౩౯. అవటఫలవగ్గో

౯. సోణకోటివీసత్థేరఅపదానవణ్ణనా

నవమాపదానే పన విపస్సినో పావచనేతిఆదికం ఆయస్మతో సోణస్స కోటివీసత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి థేరో పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే మహావిభవే సేట్ఠికులే నిబ్బత్తో వుద్ధిప్పత్తో సేట్ఠి హుత్వా ఉపాసకేహి సద్ధిం విహారం గన్త్వా సత్థు ధమ్మదేసనం సుత్వా పసన్నమానసో భగవతో చఙ్కమనట్ఠానే సుధాయ పరికమ్మం కారేత్వా ఏకఞ్చ లేణం కారేత్వా నానావిరాగవత్థేహి లేణభూమియా సన్థరిత్వా ఉపరి వితానఞ్చ కత్వా చాతుద్దిసస్స సఙ్ఘస్స నియ్యాదేత్వా సత్తాహం మహాదానం దత్వా పణిధానం అకాసి. సత్థా అనుమోదనం అకాసి. సో తేన కుసలకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఉభయసమ్పత్తియో అనుభవిత్వా ఇమస్మిం కప్పే పరినిబ్బుతే కస్సపదసబలే అనుప్పన్నే అమ్హాకం భగవతి బారాణసియం కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో గఙ్గాతీరే పణ్ణసాలం కరిత్వా వసన్తం ఏకం పచ్చేకబుద్ధం తేమాసం చతూహి పచ్చయేహి సక్కచ్చం ఉపట్ఠహి. పచ్చేకబుద్ధో వుట్ఠవస్సో పరిపుణ్ణపరిక్ఖారో గన్ధమాదనమేవ అగమాసి. సోపి కులపుత్తో యావజీవం తత్థ పుఞ్ఞాని కత్వా తతో చవిత్వా దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో అమ్హాకం భగవతో కాలే చమ్పానగరే అగ్గసేట్ఠిస్స గేహే పటిసన్ధిం గణ్హి. తస్స పటిసన్ధిగ్గహణకాలతో పట్ఠాయ సేట్ఠిస్స మహాభోగక్ఖన్ధో అభివడ్ఢి. తస్స మాతుకుచ్ఛితో నిక్ఖమనదివసే సకలనగరే మహాలాభసక్కారసమ్మానో అహోసి, తస్స పుబ్బే పచ్చేకబుద్ధస్స సతసహస్సగ్ఘనికరత్తకమ్బలపరిచ్చాగేన సువణ్ణవణ్ణో సుఖుమాలతరో చ అత్తభావో అహోసి, తేనస్స సోణోతి నామం అకంసు. సో మహతా పరివారేన అభివడ్ఢి. తస్స హత్థపాదతలాని బన్ధుజీవకపుప్ఫవణ్ణాని అహేసుం, తేసం సతవారం విహతకప్పాసం వియ ముదుసమ్ఫస్సో అహోసి. పాదతలేసు మణికుణ్డలావట్టవణ్ణలోమాని జాయింసు. వయప్పత్తస్స తస్స తిణ్ణం ఉతూనం అనుచ్ఛవికే తయో పాసాదే కారాపేత్వా నాటకిత్థియో ఉపట్ఠాపేసుం. సో తత్థ మహతిం సమ్పత్తిం అనుభవన్తో దేవకుమారో వియ పటివసతి.

అథ అమ్హాకం భగవతి సబ్బఞ్ఞుతం పత్వా పవత్తితవరధమ్మచక్కే రాజగహం ఉపనిస్సాయ విహరన్తే బిమ్బిసారరఞ్ఞా పక్కోసాపితో తేహి అసీతియా గామికసహస్సేహి సద్ధిం రాజగహం ఆగతో సత్థు సన్తికం గన్త్వా ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో మాతాపితరో అనుజానాపేత్వా భగవతో సన్తికే పబ్బజిత్వా లద్ధూపసమ్పదో సత్థు సన్తికే కమ్మట్ఠానం గహేత్వా జనసంసగ్గపరిహరణత్థం సీతవనే విహాసి. సో తత్థ వసన్తో ‘‘మమ సరీరం సుఖుమాలం, న చ సక్కా సుఖేనేవ సుఖం అధిగన్తుం, కాయం కిలమేత్వాపి సమణధమ్మం కాతుం వట్టతీ’’తి చిన్తేత్వా ఠానచఙ్కమమేవ అధిట్ఠాయ పధానమనుయుఞ్జన్తో పాదతలేసు ఫోటేసు ఉట్ఠితేసుపి వేదనం అజ్ఝుపేక్ఖిత్వా దళ్హం వీరియం కరోన్తో అచ్చారద్ధవీరియతాయ విసేసం నిబ్బత్తేతుం అసక్కోన్తో ‘‘ఏవం అహం వాయమన్తోపి మగ్గఫలాని నిబ్బత్తేతుం న సక్కోమి, కిం మే పబ్బజ్జాయ, హీనాయావత్తిత్వా భోగే చ భుఞ్జామి, పుఞ్ఞాని చ కరిస్సామీ’’తి చిన్తేసి. అథ సత్థా తస్స చిత్తాచారం ఞత్వా తత్థ గన్త్వా వీణోపమోవాదేన (మహావ. ౨౪౩) ఓవదిత్వా వీరియసమతాయోజనవిధిం దస్సేన్తో కమ్మట్ఠానం సోధేత్వా గిజ్ఝకూటం గతో. సోణోపి ఖో సత్థు సన్తికా ఓవాదం లభిత్వా వీరియసమతం యోజేత్వా విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేత్వా అరహత్తే పతిట్ఠాసి.

౪౯. సో అరహా హుత్వా అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో విపస్సినో పావచనేతిఆదిమాహ. తత్థ విపస్సీతి విసేసేన, వివిధం వా పస్సతీతి విపస్సీ. పావచనేతి పకారేన వుచ్చతీతి పావచనం, పిటకత్తయం. తస్స విపస్సినో తస్మిం పావచనేతి అత్థో. లేణన్తి లినన్తే నిలీయన్తే ఏత్థాతి లేణం విహారం. బన్ధుమారాజధానియాతి బన్ధన్తి కులపరమ్పరాయ వసేన అఞ్ఞమఞ్ఞం సమ్బజ్ఝన్తీతి బన్ధూ, ఞాతకా. తే ఏత్థ పటివసన్తీతి బన్ధుమా, బన్ధు అస్స అత్థీతి వా బన్ధుమా. రాజూనం వసనట్ఠానన్తి రాజధానీ, బన్ధుమా చ సా రాజధానీ చేతి బన్ధుమారాజధానీ, తస్సా బన్ధుమారాజధానియా, లేణం మయా కతన్తి సమ్బన్ధో. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవాతి.

సోణకోటివీసత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

౧౦. పుబ్బకమ్మపిలోతికబుద్ధఅపదానవణ్ణనా

౬౪. దసమాపదానే అనోతత్తసరాసన్నేతి పబ్బతకూటేహి పటిచ్ఛన్నత్తా చన్దిమసూరియానం సన్తాపేహి ఓతత్తం ఉణ్హం ఉదకం ఏత్థ నత్థీతి అనోతత్తో. సరన్తి గచ్ఛన్తి పభవన్తి సన్దన్తి ఏతస్మా మహానదియోతి సరో. సీహముఖాదీహి నిక్ఖన్తా మహానదియో తిక్ఖత్తుం తిక్ఖత్తుం పదక్ఖిణం కత్వా నిక్ఖన్తనిక్ఖన్తదిసాభాగేన సరన్తి గచ్ఛన్తీతి అత్థో. అనోతత్తో చ సో సరో చాతి అనోతత్తసరో. తస్స ఆసన్నం సమీపట్ఠానన్తి అనోతత్తసరాసన్నం, తస్మిం అనోతత్తసరాసన్నే, సమీపేతి అత్థో. రమణీయేతి దేవదానవగన్ధబ్బకిన్నరోరగబుద్ధపచ్చేకబుద్ధాదీహి రమితబ్బం అల్లీయితబ్బన్తి రమణీయం, తస్మిం రమణీయే. సిలాతలేతి ఏకగ్ఘనపబ్బతసిలాతలేతి అత్థో. నానారతనపజ్జోతేతి పదుమరాగవేళురియాదినానాఅనేకేహి రతనేహి పజ్జోతే పకారేన జోతమానే. నానాగన్ధవనన్తరేతి నానప్పకారేహి చన్దనాగరుకప్పూరతమాలతిలకాసోకనాగపున్నాగకేతకాదీహి అనేకేహి సుగన్ధపుప్ఫేహి గహనీభూతవనన్తరే సిలాతలేతి సమ్బన్ధో.

౬౫. గుణమహన్తతాయ సఙ్ఖ్యామహన్తతాయ చ మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన, పరేతో పరివుతో లోకనాయకో లోకత్తయసామిసమ్మాసమ్బుద్ధో తత్థ సిలాసనే నిసిన్నో అత్తనో పుబ్బాని కమ్మాని బ్యాకరీ విసేసేన పాకటమకాసీతి అత్థో. సేసమేత్థ హేట్ఠా బుద్ధాపదానే (అప. థేర ౧.౧.౧ ఆదయో) వుత్తత్తా ఉత్తానత్థత్తా చ సువిఞ్ఞేయ్యమేవ. బుద్ధాపదానే అన్తోగధమ్పి ఇధాపదానే కుసలాకుసలం కమ్మసంసూచకత్తా వగ్గసఙ్గహవసేన ధమ్మసఙ్గాహకత్థేరా సఙ్గాయింసూతి.

పుబ్బకమ్మపిలోతికబుద్ధఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.

ఏకూనచత్తాలీసమవగ్గవణ్ణనా సమత్తా.