౪. బాలనక్ఖత్తసఙ్ఘుట్ఠవత్థు

పమాదమనుయుఞ్జన్తీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో బాలనక్ఖత్తం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సమయే సావత్థియం బాలనక్ఖత్తం నామ సఙ్ఘుట్ఠం. తస్మిం నక్ఖత్తే బాలా దుమ్మేధినో జనా ఛారికాయ చేవ గోమయేన చ సరీరం మక్ఖేత్వా సత్తాహం అసబ్భం భణన్తా విచరన్తి. కిఞ్చి ఞాతి సుహజ్జం వా పబ్బజితం వా దిస్వా లజ్జన్తా నామ నత్థి. ద్వారే ద్వారే ఠత్వా అసబ్భం భణన్తి. మనుస్సా తేసం అసబ్భం సోతుం అసక్కోన్తా యథాబలం అడ్ఢం వా పాదం వా కహాపణం వా పేసేన్తి. తే తేసం ద్వారే లద్ధం లద్ధం గహేత్వా పక్కమన్తి. తదా పన సావత్థియం పఞ్చ కోటిమత్తా అరియసావకా వసన్తి, తే సత్థు సన్తికం సాసనం పేసయింసు – ‘‘భగవా, భన్తే, సత్తాహం భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం నగరం అప్పవిసిత్వా విహారేయేవ హోతూ’’తి. తఞ్చ పన సత్తాహం భిక్ఖుసఙ్ఘస్స విహారేయేవ యాగుభత్తాదీని సమ్పాదేత్వా పహిణింసు, సయమ్పి గేహా న నిక్ఖమింసు. తే నక్ఖత్తే పన పరియోసితే అట్ఠమే దివసే బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం నిమన్తేత్వా నగరం పవేసేత్వా మహాదానం దత్వా ఏకమన్తం నిసిన్నా, ‘‘భన్తే, అతిదుక్ఖేన నో సత్త దివసాని అతిక్కన్తాని, బాలానం అసబ్భాని సుణన్తానం కణ్ణా భిజ్జనాకారప్పత్తా హోన్తి, కోచి కస్సచి న లజ్జతి, తేన మయం తుమ్హాకం అన్తోనగరం పవిసితుం నాదమ్హ, మయమ్పి గేహతో న నిక్ఖమిమ్హా’’తి ఆహంసు. సత్థా తేసం కథం సుత్వా, ‘‘బాలానం దుమ్మేధానం కిరియా నామ ఏవరూపా హోతి, మేధావినో పన ధనసారం వియ అప్పమాదం రక్ఖిత్వా అమతమహానిబ్బానసమ్పత్తిం పాపుణన్తీ’’తి వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౨౬. ‘‘పమాదమనుయుఞ్జన్తి, బాలా దుమ్మేధినో జనా;

అప్పమాదఞ్చ మేధావీ, ధనం సేట్ఠంవ రక్ఖతి.

౨౭. ‘‘మా పమాదమనుయుఞ్జేథ, మా కామరతిసన్థవం;

అప్పమత్తో హి ఝాయన్తో, పప్పోతి విపులం సుఖ’’న్తి.

తత్థ బాలాతి బాల్యేన సమన్నాగతా ఇధలోకపరలోకత్థం అజానన్తా. దుమ్మేధినోతి నిప్పఞ్ఞా. తే పమాదే ఆదీనవం అపస్సన్తా పమాదం అనుయుఞ్జన్తి పవత్తేన్తి, పమాదేన కాలం వీతినామేన్తి. మేధావీతి ధమ్మోజపఞ్ఞాయ సమన్నాగతో పన పణ్డితో కులవంసాగతం సేట్ఠం ఉత్తమం సత్తరతనధనం వియ అప్పమాదం రక్ఖతి. యథా హి ఉత్తమం ధనం నిస్సాయ ‘‘కామగుణసమ్పత్తిం పాపుణిస్సామ, పుత్తదారం పోసేస్సామ, పరలోకగమనమగ్గం సోధేస్సామా’’తి ధనే ఆనిసంసం పస్సన్తా తం రక్ఖన్తి, ఏవం పణ్డితోపి అప్పమత్తో ‘‘పఠమజ్ఝానాదీని పటిలభిస్సామి, మగ్గఫలాదీని పాపుణిస్సామి, తిస్సో విజ్జా, ఛ అభిఞ్ఞా సమ్పాదేస్సామీ’’తి అప్పమాదే ఆనిసంసం పస్సన్తో ధనం సేట్ఠంవ అప్పమాదం రక్ఖతీతి అత్థో. మా పమాదన్తి తస్మా తుమ్హే మా పమాదమనుయుఞ్జేథ మా పమాదేన కాలం వీతినామయిత్థ. మా కామరతిసన్థవన్తి వత్థుకామకిలేసకామేసు రతిసఙ్ఖాతం తణ్హాసన్థవమ్పి మా అనుయుఞ్జేథ మా చిన్తయిత్థ మా పటిలభిత్థ. అప్పమత్తో హీతి ఉపట్ఠితస్సతితాయ హి అప్పమత్తో ఝాయన్తో పుగ్గలో విపులం ఉళారం నిబ్బానసుఖం పాపుణాతీతి.

గాథాపరియోసానే బహూ సోతాపన్నాదయో అహేసుం. మహాజనస్స సాత్థికా ధమ్మదేసనా జాతాతి.

బాలనక్ఖత్తసఙ్ఘుట్ఠవత్థు చతుత్థం.