఞ్చమత్తాని దేవతాసతాని ఉస్సుక్కం ఆపన్నాని హోన్తి ఆయస్మతో మహాకస్సపస్స పిణ్డపాతపటిలాభాయ. అథ ఖో ఆయస్మా మహాకస్సపో తాని పఞ్చమత్తాని దేవతాసతాని పటిక్ఖిపిత్వా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ రాజగహం పిణ్డాయ పావిసి.

‘‘తేన ఖో పన సమయేన సక్కో దేవానమిన్దో ఆయస్మతో మహాకస్సపస్స పిణ్డపాతం దాతుకామో హోతి. పేసకారవణ్ణం అభినిమ్మినిత్వా తన్తం వినాతి, సుజా అసురకఞ్ఞా తసరం పూరేతి. అథ ఖో ఆయస్మా మహాకస్సపో రాజగహే సపదానం పిణ్డాయ చరమానో యేన సక్కస్స దేవానమిన్దస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి, అద్దసా ఖో సక్కో దేవానమిన్దో ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం, దిస్వా ఘరా నిక్ఖమిత్వా పచ్చుగ్గన్త్వా హత్థతో పత్తం గహేత్వా ఘరం పవిసిత్వా ఘటియా ఓదనం ఉద్ధరిత్వా పత్తం పూరేత్వా ఆయస్మతో మహాకస్సపస్స అదాసి. సో అహోసి పిణ్డపాతో అనేకసూపో అనేకబ్యఞ్జనో అనేకరసబ్యఞ్జనో. అథ ఖో ఆయస్మతో మహాకస్సపస్స ఏతదహోసి – ‘కో ను ఖో అయం సత్తో, యస్సాయం ఏవరూపో ఇద్ధానుభావో’తి. అథ ఖో ఆయస్మతో మహాకస్సపస్స ఏతదహోసి – ‘సక్కో ఖో అయం దేవానమిన్దో’తి విదిత్వా సక్కం దేవానమిన్దం ఏతదవోచ – ‘కతం ఖో తే ఇదం, కోసియ, మా పునపి ఏవరూపమకాసీ’’’తి. ‘‘అమ్హాకమ్పి, భన్తే కస్సప, పుఞ్ఞేన అత్థో, అమ్హాకమ్పి పుఞ్ఞేన కరణీయ’’న్తి.

‘‘అథ ఖో సక్కో దేవానమిన్దో ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా ఆకాసే అన్తలిక్ఖే తిక్ఖత్తుం ఉదానం ఉదానేసి – ‘అహో దానం పరమదానం కస్సపే సుప్పతిట్ఠితం, అహో దానం పరమదానం కస్సపే సుప్పతిట్ఠితం, అహో దానం పరమదానం కస్సపే సుప్పతిట్ఠిత’’’న్తి (ఉదా. ౨౭).

అథ ఖో భగవా విహారే ఠితో ఏవ తస్స తం సద్దం సుత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేత్వా – ‘‘పస్సథ, భిక్ఖవే, సక్కం దేవానమిన్దం ఉదానం ఉదానేత్వా ఆకాసేన గచ్ఛన్త’’న్తి ఆహ. ‘‘కిం పన తేన కతం, భన్తే’’తి? ‘‘వఞ్చేత్వా తేన మయ్హం పుత్తస్స కస్సపస్స పిణ్డపాతో దిన్నో, తం దత్వా తుట్ఠమానసో ఉదానం ఉదానేన్తో గచ్ఛతీ’’తి. ‘‘థేరస్స పిణ్డపాతం దాతుం వట్టతీ’’తి కథం, భన్తే, తేన ఞాతన్తి. ‘‘భిక్ఖవే, మమ పుత్తేన సదిసం నామ పిణ్డపాతికం దేవాపి మనుస్సాపి పిహయన్తీతి వత్వా సయమ్పి ఉదానం ఉదానే’’సి. సుత్తే పన ఏత్థకమేవ ఆగతం –

‘‘అస్సోసి ఖో భగవా దిబ్బాయ సోతధాతుయా విసుద్ధాయ అతిక్కన్తమానుసికాయ సక్కస్స దేవానమిన్దస్స వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా ఆకాసే అన్తలిక్ఖే తిక్ఖత్తుం ఉదానం ఉదానేన్తస్స ‘‘అహో దానం పరమదానం కస్సపే సుప్పతిట్ఠితం, అహో దానం పరమదానం కస్సపే సుప్పతిట్ఠితం, అహో దానం పరమదానం కస్సపే సుప్పతిట్ఠిత’’న్తి (ఉదా. ౨౭).

అథ ఖో భగవా ఏతమత్థం విదిత్వా తాయం వేలాయం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి –

‘‘పిణ్డపాతికస్స భిక్ఖునో,

అత్తభరస్స అనఞ్ఞపోసినో;

దేవా పిహయన్తి తాదినో,

ఉపసన్తస్స సదా సతీమతో’’తి. (ఉదా. ౨౭);

ఇమఞ్చ పన ఉదానం ఉదానేత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, సక్కో దేవానమిన్దో మమ పుత్తస్స సీలగన్ధేన ఆగన్త్వా పిణ్డపాతం అదాసీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౫౬. ‘‘అప్పమత్తో అయం గన్ధో, య్వాయం తగరచన్దనం;

యో చ సీలవతం గన్ధో, వాతి దేవేసు ఉత్తమో’’తి.

తత్థ అప్పమత్తోతి పరిత్తప్పమాణో. యో చ సీలవతన్తి యో పన సీలవన్తానం సీలగన్ధో, సో తగరం వియ లోహితచన్దనం వియ చ పరిత్తకో న హోతి, అతివియ ఉళారో విప్ఫారితో. తేనేవ కారణేన వాతి దేవేసు ఉత్తమోతి పవరో సేట్ఠో హుత్వా దేవేసు చ మనుస్సేసు చ సబ్బత్థమేవ వాయతి, ఓత్థరన్తో గచ్ఛతీతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పత్తా. దేసనా మహాజనస్స సాత్థికా జాతాతి.

మహాకస్సపత్థేరపిణ్డపాతదిన్నవత్థు దసమం.