౧౧. గోధికత్థేరపరినిబ్బానవత్థు

తేసం సమ్పన్నసీలానన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా రాజగహం ఉపనిస్సాయ వేళువనే విహరన్తో గోధికత్థేరస్స పరినిబ్బానం ఆరబ్భ కథేసి.

సో హి ఆయస్మా ఇసిగిలిపస్సే కాళసిలాయం విహరన్తో అప్పమత్తో ఆతాపీ పహితత్తో సామాయికం చేతోవిముత్తిం ఫుసిత్వా ఏకస్స అనుస్సాయికస్స రోగస్స వసేన తతో పరిహాయి. సో దుతియమ్పి తతియమ్పి ఛక్ఖత్తుం ఝానం నిబ్బత్తేత్వా పరిహీనో, సత్తమే వారే ఉప్పాదేత్వా చిన్తేసి – ‘‘అహం ఛక్ఖత్తుం ఝానా పరిహీనో, పరిహీనజ్ఝానస్స ఖో పన అనియతా గతి, ఇదానేవ సత్థం ఆహరిస్సామీ’’తి కేసోరోపనసత్థకం గహేత్వా గలనాళిం ఛిన్దితుం పఞ్చకే నిపజ్జి. మారో తస్స చిత్తం ఞత్వా ‘‘అయం భిక్ఖు సత్థం ఆహరితుకామో, సత్థం ఆహరన్తా ఖో పన జీవితే నిరపేక్ఖా హోన్తి, తే విపస్సనం పట్ఠపేత్వా అరహత్తమ్పి పాపుణన్తి, సచాహం ఏతం వారేస్సామి, న మే వచనం కరిస్సతి, సత్థారం వారాపేస్సామీ’’తి అఞ్ఞాతకవేసేన సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమాహ –

‘‘మహావీర మహాపఞ్ఞ, ఇద్ధియా యససా జలం;

సబ్బవేరభయాతీత, పాదే వన్దామి చక్ఖుమ.

‘‘సావకో తే మహావీర, మరణం మరణాభిభూ;

ఆకఙ్ఖతి చేతయతి, తం నిసేధ జుతిన్ధర.

‘‘కథఞ్హి భగవా తుయ్హం, సావకో సాసనే రతో;

అప్పత్తమానసో సేక్ఖో, కాలం కయిరా జనే సుతా’’తి. (సం. ని. ౧.౧౫౯);

తస్మిం ఖణే థేరేన సత్థం ఆహరితం హోతి. సత్థా ‘‘మారో అయ’’న్తి విదిత్వా ఇమం గాథమాహ –

‘‘ఏవఞ్హి ధీరా కుబ్బన్తి, నావకఙ్ఖన్తి జీవితం;

సమూలం తణ్హమబ్బుయ్హ, గోధికో పరినిబ్బుతో’’తి. (సం. ని. ౧.౧౫౯);

అథ ఖో భగవా సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం థేరస్స సత్థం ఆహరిత్వా నిపన్నట్ఠానం అగమాసి. తస్మిం ఖణే మారో పాపిమా ‘‘కత్థ ను ఖో ఇమస్స పటిసన్ధివిఞ్ఞాణం పతిట్ఠిత’’న్తి ధూమరాసి వియ తిమిరపుఞ్జో వియ చ హుత్వా సబ్బదిసాసు థేరస్స విఞ్ఞాణం సమన్వేసతి. భగవా తం ధూమతిమిరభావం భిక్ఖూనం దస్సేత్వా ‘‘ఏసో ఖో, భిక్ఖవే, మారో పాపిమా గోధికస్స కులపుత్తస్స విఞ్ఞాణం సమన్వేసతి ‘కత్థ గోధికస్స కులపుత్తస్స విఞ్ఞాణం పతిట్ఠిత’న్తి. అపతిట్ఠితేన చ, భిక్ఖవే, విఞ్ఞాణేన గోధికో కులపుత్తో పరినిబ్బుతో’’తి ఆహ. మారోపి తస్స విఞ్ఞాణట్ఠానం దట్ఠుం అసక్కోన్తో కుమారకవణ్ణో హుత్వా బేలువపణ్డువీణం ఆదాయ సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛి –

‘‘ఉద్ధం అధో చ తిరియం, దిసా అనుదిసా స్వహం;

అన్వేసం నాధిగచ్ఛామి, గోధికో సో కుహిం గతో’’తి. (సం. ని. ౧.౧౫౯);

అథ నం సత్థా ఆహ –

‘‘యో ధీరో ధితిసమ్పన్నో, ఝాయీ ఝానరతో సదా;

అహోరత్తం అనుయుఞ్జం, జీవితం అనికామయం.

‘‘జేత్వాన మచ్చునో సేనం, అనాగన్త్వా పునబ్భవం;

సమూలం తణ్హమబ్బుయ్హ, గోధికో పరినిబ్బుతో’’తి. (సం. ని. ౧.౧౫౯);

ఏవం వుత్తే మారో పాపిమా భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘తస్స సోకపరేతస్స, వీణా కచ్ఛా అభస్సథ;

తతో సో దుమ్మనో యక్ఖో, తత్థేవన్తరధాయథా’’తి. (సం. ని. ౧.౧౫౯);

సత్థాపి ‘‘కిం తే, పాపిమ, గోధికస్స కులపుత్తస్స నిబ్బత్తట్ఠానేన? తస్స హి నిబ్బత్తట్ఠానం తుమ్హాదిసానం సతమ్పి సహస్సమ్పి దట్ఠుం న సక్కోతీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౫౭. ‘‘తేసం సమ్పన్నసీలానం, అప్పమాదవిహారినం;

సమ్మదఞ్ఞా విముత్తానం, మారో మగ్గం న విన్దతీ’’తి.

తత్థ తేసన్తి యథా అప్పతిట్ఠితేన విఞ్ఞాణేన గోధికో కులపుత్తో పరినిబ్బుతో, యే చ ఏవం పరినిబ్బాయన్తి, తేసం సమ్పన్నసీలానన్తి పరిపుణ్ణసీలానం. అప్పమాదవిహారినన్తి సతిఅవిప్పవాససఙ్ఖాతేన అప్పమాదేన విహరన్తానం. సమ్మదఞ్ఞా విముత్తానన్తి హేతునా ఞాయేన కారణేన జానిత్వా ‘‘తదఙ్గవిముత్తియా, విక్ఖమ్భనవిముత్తియా, సముచ్ఛేదవిముత్తియా, పటిప్పస్సద్ధివిముత్తియా, నిస్సరణవిముత్తియా’’తి ఇమాహి పఞ్చహి విముత్తీహి విముత్తానం. మారో మగ్గం న విన్దతీతి ఏవరూపానం మహాఖీణాసవానం సబ్బథామేన మగ్గన్తోపి మారో గతమగ్గం న విన్దతి న లభతి న పస్సతీతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పత్తా. దేసనా మహాజనస్స సాత్థికా జాతాతి.

గోధికత్థేరపరినిబ్బానవత్థు ఏకాదసమం.