౧. పథవికథాపసుతపఞ్చసతభిక్ఖువత్థు

కో ఇమం పథవిం విచేస్సతీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా సావత్థియం విహరన్తో పథవికథాపసుతే పఞ్చసతే భిక్ఖూ ఆరబ్భ కథేసి.

తే కిర భగవతా సద్ధిం జనపదచారికం చరిత్వా జేతవనం ఆగన్త్వా సాయన్హసమయే ఉపట్ఠానసాలాయం సన్నిసిన్నా అత్తనా గతగతట్ఠానేసు ‘‘అసుకగామతో అసుకగామగమనట్ఠానే సమం విసమం కద్దమబహులం సక్ఖరబహులం కాళమత్తికం తమ్బమత్తిక’’న్తి పథవికథం కథేసుం. సత్థా ఆగన్త్వా, ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘భన్తే, అమ్హేహి విచరితట్ఠానే పథవికథాయా’’తి వుత్తే, ‘‘భిక్ఖవే, ఏసా బాహిరపథవీ నామ, తుమ్హేహి అజ్ఝుత్తికపథవియం పరికమ్మం కాతుం వట్టతీ’’తి వత్వా ఇమా ద్వే గాథా అభాసి –

౪౪. ‘‘కో ఇమం పథవిం విచేస్సతి,

యమలోకఞ్చ ఇమం సదేవకం;

కో ధమ్మపదం సుదేసితం,

కుసలో పుప్ఫమివ పచేస్సతి.

౪౫. ‘‘సేఖో పథవిం విచేస్సతి,

యమలోకఞ్చ ఇమం సదేవకం;

సేఖో ధమ్మపదం సుదేసితం,

కుసలో పుప్ఫమివ పచేస్సతీ’’తి.

తత్థ కో ఇమన్తి కో ఇమం అత్తభావసఙ్ఖాతం పథవిం. విచేస్సతీతి అత్తనో ఞాణేన విచినిస్సతి విజానిస్సతి, పటివిజ్ఝిస్సతి, సచ్ఛికరిస్సతీతి అత్థో. యమలోకఞ్చాతి చతుబ్బిధం అపాయలోకఞ్చ. ఇమం సదేవకన్తి ఇమం మనుస్సలోకఞ్చ దేవలోకేన సద్ధిం కో విచేస్సతి విచినిస్సతి విజానిస్సతి పటివిజ్ఝిస్సతి సచ్ఛికరిస్సతీతి పుచ్ఛి. కోధమ్మపదం సుదేసితన్తి యథాసభావతో కథితత్తా సుదేసితం సత్తతింసబోధిపక్ఖియధమ్మసఙ్ఖాతం ధమ్మపదం కుసలో మాలాకారో పుప్ఫం విచినన్తో వియ కో పచేస్సతి విచినిస్సతి విజానిస్సతి ఉపపరిక్ఖిస్సతి పటివిజ్ఝిస్సతి, సచ్ఛికరిస్సతీతి అత్థో. సేఖోతి అధిసీలసిక్ఖా, అధిచిత్తసిక్ఖా, అధిపఞ్ఞాసిక్ఖాతి ఇమా తిస్సో సిక్ఖా సిక్ఖనతో సోతాపత్తిమగ్గట్ఠం ఆదిం కత్వా యావ అరహత్తమగ్గట్ఠా సత్తవిధో సేఖో ఇమం అత్తభావసఙ్ఖాతం పథవిం అరహత్తమగ్గేన తతో ఛన్దరాగం అపకడ్ఢన్తో విచేస్సతి విచినిస్సతి విజానిస్సతి పటివిజ్ఝిస్సతి సచ్ఛికరిస్సతి. యమలోకఞ్చాతి తం యథావుత్తపకారం యమలోకఞ్చ ఇమం మనుస్సలోకఞ్చ సహ దేవేహి సదేవకం స్వేవ విచేస్సతి విచినిస్సతి విజానిస్సతి పటివిజ్ఝిస్సతి సచ్ఛికరిస్సతి. సేఖోతి స్వేవ సత్తవిధో సేఖో, యథా నామ కుసలో మాలాకారో పుప్ఫారామం పవిసిత్వా తరుణమకుళాని చ పాణకవిద్ధాని చ మిలాతాని చ గణ్ఠికజాతాని చ పుప్ఫాని వజ్జేత్వా సోభనాని సుజాతసుజాతానేవ పుప్ఫాని విచినాతి, ఏవమేవ ఇమం సుకథితం సునిద్దిట్ఠం బోధిపక్ఖియధమ్మపదమ్పి పఞ్ఞాయ పచేస్సతి విచినిస్సతి ఉపపరిక్ఖిస్సతి పటివిజ్ఝిస్సతి సచ్ఛికరిస్సతీతి సత్థా సయమేవ పఞ్హం విస్సజ్జేసి.

దేసనావసానే పఞ్చసతాపి భిక్ఖూ సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణింసు. సమ్పత్తపరిసాయపి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

పథవికథాపసుతపఞ్చసతభిక్ఖువత్థు పఠమం.