౬. బాహియత్థేరఅపదానవణ్ణనా

ఛట్ఠాపదానే ఇతో సతసహస్సమ్హీతిఆదికం ఆయస్మతో బాహియస్స దారుచీరియత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తో బ్రాహ్మణసిప్పేసు నిప్ఫత్తిం గన్త్వా వేదఙ్గేసు అనవయో ఏకదివసం సత్థు సన్తికం గన్త్వా ధమ్మం సుణన్తో పసన్నమానసో సత్థారం ఏకం భిక్ఖుం ఖిప్పాభిఞ్ఞానం అగ్గట్ఠానే ఠపేన్తం దిస్వా తం ఠానం పత్తుకామో సత్తాహం బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స మహాదానం దత్వా సత్తాహస్స అచ్చయేన భగవతో పాదమూలే నిపన్నో ‘‘భగవా, భన్తే, ఇతో సత్తమే దివసే యం భిక్ఖుం ఖిప్పాభిఞ్ఞానం అగ్గట్ఠానే ఠపేసి, సో వియ అహమ్పి అనాగతే ఏకస్స బుద్ధస్స సాసనే ఖిప్పాభిఞ్ఞానం అగ్గో భవేయ్య’’న్తి పత్థనం అకాసి. భగవా అనాగతంసఞాణేన ఓలోకేత్వా సమిజ్ఝనభావం ఞత్వా ‘‘అనాగతే గోతమస్స భగవతో సాసనే పబ్బజిత్వా ఖిప్పాభిఞ్ఞానం అగ్గో భవిస్సతీ’’తి బ్యాకాసి. సో యావతాయుకం పుఞ్ఞాని కత్వా తతో చుతో దేవలోకే నిబ్బత్తో తత్థ ఛ కామావచరసమ్పత్తియో అనుభవిత్వా పున మనుస్సేసు చక్కవత్తిఆదిసమ్పత్తియో అనేకకప్పకోటిసతేసు అనుభవిత్వా కస్సపస్స భగవతో కాలే ఏకస్మిం కులే నిబ్బత్తో, భగవతి పరినిబ్బుతే పబ్బజితో యదా సాసనే ఓసక్కమానే సత్త భిక్ఖూ చతున్నం పరిసానం అజ్ఝాచారం దిస్వా సంవేగప్పత్తా అరఞ్ఞం పవిసిత్వా ‘‘యావ సాసనస్స అన్తరధానం న హోతి, తావ అత్తనో పతిట్ఠం కరిస్సామా’’తి సువణ్ణచేతియం వన్దిత్వా తత్థ అరఞ్ఞే ఏకం పబ్బతం దిస్వా ‘‘జీవితసాలయా నివత్తన్తు, నిరాలయా ఇమం పబ్బతం అభిరుహన్తూ’’తి నిస్సేణిం బన్ధిత్వా సబ్బే తం పబ్బతం అభిరుయ్హ నిస్సేణిం పాతేత్వా సమణధమ్మం కరింసు. తేసు సఙ్ఘత్థేరో ఏకరత్తాతిక్కమేన అరహత్తం పాపుణి. సో అనోతత్తదహే నాగలతాదన్తకట్ఠం ఖాదిత్వా ముఖం ధోవిత్వా ఉత్తరకురుతో పిణ్డపాతం ఆహరిత్వా తే భిక్ఖూ ఆహ – ‘‘ఆవుసో, ఇమం పిణ్డపాతం భుఞ్జథా’’తి. తే ఆహంసు – ‘‘కిం, భన్తే, అమ్హేహి ఏవం కతికా కతా ‘యో పఠమం అరహత్తం పాపుణాతి, తేనాభతం పిణ్డపాతం అవసేసా పరిభుఞ్జన్తూ’’’తి? ‘‘నో హేతం, ఆవుసో’’తి. ‘‘తేన హి సచే మయమ్పి తుమ్హే వియ విసేసం నిబ్బత్తేస్సామ, సయం ఆహరిత్వా భుఞ్జిస్సామా’’తి న ఇచ్ఛింసు.

దుతియదివసే దుతియత్థేరో అనాగామీ హుత్వా తథేవ పిణ్డపాతం ఆహరిత్వా ఇతరే నిమన్తేసి. తే ఏవమాహంసు – ‘‘కిం పనావుసో, కతికా కతా, ‘మహాథేరేన ఆభతం పిణ్డపాతం అభుఞ్జిత్వా అనుథేరేన ఆభతం భుఞ్జిస్సామా’’’తి? ‘‘నో హేతం, ఆవుసో’’తి. ‘‘ఏవం సన్తే తుమ్హే వియ మయమ్పి విసేసం నిబ్బత్తేత్వా అత్తనో అత్తనో పురిసకారేన భుఞ్జితుం సక్కోన్తా భుఞ్జిస్సామా’’తి న ఇచ్ఛింసు. తేసు అరహత్తప్పత్తత్థేరో పరినిబ్బాయి, దుతియో అనాగామీ బ్రహ్మలోకే నిబ్బత్తి, ఇతరే పఞ్చ విసేసం నిబ్బత్తేతుం అసక్కోన్తా సుస్సిత్వా సత్తమే దివసే కాలం కత్వా దేవలోకే నిబ్బత్తింసు. తత్థ దిబ్బసుఖం అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే తతో చవిత్వా మనుస్సేసు నిబ్బత్తింసు. తేసు ఏకో పుక్కుసాతి రాజా అహోసి, ఏకో గన్ధారరట్ఠే తక్కసిలాయం కుమారకస్సపో, ఏకో బాహియో దారుచీరియో, ఏకో దబ్బో మల్లపుత్తో, ఏకో సభియో పరిబ్బాజకోతి. తేసు అయం బాహియో దారుచీరియో సుప్పారకపట్టనే వాణిజకులే నిబ్బత్తో వాణిజకమ్మే నిప్ఫత్తిం గతో మహద్ధనో మహాభోగో, సో సువణ్ణభూమిం గచ్ఛన్తేహి వాణిజేహి సద్ధిం నావమారుయ్హ విదేసం గచ్ఛన్తో కతిపాహం గన్త్వా భిన్నాయ నావాయ సేసేసు మచ్ఛకచ్ఛపభక్ఖేసు జాతేసు ఏకోయేవ అవసిట్ఠో ఏకం ఫలకం గహేత్వా వాయమన్తో సత్తమే దివసే సుప్పారకపట్టనతీరం ఓక్కమి. తస్స నివాసనపారుపనం నత్థి, సో అఞ్ఞం కిఞ్చి అపస్సన్తో సుక్ఖకట్ఠదణ్డకే వాకేహి పలివేఠేత్వా నివాసేత్వా పారుపిత్వా చ దేవకులతో కపాలం గహేత్వా సుప్పారకపట్టనం అగమాసి. మనుస్సా తం దిస్వా యాగుభత్తాదీని దత్వా ‘‘అయం ఏకో అరహా’’తి సమ్భావేసుం. సో వత్థేసు ఉపనీతేసు ‘‘సచాహం నివాసేమి, పారుపామి వా, లాభసక్కారో మే పరిహాయిస్సతీ’’తి తాని పటిక్ఖిపిత్వా దారుచీరానేవ పరిహరి.

అథస్స ‘‘అరహా, అరహా’’తి బహూహి సమ్భావియమానస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది ‘‘యే కేచి లోకే అరహన్తో వా అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నా, అహం తేసం అఞ్ఞతరో’’తి సో తేన నియామేన కుహనకమ్మేన జీవికం కప్పేతి.

కస్సపదసబలస్స సాసనే సత్తసు జనేసు పబ్బతం ఆరుయ్హ సమణధమ్మం కరోన్తేసు ఏకో అనాగామీ హుత్వా సుద్ధావాసబ్రహ్మలోకే నిబ్బత్తిత్వా అత్తనో బ్రహ్మసమ్పత్తిం ఓలోకేన్తో ఆగతట్ఠానం ఆవజ్జేన్తో పబ్బతమారుయ్హ సమణధమ్మం కరణట్ఠానం దిస్వా సేసానం నిబ్బత్తనట్ఠానం ఆవజ్జేన్తో ఏకస్స పరినిబ్బుతభావం ఇతరేసఞ్చ పఞ్చన్నం కామావచరదేవలోకే నిబ్బత్తభావం ఞత్వా తే కాలానుకాలం ఆవజ్జేసి ‘‘ఇమస్మిం పన కాలే కహం ను ఖో తే’’తి ఆవజ్జేన్తో దారుచీరియం సుప్పారకపట్టనం నిస్సాయ కుహనకమ్మేన జీవితం కప్పేన్తం దిస్వా ‘‘నట్ఠో వతాయం బాలో, పుబ్బే సమణధమ్మం కరోన్తో అతిఉక్కట్ఠభావేన అరహతాపి ఆభతం పిణ్డపాతం అపరిభుఞ్జిత్వా ఇదాని ఉదరహేతు అనారహావ సమానో అరహత్తం పటిజానిత్వా లోకం వఞ్చేన్తో విచరతి, దసబలస్స ఉప్పన్నభావం న జానాతి, గచ్ఛామి నం సంవేజేత్వా బుద్ధుప్పాదం జానాపేస్సామీ’’తి ఖణేనేవ బ్రహ్మలోకతో ఓతరిత్వా సుప్పారకపట్టనే రత్తిభాగసమనన్తరే దారుచీరియస్స సమ్ముఖే పాతురహోసి. సో అత్తనో వసనట్ఠానే ఓభాసం దిస్వా బహి నిక్ఖమిత్వా మహాబ్రహ్మానం దిస్వా అఞ్జలిం పగ్గయ్హ ‘‘కే తుమ్హే’’తి పుచ్ఛి. ‘‘అహం తుమ్హాకం పోరాణకసహాయో అనాగామిఫలం పత్వా బ్రహ్మలోకే నిబ్బత్తో, అమ్హాకం సబ్బజేట్ఠకో అరహా హుత్వా పరినిబ్బుతో, తుమ్హే పన పఞ్చజనా దేవలోకే నిబ్బత్తా. స్వాహం దాని తం ఇమస్మిం ఠానే కుహనకమ్మేన జీవికం కప్పేన్తం దిస్వా దమితుం ఆగతో’’తి వత్వా ఇదం కారణం ఆహ – ‘‘నేవ ఖో త్వం, బాహియ, అరహా నాపి అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నో, సాపి తే పటిపదా నత్థి, యాయ త్వం అరహా వా అస్స అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నో’’తి. అథస్స సత్థు ఉప్పన్నభావం సావత్థియం వసనభావఞ్చ ఆచిక్ఖిత్వా ‘‘సత్థు సన్తికం గచ్ఛా’’తి తం ఉయ్యోజేత్వా బ్రహ్మలోకమేవ అగమాసి.

బాహియో పన ఆకాసే ఠత్వా కథేన్తం మహాబ్రహ్మానం ఓలోకేత్వా చిన్తేసి – ‘‘అహో భారియం కమ్మం మయా కతం, అనరహం అరహా అహన్తి చిన్తేసిం, అయఞ్చ మం ‘న త్వం అరహా, నాపి అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నాసీ’తి వదతి, అత్థి ను ఖో లోకే అఞ్ఞో అరహా’’తి. అథ నం పుచ్ఛి – ‘‘అథ కే చరహి సదేవకే లోకే అరహన్తో వా అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నా’’తి. అథస్స దేవతా ఆచిక్ఖి – ‘‘అత్థి, బాహియ, ఉత్తరేసు జనపదేసు సావత్థి నామ నగరం, తత్థ సో భగవా ఏతరహి విహరతి అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో. సో హి, బాహియ, భగవా అరహా చేవ అరహత్తాయ చ ధమ్మం దేసేసీ’’తి. బాహియో రత్తిభాగే దేవతాయ కథం సుత్వా సంవిగ్గమానసో తంఖణంయేవ సుప్పారకా నిక్ఖమిత్వా ఏకరత్తివాసేన సావత్థిం అగమాసి, గచ్ఛన్తో చ పన దేవతానుభావేన బుద్ధానుభావేన చ వీసయోజనసతికం మగ్గం అతిక్కమిత్వా సావత్థిం అనుప్పత్తో, తస్మిం ఖణే సత్థా సావత్థియం పిణ్డాయ పవిట్ఠో హోతి. సో జేతవనం పవిసిత్వా అబ్భోకాసే చఙ్కమన్తే సమ్బహులే భిక్ఖూ పుచ్ఛి – ‘‘కుహిం ఏతరహి సత్థా’’తి? భిక్ఖూ ‘‘సావత్థియం పిణ్డాయ పవిట్ఠో’’తి వత్వా ‘‘త్వం పన కుతో ఆగతోసీ’’తి పుచ్ఛింసు. ‘‘సుప్పారకా ఆగతోమ్హీ’’తి. ‘‘కదా నిక్ఖన్తోసీ’’తి? ‘‘హియ్యో సాయన్హసమయే నిక్ఖన్తోమ్హీ’’తి. ‘‘దూరతోపి ఆగతో, నిసీద తావ పాదే ధోవిత్వా తేలేన మక్ఖేత్వా థోకం విస్సమాహి, ఆగతకాలే సత్థారం దక్ఖిస్సతీ’’తి ఆహంసు. ‘‘అహం, భన్తే, సత్థు వా అత్తనో వా జీవితన్తరాయం న జానామి, కత్థచి అట్ఠత్వా అనిసీదిత్వా ఏకరత్తేనేవ వీసయోజనసతికం మగ్గం ఆగతో, సత్థారం పస్సిత్వావ విస్సమిస్సామీ’’తి ఆహ. సో ఏవం వత్వా తరమానరూపో సావత్థిం పవిసిత్వా భగవన్తం అనోపమాయ బుద్ధసిరియా చరన్తం దిస్వా ‘‘చిరస్సం వత మే గోతమో సమ్మాసమ్బుద్ధో దిట్ఠో’’తి దిట్ఠట్ఠానతో పట్ఠాయ ఓనతసరీరో గన్త్వా అన్తరవీథియం పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా గోప్ఫకేసు దళ్హం గహేత్వా ఏవమాహ – ‘‘దేసేతు, భన్తే భగవా, ధమ్మం, దేసేతు సుగతో ధమ్మం, యం మమస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. అథ నం సత్థా ‘‘అకాలో ఖో తావ, బాహియ, అన్తరఘరం పవిట్ఠమ్హా పిణ్డాయా’’తి పటిక్ఖిపి.

తం సుత్వా బాహియో, ‘‘భన్తే, సంసారే సంసరన్తేన కబళీకారాహారో న అలద్ధపుబ్బో, తుమ్హాకం వా మయ్హం వా జీవితన్తరాయం న జానామి, దేసేతు మే, భన్తే భగవా, ధమ్మం, దేసేతు సుగతో ధమ్మ’’న్తి పున యాచి. సత్థా దుతియమ్పి తథేవ పటిక్ఖిపి. ఏవం కిరస్స అహోసి – ‘‘ఇమస్స దిట్ఠకాలతో పట్ఠాయ సకలసరీరం పీతియా నిరన్తరం అజ్ఝోత్థటం హోతి, బలవపీతివేగో ధమ్మం సుత్వాపి న సక్ఖిస్సతి పటివిజ్ఝితుం, మజ్ఝత్తుపేక్ఖాయ తావ తిట్ఠతు, ఏకరత్తేనేవ వీసయోజనసతికం మగ్గం ఆగతస్సపి చస్స దరథో బలవా సోపి తావ పటిప్పస్సమ్భతూ’’తి. తస్మా ద్విక్ఖత్తుం పటిక్ఖిపిత్వా తతియం యాచితో అన్తరవీథియం ఠితోవ ‘‘తస్మాతిహ తే, బాహియ, ఏవం సిక్ఖితబ్బం, దిట్ఠే దిట్ఠమత్తం భవిస్సతీ’’తిఆదినా (ఉదా. ౧౦) నయేన అనేకపరియాయేన ధమ్మం దేసేసి. సో సత్థు ధమ్మం సుణన్తోయేవ సబ్బాసవే ఖేపేత్వా సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణి.

౧౭౮. సో అరహత్తం పత్తక్ఖణేయేవ పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సఞ్జాతసోమనస్సో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో ఇతో సతసహస్సమ్హీతిఆదిమాహ. తం హేట్ఠా వుత్తనయత్తా ఉత్తానత్థమేవ. అనుత్తానపదవణ్ణనమేవ కరిస్సామ.

౧౮౧. హసనం పచ్చవేక్ఖణన్తి పరిపుణ్ణసోమనస్సజాతం పచ్చవేక్ఖణం, కోమారవణ్ణం అతికోమలన్తి అత్థో.

౧౮౨. హేమయఞ్ఞోపచితఙ్గన్తి సువణ్ణసుత్తయఞ్ఞోపచితసుత్తఅవయవం సరీరం దేహన్తి అత్థో. పలమ్బబిమ్బతమ్బోట్ఠన్తి ఓలమ్బితబిమ్బఫలసదిసం రత్తవణ్ణం ఓట్ఠద్వయసమన్నాగతన్తి అత్థో. సేతతిణ్హసమం దిజన్తి సునిసితతిఖిణఅయలోహఘంసనేన ఘంసిత్వా సమం కతం వియ సమదన్తన్తి అత్థో.

౧౮౩. పీతిసమ్ఫుల్లితాననన్తి పీతియా సుట్ఠు ఫుల్లితం వికసితం ఆననం ముఖం ఆదాసతలసదిసముఖవన్తన్తి అత్థో.

౧౮౪. ఖిప్పాభిఞ్ఞస్స భిక్ఖునోతి ఖిప్పం దేసనాయ సముగ్ఘాటితక్ఖణేయేవ అభివిసేసేన ఞాతుం సమత్థస్స భిక్ఖునోతి అత్థో.

౧౮౬. సగ్గం అగం సభవనం యథాతి అత్తనో గేహం వియ సగ్గం లోకం అగమాసిన్తి అత్థో.

౧౯౬. న త్వం ఉపాయమగ్గఞ్ఞూతి త్వం నిబ్బానాధిగమూపాయభూతమగ్గఞ్ఞూ న అహోసీతి అత్థో.

౨౦౦. సత్థునో సదా జినన్తి సదా సబ్బకాలం జినం జినన్తో పరాజితకోపో సత్థునో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స విమలాననం ఆదాసతలసదిసముఖం పస్సిస్సామి పస్సితుం నిక్ఖమామీతి యోజనా. దిజే అపుచ్ఛిం కుహిం లోకనన్దనోతి కుహిం ఠానే లోకపసాదకరో సత్థాతి దిజే బ్రాహ్మణే అహం భిక్ఖూ అపుచ్ఛిన్తి అత్థో.

౨౦౧. ససోవ ఖిప్పం మునిదస్సనుస్సుకోతి మునిదస్సనే తథాగతదస్సనే ఉస్సుకో ఉస్సాహజాతో ససో ఇవ ఖిప్పం పాపుణాతీతి అత్థో.

౨౦౨. తువటం గన్త్వాతి సీఘం గన్త్వా. పిణ్డత్థం అపిహాగిధన్తి పిణ్డపాతం పటిచ్చ అపిహం అపగతపిహం అగిధం నిత్తణ్హం.

౨౦౩. అలోలక్ఖన్తి ఇతో చితో చ అనోలోకయమానం ఉత్తమే సావత్థినగరే పిణ్డాయ విచరన్తం అదక్ఖిన్తి సమ్బన్ధో. సిరీనిలయసఙ్కాసన్తి సిరియా లక్ఖణానుబ్యఞ్జనసోభాయ నిలయం సఙ్కాసం జలమానతోరణసదిసం. రవిదిత్తిహరాననన్తి విజ్జోతమానసూరియమణ్డలం వియ విజ్జోతమానముఖమణ్డలం.

౨౦౪. కుపథే విప్పనట్ఠస్సాతి కుచ్ఛితపథే సోపద్దవమగ్గే మూళ్హస్స మిచ్ఛాపటిపన్నస్స మే సరణం హోహి పతిట్ఠా హోహి. గోతమాతి భగవన్తం గోత్తేన ఆలపతి.

౨౧౮. న తత్థ సుక్కా జోతన్తీతి సుక్కపభాసమ్పన్నా జోతమానఓసధితారకాదయో న జోతన్తి నప్పభాసన్తి. సేసం ఉత్తానత్థమేవ. సో ఏవం పుబ్బచరితాపదానం పకాసేత్వా తావదేవ చ భగవన్తం పబ్బజ్జం యాచి. ‘‘పరిపుణ్ణం తే పత్తచీవర’’న్తి చ పుట్ఠో ‘‘న పరిపుణ్ణ’’న్తి ఆహ. అథ నం సత్థా ‘‘తేన హి పత్తచీవరం పరియేసాహీ’’తి వత్వా పక్కామి. సో కిర వీసతివస్ససహస్సాని సమణధమ్మం కరోన్తో ‘‘భిక్ఖునా నామ అత్తనా పచ్చయే లభిత్వా అఞ్ఞం అనోలోకేత్వా సయమేవ పరిభుఞ్జితుం వట్టతీ’’తి వత్వా ఏకభిక్ఖుస్సాపి పత్తేన వా చీవరేన వా సఙ్గహం నాకాసి, ‘‘న తేనస్స ఇద్ధిమయం పత్తచీవరం ఉప్పజ్జిస్సతీ’’తి ఞత్వా భగవా ఏహిభిక్ఖుభావేన పబ్బజ్జం నాదాసి. తమ్పి పత్తచీవరం పరియేసమానమేవ సఙ్కారట్ఠానతో చోళక్ఖణ్డాని సంకడ్ఢేన్తం పుబ్బవేరికో అమనుస్సో ఏకిస్సా తరుణవచ్ఛాయ గావియా సరీరే అధిముచ్చిత్వా వామఊరుమ్హి పహరిత్వా జీవితక్ఖయం పాపేసి. సత్థా పిణ్డాయ చరిత్వా కతభత్తకిచ్చో సమ్బహులేహి భిక్ఖూహి సద్ధిం నిక్ఖమన్తో బాహియస్స సరీరం సఙ్కారట్ఠానే పతితం దిస్వా ‘‘గణ్హథ, భిక్ఖవే, ఏతం బాహియం దారుచీరియన్తి ఏకస్మిం గేహద్వారే ఠత్వా మఞ్చకం ఆహరాపేత్వా ఇమం సరీరం నగరద్వారతో నీహరిత్వా ఝాపేత్వా ధాతుయో గహేత్వా థూపం కరోథా’’తి భిక్ఖూ ఆణాపేసి.

తే భిక్ఖూ ధాతుం మహాపథే థూపం కారేత్వా సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా అత్తనో కతకమ్మం ఆరోచేసుం. తతో సఙ్ఘమజ్ఝే కథా ఉదపాది – ‘‘తథాగతో భిక్ఖుసఙ్ఘేన సరీరఝాపనకిచ్చం కారేసి, ధాతుయో చ గాహాపేత్వా చేతియం కారాపేసి, కతరమగ్గో ను ఖో తేన సమధిగతో, సామణేరో ను ఖో సో, భిక్ఖు ను ఖో’’తి. సత్థా తం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా ‘‘పతిట్ఠితో, భిక్ఖవే, బాహియో దారుచీరియో అరహత్తో’’తి ఉపరి ధమ్మదేసనం వడ్ఢేతి. తస్స పరినిబ్బుతభావఞ్చ ఆచిక్ఖిత్వా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం ఖిప్పాభిఞ్ఞానం యదిదం బాహియో దారుచీరియో’’తి (అ. ని. ౧.౨౦౯, ౨౧౬) ఏతదగ్గే ఠపేసి.

అథ నం భిక్ఖూ పుచ్ఛింసు – ‘‘తుమ్హే, భన్తే, ‘బాహియో దారుచీరియో అరహత్తం పత్తో’తి వదేథ, కదా సో అరహత్తం పత్తో’’తి? ‘‘మమ ధమ్మం సుతకాలే, భిక్ఖవే’’తి. ‘‘కదా పనస్స, భన్తే, తుమ్హేహి ధమ్మో కథితో’’తి? ‘‘భిక్ఖాయ చరన్తేన అన్తరవీథియం ఠితేనా’’తి. ‘‘అప్పమత్తకో, భన్తే, తుమ్హేహి అన్తరవీథియం ఠత్వా కథితధమ్మో; కథం సో తావత్తకేన విసేసం నిబ్బత్తేసీ’’తి? అథ నే సత్థా, ‘‘భిక్ఖవే, మమ ధమ్మం ‘అప్పం’ వా ‘బహుం వా’తి మా చిన్తయిత్థ. అనేకానిపి హి అనత్థపదసంహితాని గాథాసహస్సాని న సేయ్యో, అత్థనిస్సితం పన ఏకమ్పి గాథాపదం సేయ్యో’’తి వత్వా అనుసన్ధిం ఘటేత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమం గాథమాహ –

‘‘సహస్సమపి చే గాథా, అనత్థపదసంహితా;

ఏకం గాథాపదం సేయ్యో, యం సుత్వా ఉపసమ్మతీ’’తి. (ధ. ప. ౧౦౧) –

దేసనాపరియోసానే చతురాసీతియా పాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో అహోసీతి.

బాహియత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.