౯. నిగమవాసితిస్సత్థేరవత్థు

అప్పమాదరతోతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో నిగమవాసితిస్సత్థేరం నామ ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సావత్థితో అవిదూరే నిగమగామే జాతసంవడ్ఢో ఏకో కులపుత్తో సత్థు సాసనే పబ్బజిత్వా లద్ధూపసమ్పదో ‘‘నిగమవాసితిస్సత్థేరో నామ అప్పిచ్ఛో సన్తుట్ఠో పవివిత్తో ఆరద్ధవీరియో’’తి పఞ్ఞాయి. సో నిబద్ధం ఞాతిగామేయేవ పిణ్డాయ విచరతి. అనాథపిణ్డికాదీసు మహాదానాని కరోన్తేసు, పసేనదికోసలే అసదిసదానం కరోన్తేపి సావత్థిం నాగచ్ఛతి. భిక్ఖూ ‘‘అయం నిగమవాసితిస్సత్థేరో ఉట్ఠాయ సముట్ఠాయ ఞాతిసంసట్ఠో విహరతి, అనాథపిణ్డికాదీసు మహాదానాదీని కరోన్తేసు, పసేనదికోసలే అసదిసదానం కరోన్తేపి నేవ ఆగచ్ఛతీ’’తి కథం సముట్ఠాపేత్వా సత్థు ఆరోచయింసు. సత్థా తం పక్కోసాపేత్వా, ‘‘సచ్చం కిర త్వం, భిక్ఖు, ఏవం కరోసీ’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘నత్థి, భన్తే, మయ్హం ఞాతిసంసగ్గో, అహం ఏతే మనుస్సే నిస్సాయ అజ్ఝోహరణీయమత్తం ఆహారం లభామి లూఖే వా పణీతే వా. యాపనమత్తే లద్ధే పున కిం ఆహారపరియేసనేనాతి న గచ్ఛామి, ఞాతీహి పన మే సంసగ్గో నామ నత్థి, భన్తే’’తి వుత్తే సత్థా పకతియాపి తస్స అజ్ఝాసయం విజానన్తో – ‘‘సాధు సాధు, భిక్ఖూ’’తి తస్స సాధుకారం దత్వా, ‘‘అనచ్ఛరియం ఖో పనేతం భిక్ఖు, యం త్వం మాదిసం ఆచరియం లభిత్వా అప్పిచ్ఛో అహోసి. అయఞ్హి అప్పిచ్ఛతా నామ మమ తన్తి, మమ పవేణీ’’తి వత్వా భిక్ఖూహి యాచితో అతీతం ఆహరి –

అతీతే హిమవన్తే గఙ్గాతీరే ఏకస్మిం ఉదుమ్బరవనే అనేకసహస్సా సువా వసింసు. తత్రేకో సువరాజా అత్తనో నివాసరుక్ఖస్స ఫలేసు ఖీణేసు యం యదేవ అవసిట్ఠం హోతి అఙ్కురో వా పత్తం వా తచో వా, తం తం ఖాదిత్వా గఙ్గాయం పానీయం పివిత్వా పరమప్పిచ్ఛో సన్తుట్ఠో హుత్వా అఞ్ఞత్థ న గచ్ఛతి. తస్స అప్పిచ్ఛసన్తుట్ఠభావగుణేన సక్కస్స భవనం కమ్పి. సక్కో ఆవజ్జమానో తం దిస్వా తస్స వీమంసనత్థం అత్తనో ఆనుభావేన తం రుక్ఖం సుక్ఖాపేసి. రుక్ఖో ఓభగ్గో ఖాణుమత్తో ఛిద్దావఛిద్దోవ హుత్వా వాతే పహరన్తే ఆకోటితో వియ సద్దం నిచ్ఛారేన్తో అట్ఠాసి. తస్స ఛిద్దేహి చుణ్ణాని నిక్ఖమన్తి. సువరాజా తాని ఖాదిత్వా గఙ్గాయం పానీయం పివిత్వా అఞ్ఞత్థ అగన్త్వా వాతాతపం అగణేత్వా ఉదుమ్బరఖాణుమత్థకే నిసీదతి. సక్కో తస్స పరమప్పిచ్ఛభావం ఞత్వా, ‘‘మిత్తధమ్మగుణం కథాపేత్వా వరమస్స దత్వా ఉదుమ్బరం అమతఫలం కత్వా ఆగమిస్సామీ’’తి ఏకో హంసరాజా హుత్వా సుజం అసురకఞ్ఞం పురతో కత్వా ఉదుమ్బరవనం గన్త్వా అవిదూరే ఏకస్స రుక్ఖస్స సాఖాయ నిసీదిత్వా తేన సద్ధిం కథేన్తో ఇమం గాథమాహ –

‘‘సన్తి రుక్ఖా హరిపత్తా, దుమానేకఫలా బహూ;

కస్మా ను సుక్ఖే కోళాపే, సువస్స నిరతో మనో’’తి. (జా. ౧.౯.౩౦);

సబ్బం సువజాతకం నవకనిపాతే ఆగతనయేనేవ విత్థారేతబ్బం. అట్ఠుప్పత్తియేవ హి తత్థ చ ఇధ చ నానా, సేసం తాదిసమేవ. సత్థా ఇమం ధమ్మదేసనం ఆహరిత్వా, ‘‘తదా సక్కో ఆనన్దో అహోసి, సువరాజా అహమేవా’’తి వత్వా, ‘‘ఏవం, భిక్ఖవే, అప్పిచ్ఛతా నామేసా మమ తన్తి, మమ పవేణీ, అనచ్ఛరియా మమ పుత్తస్స నిగమవాసితిస్సస్స మాదిసం ఆచరియం లభిత్వా అప్పిచ్ఛతా, భిక్ఖునా నామ నిగమవాసితిస్సేన వియ అప్పిచ్ఛేనేవ భవితబ్బం. ఏవరూపో హి భిక్ఖు అభబ్బో సమథవిపస్సనాధమ్మేహి వా మగ్గఫలేహి వా పరిహానాయ, అఞ్ఞదత్థు నిబ్బానస్సేవ సన్తికే హోతీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౩౨. ‘‘అప్పమాదరతో భిక్ఖు, పమాదే భయదస్సి వా;

అభబ్బో పరిహానాయ, నిబ్బానస్సేవ సన్తికే’’తి.

తత్థ అభబ్బో పరిహానాయాతి సో ఏవరూపో భిక్ఖు సమథవిపస్సనాధమ్మేహి వా మగ్గఫలేహి వా పరిహానాయ అభబ్బో, నాపి పత్తేహి పరిహాయతి, న అప్పత్తాని న పాపుణాతి. నిబ్బానస్సేవ సన్తికేతి కిలేసపరినిబ్బానస్సపి అనుపాదాపరినిబ్బానస్సాపి సన్తికేయేవాతి.

గాథాపరియోసానే నిగమవాసితిస్సత్థేరో సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణి. అఞ్ఞేపి బహూ సోతాపన్నాదయో అహేసుం. మహాజనస్స సాత్థికా ధమ్మదేసనా జాతాతి.

నిగమవాసితిస్సత్థేరవత్థు నవమం.

అప్పమాదవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా. దుతియో వగ్గో.