౭. సకచిన్తనియవగ్గో

౧. సకచిన్తనియత్థేరఅపదానవణ్ణనా

పవనం కాననం దిస్వాతిఆదికం ఆయస్మతో సకచిన్తనియత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో వుద్ధిమన్వాయ తస్స భగవతో ఆయుపరియోసానే ఉప్పన్నో ధరమానం భగవన్తం అపాపుణిత్వా పరినిబ్బుతకాలే ఇసిపబ్బజ్జం పబ్బజిత్వా హిమవన్తే వసన్తో వివేకం రమణీయం ఏకం వనం పత్వా తత్థేవేకాయ కన్దరాయ పులినచేతియం కత్వా భగవతి సఞ్ఞం కత్వా సధాతుకసఞ్ఞఞ్చ కత్వా వనపుప్ఫేహి పూజేత్వా నమస్సమానో పరిచరి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ద్వీసు అగ్గం అగ్గసమ్పత్తిం అగ్గఞ్చ చక్కవత్తిసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో విభవసమ్పన్నో సద్ధాసమ్పన్నో సత్థరి పసీదిత్వా పబ్బజిత్వా అరహా ఛళభిఞ్ఞో అహోసి.

౧. సో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో పవనం కాననం దిస్వాతిఆదిమాహ. తత్థ పవనన్తి పకారేన వనం పత్థటం విత్థిణ్ణం గహనభూతన్తి పవనం. కాననం అవకుచ్ఛితం ఆననం అవహనం సతతం సీహబ్యగ్ఘయక్ఖరక్ఖసమద్దహత్థిఅస్ససుపణ్ణఉరగేహి విహఙ్గగణసద్దకుక్కుటకోకిలేహి వా బహలన్తి కాననం, తం కాననసఙ్ఖాతం పవనం మనుస్ససద్దవిరహితత్తా అప్పసద్దం నిస్సద్దన్తి అత్థో. అనావిలన్తి న ఆవిలం ఉపద్దవరహితన్తి అత్థో. ఇసీనం అనుచిణ్ణన్తి బుద్ధపచ్చేకబుద్ధఅరహన్తఖీణాసవసఙ్ఖాతానం ఇసీనం అనుచిణ్ణం నిసేవితన్తి అత్థో. ఆహుతీనం పటిగ్గహన్తి ఆహునం వుచ్చతి పూజాసక్కారం పటిగ్గహం గేహసదిసన్తి అత్థో.

౨. థూపం కత్వాన వేళునాతి వేళుపేసికాహి చేతియం కత్వాతి అత్థో. నానాపుప్ఫం సమోకిరిన్తి చమ్పకాదీహి అనేకేహి పుప్ఫేహి సమోకిరిం పూజేసిన్తి అత్థో. సమ్ముఖా వియ సమ్బుద్ధన్తి సజీవమానస్స సమ్బుద్ధస్స సమ్ముఖా ఇవ నిమ్మితం ఉప్పాదితం చేతియం అహం అభి విసేసేన వన్దిం పణామమకాసిన్తి అత్థో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.

సకచిన్తనియత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౨. అవోపుప్ఫియత్థేరఅపదానవణ్ణనా

విహారా అభినిక్ఖమ్మాతిఆదికం ఆయస్మతో అవోపుప్ఫియత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో సిఖిస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తో విఞ్ఞుతం పత్తో సద్ధాసమ్పన్నో ధమ్మం సుత్వా సోమనస్సప్పత్తో నానాపుప్ఫాని ఉభోహి హత్థేహి గహేత్వా బుద్ధస్స ఉపరి అబ్భుక్కిరి. సో తేన పుఞ్ఞేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో సగ్గసమ్పత్తిఞ్చ చక్కవత్తిసమ్పత్తిఞ్చ అనుభవిత్వా సబ్బత్థ పూజితో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బతో వుద్ధిప్పత్తో సాసనే పసీదిత్వా పబ్బజిత్వా నచిరస్సేవ అరహా అహోసి. ఆ సమన్తతో కాసతి దిప్పతీతి ఆకాసో, తస్మిం ఆకాసే పుప్ఫానం అవకిరితత్తా అవోపుప్ఫియత్థేరోతి పాకటో.

౭. ఏవం పత్తసన్తిపదో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో విహారా అభినిక్ఖమ్మాతిఆదిమాహ. తత్థ విహారాతి విసేసేన హరతి చతూహి ఇరియాపథేహి అపతన్తం అత్తభావం ఆహరతి పవత్తేతి ఏత్థాతి విహారో, తస్మా విహారా అభి విసేసేన నిక్ఖమ్మ నిక్ఖమిత్వా. అబ్భుట్ఠాసి చ చఙ్కమేతి చఙ్కమనత్థాయ సట్ఠిరతనే చఙ్కమే అభివిసేసేన ఉట్ఠాసి, అభిరుహీతి అత్థో. చతుసచ్చం పకాసేన్తోతి తస్మిం చఙ్కమే చఙ్కమన్తో దుక్ఖసముదయనిరోధమగ్గసచ్చసఙ్ఖాతం చతుసచ్చం పకాసేన్తో పాకటం కరోన్తో అమతం పదం నిబ్బానం దేసేన్తో విభజన్తో ఉత్తానీకరోన్తో తస్మిం చఙ్కమేతి సమ్బన్ధో.

౮. సిఖిస్స గిరమఞ్ఞాయ, బుద్ధసేట్ఠస్స తాదినోతి సేట్ఠస్స తాదిగుణసమఙ్గిస్స సిఖిస్స బుద్ధస్స గిరం సద్దం ఘోసం అఞ్ఞాయ జానిత్వా. నానాపుప్ఫం గహేత్వానాతి నాగపున్నాగాదిఅనేకాని పుప్ఫాని గహేత్వా ఆహరిత్వా. ఆకాసమ్హి సమోకిరిన్తి చఙ్కమన్తస్స భగవతో ముద్ధని ఆకాసే ఓకిరిం పూజేసిం.

౯. తేన కమ్మేన ద్విపదిన్దాతి ద్విపదానం దేవబ్రహ్మమనుస్సానం ఇన్ద పధానభూత. నరాసభ నరానం ఆసభభూత. పత్తోమ్హి అచలం ఠానన్తి తుమ్హాకం సన్తికే పబ్బజిత్వా అచలం ఠానం నిబ్బానం పత్తో అమ్హి భవామి. హిత్వా జయపరాజయన్తి దిబ్బమనుస్ససమ్పత్తిసఙ్ఖాతం జయఞ్చ చతురాపాయదుక్ఖసఙ్ఖాతం పరాజయఞ్చ హిత్వా ఛడ్డేత్వా నిబ్బానం పత్తోస్మీతి అత్థో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.

అవోపుప్ఫియత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తో.

౩. పచ్చాగమనియత్థేరఅపదానవణ్ణనా

సిన్ధుయా నదియా తీరేతిఆదికం ఆయస్మతో పచ్చాగమనియత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే సిన్ధుయా గఙ్గాయ సమీపే చక్కవాకయోనియం నిబ్బత్తో పుబ్బసమ్భారయుత్తత్తా పాణినో అఖాదన్తో సేవాలమేవ భక్ఖయన్తో చరతి. తస్మిం సమయే విపస్సిభగవా సత్తానుగ్గహం కరోన్తో తత్థ అగమాసి. తస్మిం ఖణే సో చక్కవాకో విజ్జోతమానం భగవన్తం దిస్వా పసన్నమానసో తుణ్డేన సాలరుక్ఖతో సాలపుప్ఫం ఛిన్దిత్వా ఆగమ్మ పూజేసి. సో తేనేవ చిత్తప్పసాదేన తతో చుతో దేవలోకే ఉప్పన్నో అపరాపరం ఛకామావచరసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా తతో చుతో మనుస్సలోకే ఉప్పజ్జిత్వా చక్కవత్తిసమ్పత్తిఆదయో అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో విఞ్ఞుతం పత్తో పుబ్బచరితవసేన సత్థరి పసన్నో పబ్బజిత్వా నచిరస్సేవ అరహా అహోసి, చక్కవాకో హుత్వా భగవన్తం దిస్వా కత్థచి గన్త్వా పుప్ఫమాహరిత్వా పూజితత్తా పుబ్బపుఞ్ఞనామేన పచ్చాగమనియత్థేరోతి పాకటో.

౧౩. అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో సిన్ధుయా నదియా తీరేతిఆదిమాహ. సీతి సద్దం కురుమానా ధునాతి కమ్పతీతి సిన్ధు, నదతి సద్దం కరోన్తో గచ్ఛతీతి నది. చక్కవాకో అహం తదాతి చక్కం సీఘం గచ్ఛన్తం ఇవ ఉదకే వా థలే వా ఆకాసే వా సీఘం వాతి గచ్ఛతీతి చక్కవాకో. తదా విపస్సిం భగవన్తం దస్సనకాలే అహం చక్కవాకో అహోసిన్తి అత్థో. సుద్ధసేవాలభక్ఖోహన్తి అఞ్ఞగోచరఅమిస్సత్తా సుద్ధసేవాలమేవ ఖాదన్తో అహం వసామి. పాపేసు చ సుసఞ్ఞతోతి పుబ్బవాసనావసేన పాపకరణే సుట్ఠు సఞ్ఞతో తీహి ద్వారేహి సఞ్ఞతో సుసిక్ఖితో.

౧౪. అద్దసం విరజం బుద్ధన్తి రాగదోసమోహవిరహితత్తా విరజం నిక్కిలేసం బుద్ధం అద్దసం అద్దక్ఖిం. గచ్ఛన్తం అనిలఞ్జసేతి అనిలఞ్జసే ఆకాసపథే గచ్ఛన్తం బుద్ధం. తుణ్డేన మయ్హం ముఖతుణ్డేన తాలం సాలపుప్ఫం పగ్గయ్హ పగ్గహేత్వా విపస్సిస్సాభిరోపయిం విపస్సిస్స భగవతో పూజేసిన్తి అత్థో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.

పచ్చాగమనియత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౪. పరప్పసాదకత్థేరఅపదానవణ్ణనా

ఉసభం పవరం వీరన్తిఆదికం ఆయస్మతో పరప్పసాదకత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో సిద్ధత్థస్స భగవతో కాలే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తో తిణ్ణం వేదానం పారగూ ఇతిహాసపఞ్చమానం పదకో వేయ్యాకరణో సనిఘణ్డుకేటుభానం సాక్ఖరప్పభేదానం లోకాయతమహాపురిసలక్ఖణేసు అనవయో నామేన సేలబ్రాహ్మణోతి పాకటో సిద్ధత్థం భగవన్తం దిస్వా ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణేహి అసీతిఅనుబ్యఞ్జనేహి చాతి సయం సోభమానం దిస్వా పసన్నమానసో అనేకేహి కారణేహి అనేకాహి ఉపమాహి థోమనం పకాసేసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవలోకే సక్కమారాదయో ఛ కామావచరసమ్పత్తియో అనుభవిత్వా మనుస్సేసు చక్కవత్తిసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే విభవసమ్పన్నే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో విఞ్ఞుతం పత్తో సత్థరి పసీదిస్వా పబ్బజితో నచిరస్సేవ చతుపటిసమ్భిదాఛళభిఞ్ఞప్పత్తో మహాఖీణాసవో అహోసి, బుద్ధస్స థుతియా సత్తానం సబ్బేసం చిత్తప్పసాదకరణతో పరప్పసాదకత్థేరోతి పాకటో.

౨౦. ఏకదివసం అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో ఉసభం పవరం వీరన్తిఆదిమాహ. తత్థ ఉసభన్తి వసభో నిసభో విసభో ఆసభోతి చత్తారో జేట్ఠపుఙ్గవా. తత్థ గవసతజేట్ఠకో వసభో, గవసహస్సజేట్ఠకో నిసభో, గవసతసహస్సజేట్ఠకో విసభో, గవకోటిసతసహస్సజేట్ఠకో ఆసభోతి చ యస్స కస్సచి థుతిం కరోన్తా బ్రాహ్మణపణ్డితా బహుస్సుతా అత్తనో అత్తనో పఞ్ఞావసేన థుతిం కరోన్తి, బుద్ధానం పన సబ్బాకారేన థుతిం కాతుం సమత్థో ఏకోపి నత్థి. అప్పమేయ్యో హి బుద్ధో. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘బుద్ధోపి బుద్ధస్స భణేయ్య వణ్ణం, కప్పమ్పి చే అఞ్ఞమభాసమానో;

ఖీయేథ కప్పో చిరదీఘమన్తరే, వణ్ణో న ఖీయేథ తథాగతస్సా’’తి. (దీ. ని. అట్ఠ. ౧.౩౦౪; ౩.౧౪౧; మ. ని. అట్ఠ. ౨.౪౨౫; ఉదా. అట్ఠ. ౫౩) –

ఆదికం. అయమ్పి బ్రాహ్మణో ముఖారూళ్హవసేన ఏకపసీదనవసేన ‘‘ఆసభ’’న్తి వత్తబ్బే ‘‘ఉసభ’’న్తిఆదిమాహ. వరితబ్బో పత్థేతబ్బోతి వరో. అనేకేసు కప్పసతసహస్సేసు కతవీరియత్తా వీరో. మహన్తం సీలక్ఖన్ధాదికం ఏసతి గవేసతీతి మహేసీ, తం మహేసిం బుద్ధం. విసేసేన కిలేసఖన్ధమారాదయో మారే జితవాతి విజితావీ, తం విజితావినం సమ్బుద్ధం. సువణ్ణస్స వణ్ణో ఇవ వణ్ణో యస్స సమ్బుద్ధస్స సో సువణ్ణవణ్ణో, తం సువణ్ణవణ్ణం సమ్బుద్ధం దిస్వా కో నామ సత్తో నప్పసీదతీతి.

పరప్పసాదకత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౫. భిసదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా

వేస్సభూ నామ నామేనాతిఆదికం ఆయస్మతో భిసదాయకత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో వేస్సభుస్స భగవతో కాలే హిమవన్తస్మిం హత్థియోనియం నిబ్బత్తో తస్మిం పటివసతి. తస్మిం సమయే వేస్సభూ భగవా వివేకకామో హిమవన్తమగమాసి. తం దిస్వా సో హత్థినాగో పసన్నమానసో భిసముళాలం గహేత్వా భగవన్తం భోజేసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన హత్థియోనితో చుతో దేవలోకే ఉప్పజ్జిత్వా తత్థ ఛ కామావచరసమ్పత్తియో అనుభవిత్వా మనుస్సత్తమాగతో మనుస్సేసు చక్కవత్తిసమ్పత్తిఆదయో అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే మహాభోగే అఞ్ఞతరస్మిం కులే నిబ్బత్తో పుబ్బవాసనాబలేన సత్థరి పసన్నో పబ్బజిత్వా నచిరస్సేవ అరహా అహోసి, సో పుబ్బే కతకుసలనామేన భిసదాయకత్థేరోతి పాకటో.

౨౯. సో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా పుబ్బచరితాపదానం దస్సేన్తో వేస్సభూ నామ నామేనాతిఆదిమాహ. తత్థ వేస్సభూతి వేస్సం భునాతి అతిక్కమతీతి వేస్సభూ. అథ వా వేస్సే వాణిజకమ్మే వా కామరాగాదికే వా కుసలాదికమ్మే వా వత్థుకామకిలేసకామే వా భునాతి అభిభవతీతి వేస్సభూ, సో నామేన వేస్సభూ నామ భగవా. ఇసీనం తతియో అహూతి కుసలధమ్మే ఏసతి గవేసతీతి ఇసి, ‘‘విపస్సీ, సిఖీ, వేస్సభూ’’తి వుత్తత్తా తతియో ఇసి తతియో భగవా అహు అహోసీతి అత్థో. కాననం వనమోగ్గయ్హాతి కాననసఙ్ఖాతం వనం ఓగయ్హ ఓగహేత్వా పావిసీతి అత్థో.

౩౦. భిసముళాలం గణ్హిత్వాతి ద్విపదచతుప్పదానం ఛాతకం భిసతి హింసతి వినాసేతీతి భిసం, కో సో? పదుమకన్దో, భిసఞ్చ ముళాలఞ్చ భిసముళాలం, తం భిసముళాలం గహేత్వాతి అత్థో.

౩౧. కరేన చ పరామట్ఠోతి తం మయా దిన్నదానం, వేస్సభూవరబుద్ధినా ఉత్తమబుద్ధినా వేస్సభునా కరేన హత్థతలేన పరామట్ఠో కతసమ్ఫస్సో అహోసి. సుఖాహం నాభిజానామి, సమం తేన కుతోత్తరిన్తి తేన సుఖేన సమం సుఖం నాభిజానామి, తతో ఉత్తరిం తతో పరం తతో అధికం సుఖం కుతోతి అత్థో. సేసం నయానుసారేన సువిఞ్ఞేయ్యన్తి.

భిసదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౬. సుచిన్తితత్థేరఅపదానవణ్ణనా

గిరిదుగ్గచరో ఆసిన్తిఆదికం ఆయస్మతో సుచిన్తితత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో అత్థదస్సిస్స భగవతో కాలే హిమవన్తప్పదేసే నేసాదకులే ఉప్పన్నో మిగసూకరాదయో వధిత్వా ఖాదన్తో విహరతి. తదా లోకనాథో లోకానుగ్గహం సత్తానుద్దయతఞ్చ పటిచ్చ హిమవన్తమగమాసి. తదా సో నేసాదో భగవన్తం దిస్వా పసన్నమానసో అత్తనో ఖాదనత్థాయ ఆనీతం వరమధురమంసం అదాసి. పటిగ్గహేసి భగవా తస్సానుకమ్పాయ, తం భుఞ్జిత్వా అనుమోదనం వత్వా పక్కామి. సో తేనేవ పుఞ్ఞేన తేనేవ సోమనస్సేన తతో చుతో సుగతీసు సంసరన్తో ఛ కామావచరసమ్పత్తియో అనుభవిత్వా మనుస్సేసు చక్కవత్తిసమ్పత్తిఆదయో అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కులగేహే నిబ్బత్తో సత్థరి పసీదిత్వా పబ్బజితో నచిరస్సేవ అరహా అహోసి.

౩౬. చతుపటిసమ్భిదాపఞ్చాభిఞ్ఞాదిభేదం పత్వా అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో గిరిదుగ్గచరో ఆసిన్తిఆదిమాహ. గిరతి సద్దం కరోతీతి గిరి, కో సో? సిలాపంసుమయపబ్బతో, దుట్ఠు దుక్ఖేన గమనీయం దుగ్గం, గిరీహి దుగ్గం గిరిదుగ్గం, దుగ్గమోతి అత్థో. తస్మిం గిరిదుగ్గే పబ్బతన్తరే చరో చరణసీలో ఆసిం అహోసిం. అభిజాతోవ కేసరీతి అభి విసేసేన జాతో నిబ్బత్తో కేసరీవ కేసరసీహో ఇవ గిరిదుగ్గస్మిం చరామీతి అత్థో.

౪౦. గిరిదుగ్గం పవిసిం అహన్తి అహం తదా తేన మంసదానేన పీతిసోమనస్సజాతో పబ్బతన్తరం పావిసిం. సేసం ఉత్తానత్థమేవాతి.

సుచిన్తితత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౭. వత్థదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా

పక్ఖిజాతో తదా ఆసిన్తిఆదికం ఆయస్మతో వత్థదాయకత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో అత్థదస్సిస్స భగవతో కాలే సుపణ్ణయోనియం నిబ్బత్తో గన్ధమాదనపబ్బతం గచ్ఛన్తం అత్థదస్సిం భగవన్తం దిస్వా పసన్నమానసో సుపణ్ణవణ్ణం విజహిత్వా మాణవకవణ్ణం నిమ్మినిత్వా మహగ్ఘం దిబ్బవత్థం ఆదాయ భగవన్తం పూజేసి. సోపి భగవా పటిగ్గహేత్వా అనుమోదనం వత్వా పక్కామి. సో తేనేవ సోమనస్సేన వీతినామేత్వా యావతాయుకం ఠత్వా తతో చుతో దేవలోకే నిబ్బత్తో తత్థ అపరాపరం సంసరన్తో పుఞ్ఞాని అనుభవిత్వా తతో మనుస్సేసు మనుస్ససమ్పత్తిన్తి సబ్బత్థ మహగ్ఘం వత్థాభరణం లద్ధం, తతో ఉప్పన్నుప్పన్నభవే వత్థచ్ఛాయాయ గతగతట్ఠానే వసన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో విఞ్ఞుతం పత్తో సత్థరి పసీదిత్వా పబ్బజితో నచిరస్సేవ ఛళభిఞ్ఞప్పత్తఖీణాసవో అహోసి, పుబ్బే కతపుఞ్ఞనామేన వత్థదాయకత్థేరోతి పాకటో.

౪౫. సో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో పక్ఖిజాతో తదా ఆసిన్తిఆదిమాహ. తత్థ పక్ఖిజాతోతి పక్ఖన్దతి ఉపలవతి సకుణో ఏతేనాతి పక్ఖం, పక్ఖమస్స అత్థీతి పక్ఖీ, పక్ఖియోనియం జాతో నిబ్బత్తోతి అత్థో. సుపణ్ణోతి సున్దరం పణ్ణం పత్తం యస్స సో సుపణ్ణో, వాతగ్గాహసువణ్ణవణ్ణజలమానపత్తమహాభారోతి అత్థో. గరుళాధిపోతి నాగే గణ్హనత్థాయ గరుం భారం పాసాణం గిళన్తీతి గరుళా, గరుళానం అధిపో రాజాతి గరుళాధిపో, విరజం బుద్ధం అద్దసాహన్తి సమ్బన్ధో.

వత్థదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౮. అమ్బదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా

అనోమదస్సీ భగవాతిఆదికం ఆయస్మతో అమ్బదాయకత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో అనోమదస్సిస్స భగవతో కాలే వానరయోనియం నిబ్బత్తో హిమవన్తే కపిరాజా హుత్వా పటివసతి. తస్మిం సమయే అనోమదస్సీ భగవా తస్సానుకమ్పాయ హిమవన్తమగమాసి. అథ సో కపిరాజా భగవన్తం దిస్వా పసన్నమానసో సుమధురం అమ్బఫలం ఖుద్దమధునా అదాసి. అథ భగవా తస్స పస్సన్తస్సేవ తం సబ్బం పరిభుఞ్జిత్వా అనుమోదనం వత్వా పక్కామి. అథ సో సోమనస్ససమ్పన్నహదయో తేనేవ పీతిసోమనస్సేన యావతాయుకం ఠత్వా తతో చుతో దేవలోకే నిబ్బత్తో అపరాపరం తత్థ దిబ్బసుఖమనుభవిత్వా మనుస్సేసు చ మనుస్ససమ్పత్తిం అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే విభవసమ్పన్నే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో సత్థరి పసీదిత్వా పబ్బజిత్వా నచిరస్సేవ ఛళభిఞ్ఞప్పత్తో అహోసి. పుబ్బపుఞ్ఞనామేన అమ్బదాయకత్థేరోతి పాకటో.

౫౩. సో అపరభాగే అత్తనా కతకుసలబీజం దిస్వా సోమనస్సజాతో అత్తనో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో అనోమదస్సీ భగవాతిఆదిమాహ. మేత్తాయ అఫరి లోకే, అప్పమాణే నిరూపధీతి సో భగవా సబ్బలోకే అప్పమాణే సత్తే ‘‘సుఖీ హోన్తూ’’తిఆదినా నిరుపధి ఉపధివిరహితం కత్వా మేత్తాయ మేత్తచిత్తేన అఫరి పత్థరి వడ్ఢేసీతి అత్థో.

౫౪. కపి అహం తదా ఆసిన్తి తదా తస్సాగమనకాలే కపిరాజా అహోసిన్తి అత్థో.

అమ్బదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౯. సుమనత్థేరఅపదానవణ్ణనా

సుమనో నామ నామేనాతిఆదికం ఆయస్మతో సుమనత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో సిఖిస్స భగవతో కాలే మాలాకారస్స కులగేహే నిబ్బత్తో వుద్ధిమన్వాయ సద్ధాజాతో భగవతి పసన్నమానసో సుమనమాలాముట్ఠియో గహేత్వా ఉభోహి హత్థేహి పూజేసి. సో తేన పుఞ్ఞేన దేవమనుస్సేసు ద్వే సమ్పత్తియో అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో వుద్ధిమన్వాయ పుత్తదారేహి వడ్ఢిత్వా సుమననామేన పాకటో సత్థరి పసీదిత్వా పబ్బజితో నచిరస్సేవ అరహా అహోసి.

౬౨. సో అరహా హుత్వా అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో అత్తనో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో సుమనో నామ నామేనాతిఆదిమాహ. సున్దరం మనం చిత్తం యస్స సో సుమనో. సద్ధాపసాదబహుమానేన యుత్తో నామేన సుమనో నామ మాలాకారో తదా అహం అహోసిం.

౬౩. సిఖినో లోకబన్ధునోతి సిఖా ముద్ధా కాసతీతి సిఖీ. అథ వా సమ్పయుత్తసమ్పయోగే ఖాదతి విద్ధంసేతీతి సిఖీ, కా సా? అగ్గిసిఖా, అగ్గిసిఖా వియ సిఖాయ దిప్పనతో సిఖీ. యథా అగ్గిసిఖా జోతతి పాకటా హోతి, సిఖీ పత్తతిణకట్ఠపలాసాదికే దహతి, ఏవమయమ్పి భగవా నీలపీతాదిరంసీహి జోతతి సకలలోకసన్నివాసే పాకటో హోతి. సకసన్తానగతసబ్బకిలేసే సోసేతి విద్ధంసేతి ఝాపేతీతి వోహారనామం నామకమ్మం నామధేయ్యం, తస్స సిఖినో. సకలలోకస్స బన్ధుఞాతకోతి లోకబన్ధు, తస్స సిఖినో లోకబన్ధునో భగవతో సుమనపుప్ఫం అభిరోపయిం పూజేసిన్తి అత్థో.

సుమనత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౧౦. పుప్ఫచఙ్కోటియత్థేరఅపదానవణ్ణనా

అభీతరూపం సీహం వాతిఆదికం ఆయస్మతో పుప్ఫచఙ్కోటియత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో సిఖిస్స భగవతో కాలే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో విఞ్ఞుతం పత్తో మహావిభవసమ్పన్నో సత్థరి పసీదిత్వా పసన్నాకారం దస్సేన్తో సువణ్ణవణ్ణం అనోజపుప్ఫమోచినిత్వా చఙ్కోటకం పూరేత్వా భగవన్తం పూజేత్వా ‘‘భగవా, ఇమస్స నిస్సన్దేన నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే సువణ్ణవణ్ణో పూజనీయో హుత్వా నిబ్బానం పాపుణేయ్య’’న్తి పత్థనమకాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు నిబ్బత్తో సబ్బత్థ పూజితో సువణ్ణవణ్ణో అభిరూపో అహోసి. సో అపరభాగే ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే విభవసమ్పన్నే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో వుద్ధిప్పత్తో సత్థరి పసీదిత్వా పబ్బజితో విపస్సనం వడ్ఢేత్వా నచిరస్సేవ అరహా అహోసి.

౬౮-౯. సో పత్తఅరహత్తఫలో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో అభీతరూపం సీహం వాతిఆదిమాహ. తత్థ సీహన్తి ద్విపదచతుప్పదాదయో సత్తే అభిభవతి అజ్ఝోత్థరతీతి సీహో, అభీతరూపో అభీతసభావో, తం అభీతరూపం సీహం ఇవ నిసిన్నం పూజేసిన్తి సమ్బన్ధో. పక్ఖీనం అగ్గం గరుళరాజం ఇవ పవరం ఉత్తమం బ్యగ్ఘరాజం ఇవ అభి విసేసేన జాతం సబ్బసీహానం విసేసం కేసరసీహం ఇవ తిలోకస్స సరణం సిఖిం సమ్మాసమ్బుద్ధం. కిం భూతం? అనేజం నిక్కిలేసం ఖన్ధమారాదీహి అపరాజితం నిసిన్నం సిఖిన్తి సమ్బన్ధో. మారణానగ్గన్తి సబ్బకిలేసానం మారణే సోసనే విద్ధంసనే అగ్గం సేట్ఠం కిలేసే మారేన్తానం పచ్చేకబుద్ధబుద్ధసావకానం విజ్జమానానమ్పి తేసం అగ్గన్తి అత్థో. భిక్ఖుసఙ్ఘపురక్ఖతం పరివారితం పరివారేత్వా నిసిన్నం సిఖిన్తి సమ్బన్ధో.

౭౦. చఙ్కోటకే ఠపేత్వానాతి ఉత్తమం అనోజపుప్ఫం కరణ్డకే పూరేత్వా సిఖీసమ్బుద్ధం సేట్ఠం సమోకిరిం పూజేసిన్తి అత్థో.

పుప్ఫచఙ్కోటియత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

సత్తమవగ్గవణ్ణనా సమత్తా.