౩. సుభూతివగ్గో
౧. సుభూతిత్థేరఅపదానవణ్ణనా
హిమవన్తస్సావిదూరేతిఆదికం ఆయస్మతో సుభూతిత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో ఇతో కప్పసతసహస్సమత్థకే అనుప్పన్నేయేవ పదుముత్తరే భగవతి లోకనాథే హంసవతీనగరే అఞ్ఞతరస్స బ్రాహ్మణమహాసాలస్స ఏకపుత్తకో హుత్వా నిబ్బత్తి, తస్స నన్దమాణవోతి నామం అకంసు. సో వయప్పత్తో తయో వేదే ఉగ్గణ్హిత్వా తత్థ సారం అపస్సన్తో అత్తనో పరివారభూతేహి చతుచత్తాలీసాయ మాణవసహస్సేహి సద్ధిం పబ్బతపాదే ఇసిపబ్బజ్జం పబ్బజిత్వా అట్ఠ సమాపత్తియో పఞ్చాభిఞ్ఞాయో చ నిబ్బత్తేసి. అన్తేవాసికానమ్పి కమ్మట్ఠానం ఆచిక్ఖి. తేపి నచిరస్సేవ ఝానలాభినో అహేసుం.
తేన చ సమయేన పదుముత్తరో భగవా లోకే ఉప్పజ్జిత్వా హంసవతీనగరం ఉపనిస్సాయ విహరన్తో ఏకదివసం పచ్చూససమయే లోకం వోలోకేన్తో నన్దతాపసస్స అన్తేవాసికజటిలానం అరహత్తూపనిస్సయం, నన్దతాపసస్స చ ద్వీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స సావకట్ఠానన్తరస్స పత్థనం దిస్వా పాతోవ సరీరపటిజగ్గనం కత్వా పుబ్బణ్హసమయే పత్తచీవరమాదాయ అఞ్ఞం కఞ్చి అనామన్తేత్వా సీహో వియ ఏకచరో నన్దతాపసస్స అన్తేవాసికేసు ఫలాఫలత్థాయ గతేసు ‘‘బుద్ధభావం మే జానాతూ’’తి పస్సన్తస్సేవ నన్దతాపసస్స ఆకాసతో ఓతరిత్వా పథవియం పతిట్ఠాసి. నన్దతాపసో బుద్ధానుభావఞ్చేవ లక్ఖణపారిపూరిఞ్చ దిస్వా లక్ఖణమన్తే సమ్మసిత్వా ‘‘ఇమేహి లక్ఖణేహి సమన్నాగతో నామ అగారం అజ్ఝావసన్తో రాజా హోతి చక్కవత్తీ, పబ్బజన్తో లోకే వివటచ్ఛేదో సబ్బఞ్ఞూ బుద్ధో హోతి, అయం పురిసాజానీయో నిస్సంసయం బుద్ధో’’తి ఞత్వా పచ్చుగ్గమనం కత్వా పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా ఆసనం పఞ్ఞాపేత్వా అదాసి. నిసీది భగవా పఞ్ఞత్తే ఆసనే. నన్దతాపసోపి అత్తనో అనుచ్ఛవికం ఆసనం గహేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. తస్మిం సమయే చతుచత్తాలీససహస్సజటిలా పణీతపణీతాని ఓజవన్తాని ఫలాఫలాని గహేత్వా ఆచరియస్స సన్తికం సమ్పత్తా బుద్ధానఞ్చేవ ఆచరియస్స చ నిసిన్నాకారం ఓలోకేత్వా ఆహంసు – ‘‘ఆచరియ, మయం ‘ఇమస్మిం లోకే తుమ్హేహి మహన్తతరో నత్థీ’తి విచరామ, అయం పన పురిసో తుమ్హేహి మహన్తతరో మఞ్ఞే’’తి. నన్దతాపసో – ‘‘తాతా, కిం వదేథ, తుమ్హే సాసపేన సద్ధిం అట్ఠసట్ఠియోజనసతసహస్సుబ్బేధం సినేరుం ఉపమేతుం ఇచ్ఛథ, సబ్బఞ్ఞుబుద్ధేన సద్ధిం మా మం ఉపమిత్థా’’తి ఆహ. అథ తే తాపసా – ‘‘సచే అయం ఓరకో అభవిస్స, న అమ్హాకం ఆచరియో ఏవం ఉపమం ఆహరేయ్య. యావ మహావతాయం పురిసాజానీయో’’తి పాదేసు నిపతిత్వా సిరసా వన్దింసు. అథ తే ఆచరియో ఆహ – ‘‘తాతా, అమ్హాకం బుద్ధానం అనుచ్ఛవికో దేయ్యధమ్మో నత్థి, భగవా చ భిక్ఖాచారవేలాయం ఇధాగతో, తస్మా మయం యథాబలం దేయ్యధమ్మం దస్సామ, తుమ్హేహి యం యం పణీతం ఫలాఫలం ఆభతం, తం తం ఆహరథా’’తి ఆహరాపేత్వా సహత్థేనేవ ధోవిత్వా సయం తథాగతస్స పత్తే పతిట్ఠాపేసి. సత్థారా ఫలాఫలే పటిగ్గహితమత్తే దేవతా దిబ్బోజం పక్ఖిపింసు. తాపసో ఉదకమ్పి సయమేవ పరిస్సావేత్వా అదాసి. తతో భోజనకిచ్చం నిట్ఠాపేత్వా నిసిన్నే సత్థరి సబ్బే అన్తేవాసికే పక్కోసిత్వా సత్థు సన్తికే సారణీయం కథం కథేన్తో నిసీది. సత్థా ‘‘భిక్ఖుసఙ్ఘో ఆగచ్ఛతూ’’తి చిన్తేసి. సత్థు చిత్తం ఞత్వా సతసహస్సమత్తా ఖీణాసవా ఆగన్త్వా సత్థారం వన్దిత్వా అట్ఠంసు.
అథ నన్దతాపసో అన్తేవాసికే ఆమన్తేసి – ‘‘తాతా, బుద్ధానం నిసిన్నాసనమ్పి నీచం, సమణసతసహస్సస్సపి ఆసనం నత్థి. తుమ్హేహి అజ్జ ఉళారం భగవతో భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ సక్కారం కాతుం వట్టతి, పబ్బతపాదతో వణ్ణగన్ధసమ్పన్నాని పుప్ఫాని ఆహరథా’’తి ఆహ. అచిన్తేయ్యత్తా ఇద్ధివిసయస్స తే ముహుత్తేనేవ వణ్ణగన్ధరససమ్పన్నాని పుప్ఫాని ఆహరిత్వా బుద్ధానం యోజనప్పమాణం పుప్ఫాసనం పఞ్ఞాపేసుం. అగ్గసావకానం తిగావుతం, సేసభిక్ఖూనం అడ్ఢయోజనాదిభేదం, సఙ్ఘనవకస్స ఉసభమత్తం పఞ్ఞాపేసుం. ఏవం పఞ్ఞత్తేసు ఆసనేసు నన్దతాపసో తథాగతస్స పురతో అఞ్జలిం పగ్గయ్హ ఠితో, ‘‘భన్తే, అమ్హాకం దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయ ఇమం పుప్ఫాసనం ఆరుయ్హ నిసీదథా’’తి ఆహ. నిసీది భగవా పుప్ఫాసనే. ఏవం నిసిన్నే సత్థరి సత్థు ఆకారం ఞత్వా భిక్ఖూ అత్తనో అత్తనో పత్తాసనే నిసీదింసు. నన్దతాపసో మహన్తం పుప్ఫచ్ఛత్తం గహేత్వా తథాగతస్స మత్థకే ధారేన్తో అట్ఠాసి. సత్థా ‘‘తాపసానం అయం సక్కారో మహప్ఫలో హోతూ’’తి నిరోధసమాపత్తిం సమాపజ్జి. సత్థు సమాపన్నభావం ఞత్వా భిక్ఖూపి సమాపత్తిం సమాపజ్జింసు. తథాగతే సత్తాహం నిరోధం సమాపజ్జిత్వా నిసిన్నే అన్తేవాసికా భిక్ఖాచారకాలే సమ్పత్తే వనమూలఫలాఫలం పరిభుఞ్జిత్వా సేసకాలే బుద్ధానం అఞ్జలిం పగ్గయ్హ అట్ఠంసు. నన్దతాపసో పన భిక్ఖాచారమ్పి అగన్త్వా పుప్ఫచ్ఛత్తం ధారేన్తోయేవ సత్తాహం పీతిసుఖేనేవ వీతినామేసి.
సత్థా నిరోధతో వుట్ఠాయ అరణవిహారిఅఙ్గేన దక్ఖిణేయ్యఙ్గేన చాతి ద్వీహి అఙ్గేహి సమన్నాగతం ఏకం సావకం ‘‘ఇసిగణస్స పుప్ఫాసనానుమోదనం కరోహీ’’తి ఆణాపేసి. సో చక్కవత్తిరఞ్ఞో సన్తికా పటిలద్ధమహాలాభో మహాయోధో వియ తుట్ఠమానసో అత్తనో విసయే ఠత్వా తేపిటకం బుద్ధవచనం సమ్మసిత్వా అనుమోదనమకాసి. తస్స దేసనావసానే సత్థా సయం ధమ్మం దేసేసి. సత్థు దేసనావసానే సబ్బేపి చతుచత్తాలీససహస్సతాపసా అరహత్తం పాపుణింసు. సత్థా – ‘‘ఏథ భిక్ఖవో’’తి హత్థం పసారేసి. తేసం తావదేవ కేసమస్సూ అన్తరధాయింసు. అట్ఠ పరిక్ఖారా సరీరే పటిముక్కావ అహేసుం. తే సట్ఠివస్సికత్థేరా వియ సత్థారం పరివారయింసు. నన్దతాపసో పన విక్ఖిత్తచిత్తతాయ విసేసం నాధిగఞ్ఛి. తస్స కిర అరణవిహారిత్థేరస్స ధమ్మం సోతుం ఆరద్ధకాలతో పట్ఠాయ – ‘‘అహో వతాహమ్పి అనాగతే ఏకస్స బుద్ధస్స సాసనే ఇమినా సావకేన లద్ధగుణం లభేయ్య’’న్తి చిత్తం ఉదపాది. సో తేన వితక్కేన మగ్గఫలపటివేధం కాతుం నాసక్ఖి. తథాగతం పన వన్దిత్వా అఞ్జలిం పగ్గయ్హ సమ్ముఖే ఠితో ఏవమాహ – ‘‘భన్తే, యేన భిక్ఖునా ఇసిగణస్స పుప్ఫాసనానుమోదనా కతా, కో నామాయం తుమ్హాకం సాసనే’’తి? ‘‘అరణవిహారిఅఙ్గేన చ దక్ఖిణేయ్యఙ్గేన చ ఏతదగ్గట్ఠానం పత్తో ఏసో భిక్ఖూ’’తి. ‘‘భన్తే, య్వాయం మయా సత్తాహం పుప్ఫచ్ఛత్తం ధారేన్తేన సక్కారో కతో, తేన అధికారేన అఞ్ఞం సమ్పత్తిం న పత్థేమి, అనాగతే పన ఏకస్స బుద్ధస్స సాసనే అయం థేరో వియ ద్వీహఙ్గేహి సమన్నాగతో సావకో భవేయ్య’’న్తి పత్థనం అకాసి.
సత్థా ‘‘సమిజ్ఝిస్సతి ను ఖో ఇమస్స తాపసస్స పత్థనా’’తి అనాగతంసఞాణం పేసేత్వా ఓలోకేన్తో కప్పసతసహస్సం అతిక్కమిత్వా సమిజ్ఝనకభావం దిస్వా, ‘‘తాపస, న తే అయం పత్థనా మోఘం భవిస్సతి, అనాగతే కప్పసతసహస్సం అతిక్కమిత్వా గోతమో నామ బుద్ధో ఉప్పజ్జిస్సతి, తస్స సన్తికే సమిజ్ఝిస్సతీ’’తి ధమ్మకథం కథేత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘపరివుతో ఆకాసం పక్ఖన్ది. నన్దతాపసో యావ చక్ఖుపథం న సమతిక్కమతి, తావ సత్థు భిక్ఖుసఙ్ఘస్స చ అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా అట్ఠాసి. సో అపరభాగే కాలేన కాలం సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా ధమ్మం సుణిత్వా అపరిహీనజ్ఝానోవ కాలం కత్వా బ్రహ్మలోకే నిబ్బత్తో. తతో పన చుతో అపరానిపి పఞ్చ జాతిసతాని పబ్బజిత్వా ఆరఞ్ఞకోవ అహోసి, కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధకాలేపి పబ్బజిత్వా ఆరఞ్ఞకో హుత్వా గతపచ్చాగతవత్తం పూరేసి. ఏతం కిర వత్తం అపరిపూరేత్వా మహాసావకభావం పాపుణన్తా నామ నత్థి, గతపచ్చాగతవత్తం పన ఆగమట్ఠకథాసు వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. సో వీసతివస్ససహస్సాని గతపచ్చాగతవత్తం పూరేత్వా కాలం కత్వా తావతింసదేవలోకే నిబ్బత్తి.
ఏవం సో తావతింసభవనే అపరాపరం ఉప్పజ్జనవసేన దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా తతో చుతో మనుస్సలోకే అనేకసతక్ఖత్తుం చక్కవత్తిరాజా పదేసరాజా చ హుత్వా ఉళారం మనుస్ససమ్పత్తిం అనుభవిత్వా అమ్హాకం భగవతో ఉప్పన్నకాలే సావత్థియం సుమనసేట్ఠిస్స గేహే అనాథపిణ్డికస్స కనిట్ఠో హుత్వా నిబ్బత్తి. సుభూతీతిస్స నామం అహోసి.
తేన చ సమయేన అమ్హాకం భగవా లోకే ఉప్పజ్జిత్వా పవత్తితవరధమ్మచక్కో అనుపుబ్బేన రాజగహం గన్త్వా తత్థ వేళువనపటిగ్గహణాదినా లోకానుగ్గహం కరోన్తో రాజగహం ఉపనిస్సాయ సీతవనే విహాసి. తదా అనాథపిణ్డికో సేట్ఠి సావత్థియం ఉట్ఠానకం భణ్డం గహేత్వా అత్తనో సహాయస్స రాజగహసేట్ఠినో గేహం గన్త్వా బుద్ధుప్పాదం సుత్వా సత్థారం సీతవనే విహరన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా పఠమదస్సనేనేవ సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠాయ సత్థారం సావత్థిం ఆగమనత్థాయ యాచిత్వా తతో పఞ్చచత్తాలీసయోజనే మగ్గే యోజనే యోజనే సతసహస్సపరిచ్చాగేన విహారే పతిట్ఠాపేత్వా సావత్థియం అట్ఠకరీసప్పమాణం జేతస్స కుమారస్స ఉయ్యానభూమిం కోటిసన్థారేన కిణిత్వా తత్థ భగవతో విహారం కారేత్వా అదాసి. విహారమహదివసే అయం సుభూతికుటుమ్బికో అనాథపిణ్డికసేట్ఠినా సద్ధిం గన్త్వా ధమ్మం సుణన్తో సద్ధం పటిలభిత్వా పబ్బజి. సో ఉపసమ్పన్నో ద్వే మాతికా పగుణా కత్వా కమ్మట్ఠానం కథాపేత్వా అరఞ్ఞే సమణధమ్మం కరోన్తో మేత్తాఝానం నిబ్బత్తేత్వా తం పాదకం కత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి.
సో ధమ్మం దేసేన్తో యస్మా సత్థారా దేసితనియామేన అనోదిస్సకం కత్వా దేసేతి, తస్మా అరణవిహారీనం అగ్గో నామ జాతో. యస్మా చ పిణ్డాయ చరన్తో ఘరే ఘరే మేత్తాఝానం సమాపజ్జిత్వా వుట్ఠాయ భిక్ఖం పటిగ్గణ్హాతి ‘‘ఏవం దాయకానం మహప్ఫలం భవిస్సతీ’’తి, తస్మా దక్ఖిణేయ్యానం అగ్గో నామ జాతో. తేన నం భగవా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం అరణవిహారీనం దక్ఖిణేయ్యానఞ్చ యదిదం సుభూతీ’’తి (అ. ని. ౧.౧౯౮, ౨౦౧) ద్వయఙ్గసమన్నాగతే అగ్గట్ఠానే ఠపేసి. ఏవమయం మహాథేరో అత్తనా పూరితపారమీనం ఫలస్స మత్థకం అరహత్తం పత్వా లోకే అభిఞ్ఞాతో అభిలక్ఖితో హుత్వా బహుజనహితాయ జనపదచారికం చరన్తో అనుపుబ్బేన రాజగహం అగమాసి.
రాజా బిమ్బిసారో థేరస్స ఆగమనం సుత్వా ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా ‘‘ఇధేవ, భన్తే, వసథ, వసనట్ఠానం వో కరిస్సామీ’’తి వత్వా పక్కన్తో విస్సరి. థేరో సేనాసనం అలభన్తో అబ్భోకాసే వీతినామేసి. థేరస్సానుభావేన దేవో న వస్సతి. మనుస్సా అవుట్ఠితాయ ఉపద్దుతా రఞ్ఞో నివేసనద్వారే ఉక్కుట్ఠిం అకంసు. రాజా ‘‘కేన ను ఖో కారణేన దేవో న వస్సతీ’’తి వీమంసన్తో ‘‘థేరస్స అబ్భోకాసవాసేన మఞ్ఞే న వస్సతీ’’తి చిన్తేత్వా తస్స పణ్ణకుటిం కారాపేత్వా ‘‘ఇమిస్సం, భన్తే, పణ్ణకుటియం వసథా’’తి వత్వా వన్దిత్వా పక్కామి. థేరో కుటిం పవిసిత్వా తిణసన్థారకే పల్లఙ్కేన నిసీది. తదా దేవో థోకం థోకం ఫుసాయతి, న సమ్మాధారం అనుపవేచ్ఛతి. అథ థేరో లోకస్స అవుట్ఠికభయం విధమితుకామో అత్తనో అజ్ఝత్తికబాహిరవత్థుకస్స పరిస్సయస్స అభావం పవేదేన్తో ‘‘ఛన్నా మే కుటికా’’తి (థేరగా. ౧) గాథమాహ. తస్సత్థో థేరగాథాయం వుత్తోయేవ.
కస్మా పనేతే మహాథేరా అత్తనో గుణే పకాసేన్తీతి? ఇమినా దీఘేన అద్ధునా అనధిగతపుబ్బం పరమగమ్భీరం అతివియ సన్తం పణీతం అత్తనా అధిగతలోకుత్తరధమ్మం పచ్చవేక్ఖిత్వా పీతివేగసముస్సాహితఉదానదీపనత్థం సాసనస్స నియ్యానికభావవిభావనత్థఞ్చ పరమప్పిచ్ఛా అరియా అత్తనో గుణే పకాసేన్తి. యథా తం లోకనాథో బోధనేయ్యానం అజ్ఝాసయవసేన ‘‘దసబలసమన్నాగతో, భిక్ఖవే, తథాగతో చతువేసారజ్జవిసారదో’’తిఆదినా (అ. ని. ౧౦.౨౧; మ. ని. ౧. ౧౪౮ అత్థతో సమానం) అత్తనో గుణే పకాసేతి. ఏవమయం థేరస్స అఞ్ఞాబ్యాకరణగాథాపి అహోసీతి.
౧. ఏవం సో పత్తఅరహత్తఫలో పత్తఏతదగ్గట్ఠానో చ అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో హిమవన్తస్సావిదూరేతిఆదిమాహ. తత్థ హిమవన్తస్సాతి హిమాలయపబ్బతస్స అవిదూరే ఆసన్నే సమీపే పబ్బతపాదే మనుస్సానం గమనాగమనసమ్పన్నే సఞ్చరణట్ఠానేతి అత్థో. నిసభో నామ పబ్బతోతి పబ్బతానం జేట్ఠత్తా నామేన నిసభో నామ సేలమయపబ్బతో అహోసీతి సమ్బన్ధో. అస్సమో సుకతో మయ్హన్తి తత్థ పబ్బతే మయ్హం వసనత్థాయ అస్సమో అరఞ్ఞావాసో సుట్ఠు కతో. కుటిరత్తిట్ఠానదివాట్ఠానవతిపరిక్ఖేపాదివసేన సున్దరాకారేన కతోతి అత్థో. పణ్ణసాలా సుమాపితాతి పణ్ణేహి ఛాదితా సాలా మయ్హం నివాసనత్థాయ సుట్ఠు మాపితా నిట్ఠాపితాతి అత్థో.
౨. కోసియో నామ నామేనాతి మాతాపితూహి కతనామధేయ్యేన కోసియో నామ. ఉగ్గతాపనో పాకటతపో ఘోరతపో. ఏకాకియో అఞ్ఞేసం అభావా అహం ఏవ ఏకో. అదుతియో దుతియతాపసరహితో జటిలో జటాధారీ తాపసో తదా తస్మిం కాలే నిసభే పబ్బతే వసామి విహరామీతి సమ్బన్ధో.
౩. ఫలం మూలఞ్చ పణ్ణఞ్చ, న భుఞ్జామి అహం తదాతి తదా తస్మిం నిసభపబ్బతే వసనకాలే తిణ్డుకాదిఫలం ముళాలాదిమూలం, కారపణ్ణాదిపణ్ణఞ్చ రుక్ఖతో ఓచినిత్వా న భుఞ్జామీతి అత్థో. ఏవం సతి కథం జీవతీతి తం దస్సేన్తో పవత్తంవ సుపాతాహన్తి ఆహ. తత్థ పవత్తం సయమేవ జాతం సుపాతం అత్తనో ధమ్మతాయ పతితం పణ్ణాదికం నిస్సాయ ఆహారం కత్వా అహం తావదే తస్మిం కాలే జీవామి జీవికం కప్పేమీతి సమ్బన్ధో. ‘‘పవత్తపణ్డుపణ్ణానీ’’తి వా పాఠో, తస్స సయమేవ పతితాని పణ్డుపణ్ణాని రుక్ఖపత్తాని ఉపనిస్సాయ జీవామీతి అత్థో.
౪. నాహం కోపేమి ఆజీవన్తి అహం జీవితం చజమానోపి పరిచ్చాగం కురుమానోపి తణ్హావసేన ఫలమూలాదిఆహారపరియేసనాయ సమ్మా ఆజీవం న కోపేమి న నాసేమీతి సమ్బన్ధో. ఆరాధేమి సకం చిత్తన్తి సకం చిత్తం అత్తనో మనం అప్పిచ్ఛతాయ సన్తుట్ఠియా చ ఆరాధేమి పసాదేమి. వివజ్జేమి అనేసనన్తి వేజ్జకమ్మదూతకమ్మాదివసేన అనేసనం అయుత్తపరియేసనం వివజ్జేమి దూరం కరోమి.
౫. రాగూపసంహితం చిత్తన్తి యదా యస్మిం కాలే మమ రాగేన సమ్పయుత్తం చిత్తం ఉప్పజ్జతి, తదా సయమేవ అత్తనాయేవ పచ్చవేక్ఖామి ఞాణేన పటివేక్ఖిత్వా వినోదేమి. ఏకగ్గో తం దమేమహన్తి అహం ఏకస్మిం కమ్మట్ఠానారమ్మణే అగ్గో సమాహితో తం రాగచిత్తం దమేమి దమనం కరోమి.
౬. రజ్జసే రజ్జనీయే చాతి రజ్జనీయే అల్లీయితబ్బే రూపారమ్మణాదివత్థుస్మిం రజ్జసే అల్లీనో అసి భవసి. దుస్సనీయే చ దుస్ససేతి దూసితబ్బే దోసకరణవత్థుస్మిం దూసకో అసి. ముయ్హసే మోహనీయే చాతి మోహితబ్బే మోహకరణవత్థుస్మిం మోయ్హసి మూళ్హో అసి భవసి. తస్మా తువం వనా వనతో అరఞ్ఞవాసతో నిక్ఖమస్సు అపగచ్ఛాహీతి ఏవం అత్తానం దమేమీతి సమ్బన్ధో.
౨౪. తిమ్బరూసకవణ్ణాభోతి సువణ్ణతిమ్బరూసకవణ్ణాభో, జమ్బోనదసువణ్ణవణ్ణోతి అత్థో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.
సుభూతిత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౨. ఉపవానత్థేరఅపదానవణ్ణనా
పదుముత్తరో నామ జినోతిఆదికం ఆయస్మతో ఉపవానత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పాయస్మా పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే దలిద్దకులే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో భగవతి పరినిబ్బుతే తస్స ధాతుం గహేత్వా మనుస్సదేవనాగగరుళకుమ్భణ్డయక్ఖగన్ధబ్బేహి సత్తరతనమయే సత్తయోజనికే థూపే కతే తత్థ సుధోతం అత్తనో ఉత్తరసాటకం వేళగ్గే లగ్గేత్వా ఆబన్ధిత్వా ధజం కత్వా పూజం అకాసి. తం గహేత్వా అభిసమ్మతకో నామ యక్ఖసేనాపతి దేవేహి చేతియపూజారక్ఖణత్థం ఠపితో అదిస్సమానకాయో తం ఆకాసే ధారేన్తో చేతియం తిక్ఖత్తుం పదక్ఖిణం అకాసి. సో తం దిస్వా భియ్యోసోమత్తాయ పసన్నమానసో హుత్వా తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తిత్వా ఉపవానోతి లద్ధనామో వయప్పత్తో జేతవనపటిగ్గహణే బుద్ధానుభావం దిస్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా విపస్సనాయ కమ్మం కరోన్తో అరహత్తం పత్వా ఛళభిఞ్ఞో అహోసి. యదా భగవతో అఫాసు అహోసి, తదా థేరో ఉణ్హోదకం తథారూపం పానకఞ్చ భేసజ్జం భగవతో ఉపనామేసి. తేనస్స సత్థునో రోగో వూపసమి. తస్స భగవా అనుమోదనం అకాసి.
౫౨. ఏవం సో పత్తఅరహత్తఫలో అధిగతఏతదగ్గట్ఠానో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సవసేన పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో పదుముత్తరో నామ జినోతిఆదిమాహ. తత్థ సబ్బేసం లోకియలోకుత్తరధమ్మానం పారగూ పరియోసానం నిబ్బానం గతో పత్తో పదుముత్తరో నామ జినో జితపఞ్చమారో భగవా అగ్గిక్ఖన్ధో ఇవ ఛబ్బణ్ణా బుద్ధరంసియో జలిత్వా సబ్బలోకం ధమ్మపజ్జోతేన ఓభాసేత్వా సమ్బుద్ధో సుట్ఠు బుద్ధో అవిజ్జానిద్దూపగతాయ పజాయ సవాసనాయ కిలేసనిద్దాయ పటిబుద్ధో వికసితనేత్తపఙ్కజో పరినిబ్బుతో ఖన్ధపరినిబ్బానేన నిబ్బుతో అదస్సనం గతోతి సమ్బన్ధో.
౫౭. జఙ్ఘాతి చేతియకరణకాలే ఉపచినితబ్బానం ఇట్ఠకానం ఠపనత్థాయ, నిబన్ధియమానసోపానపన్తి.
౮౮. సుధోతం రజకేనాహన్తి వత్థధోవకేన పురిసేన సుట్ఠు ధోవితం సువిసుద్ధకతం, ఉత్తరేయ్యపటం మమ ఉత్తరసాటకం అహం వేళగ్గే లగ్గిత్వా ధజం కత్వా ఉక్ఖిపిం, అమ్బరే ఆకాసే ఉస్సాపేసిన్తి అత్థో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.
ఉపవానత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౩. తిసరణగమనియత్థేరఅపదానవణ్ణనా
నగరే బన్ధుమతియాతిఆదికం ఆయస్మతో తిసరణగమనియత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే బన్ధుమతీనగరే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా అన్ధమాతాపితరో ఉపట్ఠాసి. సో ఏకదివసం చిన్తేసి – ‘‘అహం మాతాపితరో ఉపట్ఠహన్తో పబ్బజితుం న లభామి, యంనూనాహం తీణి సరణాని గణ్హిస్సామి, ఏవం దుగ్గతితో మోచేస్సామీ’’తి నిసభం నామ విపస్సిస్స భగవతో అగ్గసావకం ఉపసఙ్కమిత్వా తీణి సరణాని గణ్హి. సో తాని వస్ససతసహస్సాని రక్ఖిత్వా తేనేవ కమ్మేన తావతింసభవనే నిబ్బత్తో, తతో పరం దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఉభయసమ్పత్తియో అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థినగరే మహాసాలకులే నిబ్బత్తో విఞ్ఞుతం పత్తో సత్తవస్సికోవ దారకేహి పరివుతో ఏకం సఙ్ఘారామం అగమాసి. తత్థ ఏకో ఖీణాసవత్థేరో తస్స ధమ్మం దేసేత్వా సరణాని అదాసి. సో తాని గహేత్వా పుబ్బే అత్తనో రక్ఖితాని సరణాని సరిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి. తం అరహత్తప్పత్తం భగవా ఉపసమ్పాదేసి.
౧౦౬. సో అరహత్తప్పత్తో ఉపసమ్పన్నో హుత్వా అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సవసేన పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో నగరే బన్ధుమతియాతిఆదిమాహ. తత్థ మాతు ఉపట్ఠాకో అహున్తి అహం మాతాపితూనం ఉపట్ఠాకో భరకో బన్ధుమతీనగరే అహోసిన్తి సమ్బన్ధో.
౧౦౮. తమన్ధకారపిహితాతి మోహన్ధకారేన పిహితా ఛాదితా. తివిధగ్గీహి డయ్హరేతి రాగగ్గిదోసగ్గిమోహగ్గిసఙ్ఖాతేహి తీహి అగ్గీహి డయ్హరే డయ్హన్తి సబ్బే సత్తాతి సమ్బన్ధో.
౧౧౪. అట్ఠ హేతూ లభామహన్తి అట్ఠ కారణాని సుఖస్స పచ్చయభూతాని కారణాని లభామి అహన్తి అత్థో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.
తిసరణగమనియత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౪. పఞ్చసీలసమాదానియత్థేరఅపదానవణ్ణనా
నగరే చన్దవతియాతిఆదికం ఆయస్మతో పఞ్చసీలసమాదానియత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో అనోమదస్సిస్స భగవతో కాలే ఏకస్మిం కులే నిబ్బత్తో పురిమభవే కతాకుసలకమ్మానురూపేన దలిద్దో హుత్వా అప్పన్నపానభోజనో పరేసం భతిం కత్వా జీవన్తో సంసారే ఆదీనవం ఞత్వా పబ్బజితుకామోపి పబ్బజ్జం అలభమానో అనోమదస్సిస్స భగవతో సావకస్స నిసభత్థేరస్స సన్తికే పఞ్చ సిక్ఖాపదాని సమాదియి. దీఘాయుకకాలే ఉప్పన్నత్తా వస్ససతసహస్సాని సీలం పరిపాలేసి. తేన కమ్మేన సో దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే వేసాలియం మహాభోగకులే నిబ్బత్తో. మాతాపితరో సీలం సమాదియన్తే దిస్వా అత్తనో సీలం సరిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పత్వా పబ్బజి.
౧౩౪. సో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో ఉదానవసేన పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో నగరే చన్దవతియాతిఆదిమాహ. భతకో ఆసహం తదాతి తదా మమ పుఞ్ఞకరణకాలే అహం భతకో భతియా కమ్మకారకో ఆసిం అహోసిం. పరకమ్మాయనే యుత్తోతి భతియా పరేసం కమ్మకరణే ఆయుత్తో యోజితో ఓకాసాభావేన సంసారతో ముచ్చనత్థాయ అహం పబ్బజ్జం న లభామి.
౧౩౫. మహన్ధకారపిహితాతి మహన్తేహి కిలేసన్ధకారేహి పిహితా సంవుతా థకితా. తివిధగ్గీహి డయ్హరేతి నరకగ్గిపేతగ్గిసంసారగ్గిసఙ్ఖాతేహి తీహి అగ్గీహి డయ్హన్తి. అహం పన కేన ఉపాయేన కేన కారణేన విసంయుత్తో భవేయ్యన్తి అత్థో.
౧౩౬. దేయ్యధమ్మో అన్నపానాదిదాతబ్బయుత్తకం వత్థు మయ్హం నత్థి, తస్సాభావేన అహం వరాకో దుక్ఖితో భతకో భతియా జీవనకో యంనూనాహం పఞ్చసీలం రక్ఖేయ్యం పరిపూరయన్తి పఞ్చసీలం సమాదియిత్వా పరిపూరేన్తో యంనూన రక్ఖేయ్యం సాధుకం భద్దకం సున్దరం కత్వా పరిపాలేయ్యన్తి అత్థో.
౧౪౮. స్వాహం యసమనుభవిన్తి సో అహం దేవమనుస్సేసు మహన్తం యసం అనుభవిం తేసం సీలానం వాహసా ఆనుభావేనాతి అత్థో. కప్పకోటిమ్పి తేసం సీలానం ఫలం కిత్తేన్తో ఏకకోట్ఠాసమేవ కిత్తయే పాకటం కరేయ్యన్తి అత్థో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.
పఞ్చసీలసమాదానియత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౫. అన్నసంసావకత్థేరఅపదానవణ్ణనా
సువణ్ణవణ్ణం సమ్బుద్ధన్తిఆదికం ఆయస్మతో అన్నసంసావకత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో సిద్ధత్థస్స భగవతో కాలే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో పిణ్డాయ చరన్తం ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణబ్యామప్పభామణ్డలోపసోభితం భగవన్తం దిస్వా పసన్నమానసో భగవన్తం నిమన్తేత్వా గేహం నేత్వా వరఅన్నపానేన సన్తప్పేత్వా సమ్పవారేత్వా భోజేసి. సో తేనేవ చిత్తప్పసాదేన తతో చుతో దేవలోకే నిబ్బత్తిత్వా దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా తతో చవిత్వా మనుస్సలోకే నిబ్బత్తిత్వా మనుస్ససమ్పత్తిం అనుభవిత్వా తతో అపరాపరం దేవమనుస్ససమ్పత్తియో అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఏకస్మిం కులే నిబ్బత్తో సాసనే పసీదిత్వా పబ్బజిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి. సో పుబ్బే కతపుఞ్ఞనామవసేన అన్నసంసావకత్థేరోతి పాకటనామో అహోసి.
౧౫౫-౬. సో అపరభాగే అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో ‘‘ఏవం మయా ఇమినా పుఞ్ఞసమ్భారానుభావేన పత్తం అరహత్త’’న్తి అత్తనో పుబ్బచరితాపదానం ఉదానవసేన పకాసేన్తో సువణ్ణవణ్ణన్తిఆదిమాహ. తత్థ సువణ్ణస్స వణ్ణో వియ వణ్ణో యస్స భగవతో సోయం సువణ్ణవణ్ణో, తం సువణ్ణవణ్ణం సమ్బుద్ధం సిద్ధత్థన్తి అత్థో. గచ్ఛన్తం అన్తరాపణేతి వేస్సానం ఆపణపన్తీనం అన్తరవీథియం గచ్ఛమానం. కఞ్చనగ్ఘియసంకాసన్తి సువణ్ణతోరణసదిసం బాత్తింసవరలక్ఖణం ద్వత్తింసవరలక్ఖణేహి సమ్పన్నం లోకపజ్జోతం సకలలోకదీపభూతం అప్పమేయ్యం పమాణవిరహితం అనోపమం ఉపమావిరహితం జుతిన్ధరం పభాధారం నీలపీతాదిఛబ్బణ్ణబుద్ధరంసియో ధారకం సిద్ధత్థం దిస్వా పరమం ఉత్తమం పీతిం అలత్థం అలభిన్తి సమ్బన్ధో. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.
అన్నసంసావకత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౬. ధూపదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా
సిద్ధత్థస్స భగవతోతిఆదికం ఆయస్మతో ధూపదాయకత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో సిద్ధత్థస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తో సిద్ధత్థే భగవతి చిత్తం పసాదేత్వా తస్స భగవతో గన్ధకుటియం చన్దనాగరుకాళానుసారిఆదినా కతేహి అనేకేహి ధూపేహి ధూపపూజం అకాసి. సో తేన పుఞ్ఞేన దేవేసు చ మనుస్సేసు చ ఉభయసమ్పత్తియో అనుభవన్తో నిబ్బత్తనిబ్బత్తభవే పూజనీయో హుత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో పుఞ్ఞసమ్భారానుభావేన సాసనే పబ్బజిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పత్వా కతధూపపూజాపుఞ్ఞత్తా నామేన ధూపదాయకత్థేరోతి సబ్బత్థ పాకటో. సో పత్తఅరహత్తఫలో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం దస్సేన్తో సిద్ధత్థస్స భగవతోతిఆదిమాహ. సిద్ధో పరిపుణ్ణో సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణాదిగుణసఙ్ఖాతో అత్థో పయోజనం యస్స భగవతో సోయం సిద్ధత్థో, తస్స సిద్ధత్థస్స భగవతో భగ్యాదిగుణవన్తస్స లోకజేట్ఠస్స సకలలోకుత్తమస్స తాదినో ఇట్ఠానిట్ఠేసు తాదిసస్స అచలసభావస్సాతి అత్థో. సేసం ఉత్తానత్థమేవాతి.
ధూపదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౭. పులినపూజకత్థేరఅపదానవణ్ణనా
విపస్సిస్స భగవతోతిఆదికం ఆయస్మతో పులినపూజకత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే ఏకస్మిం కులే నిబ్బత్తో సాసనే పసన్నచిత్తో చేతియఙ్గణబోధియఙ్గణేసు పురాణవాలుకం అపనేత్వా నవం ముత్తాదలసదిసపణ్డరపులినం ఓకిరిత్వా మాళకం అలఙ్కరి. తేన కమ్మేన సో దేవలోకే నిబ్బత్తో తత్థ దిబ్బేహి రతనేహి విజ్జోతమానే అనేకయోజనే కనకవిమానే దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా తతో చుతో మనుస్సలోకే సత్తరతనసమ్పన్నో చక్కవత్తీ రాజా హుత్వా మనుస్ససమ్పత్తిం అనుభవిత్వా అపరాపరం సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే విభవసమ్పన్నే ఏకస్మిం కులే నిబ్బత్తో సాసనే పసన్నో పబ్బజిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి. సో అత్తనో కతపుఞ్ఞనామసదిసేన నామేన పులినపూజకత్థేరోతి పాకటో.
౧౬౫. సో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం దస్సేన్తో విపస్సిస్స భగవతోతిఆదిమాహ. తత్థ వివిధం పస్సతీతి విపస్సీ, వివిచ్చ పస్సతీతి వా విపస్సీ, వివిధే అత్తత్థపరత్థాదిభేదే అత్థే పస్సతీతి వా విపస్సీ, వివిధే వోహారపరమత్థాదిభేదే పస్సతీతి వా విపస్సీ, తస్స విపస్సిస్స బోధియా పాదపుత్తమే ఉత్తమే బోధిరుక్ఖమణ్డలమాళకే పురాణపులినం వాలుకం ఛడ్డేత్వా సుద్ధం పణ్డరం పులినం ఆకిరిం సన్థరిం. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.
పులినపూజకత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౮. ఉత్తియత్థేరఅపదానవణ్ణనా
చన్దభాగానదీతీరేతిఆదికం ఆయస్మతో ఉత్తియత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో సిద్ధత్థస్స భగవతో కాలే చన్దభాగానదియం సుసుమారో హుత్వా నిబ్బత్తో నదీతీరం ఉపగతం భగవన్తం దిస్వా పసన్నచిత్తో పారం నేతుకామో తీరసమీపేయేవ నిపజ్జి. భగవా తస్స అనుకమ్పాయ పిట్ఠియం పాదే ఠపేసి. సో తుట్ఠో ఉదగ్గో పీతివేగేన మహుస్సాహో హుత్వా సోతం ఛిన్దన్తో సీఘేన జవేన భగవన్తం పరతీరం నేసి. భగవా తస్స చిత్తప్పసాదం ఞత్వా ‘‘అయం ఇతో చుతో దేవలోకే నిబ్బత్తిస్సతి, తతో పట్ఠాయ సుగతీసుయేవ సంసరన్తో ఇతో చతున్నవుతికప్పే అమతం పాపుణిస్సతీ’’తి బ్యాకరిత్వా పక్కామి.
సో తథా సుగతీసుయేవ సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం అఞ్ఞతరస్స బ్రాహ్మణస్స పుత్తో హుత్వా నిబ్బత్తి, ఉత్తియోతిస్స నామం అకంసు. సో వయప్పత్తో ‘‘అమతం పరియేసిస్సామీ’’తి పరిబ్బాజకో హుత్వా ఏకదివసం భగవన్తం దిస్వా ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో హుత్వా సాసనే పబ్బజిత్వా సీలదిట్ఠీనం అవిసోధితత్తా విసేసం నిబ్బత్తేతుం అసక్కోన్తో అఞ్ఞం భిక్ఖుం విసేసం నిబ్బత్తేత్వా అఞ్ఞం బ్యాకరోన్తం దిస్వా సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా సఙ్ఖేపేన ఓవాదం యాచి. సత్థాపి తస్స, ‘‘తస్మాతిహ త్వం, ఉత్తియ, ఆదిమేవ విసోధేహీ’’తిఆదినా (సం. ని. ౫.౩౮౨) సఙ్ఖేపేనేవ ఓవాదం అదాసి. సో సత్థు ఓవాదే ఠత్వా విపస్సనం ఆరభి. తస్స ఆరద్ధవిపస్సకస్స ఆబాధో ఉప్పజ్జి. ఉప్పన్నే ఆబాధే జాతసంవేగో వీరియారమ్భవత్థుం ఞత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తం పాపుణి.
౧౬౯. ఏవం సో కతసమ్భారానురూపేన పత్తఅరహత్తఫలో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో చన్దభాగానదీతీరేతిఆదిమాహ. తత్థ చన్దభాగానదీతీరేతి పరిసుద్ధపణ్డరపులినతలేహి చ పభాసమ్పన్నపసన్నమధురోదకపరిపుణ్ణతాయ చ చన్దప్పభాకిరణసస్సిరీకాభా నదమానా సద్దం కురుమానా గచ్ఛతీతి చన్దభాగానదీ, తస్సా చన్దభాగానదియా తీరే సుసుమారో అహోసిన్తి సమ్బన్ధో. తత్థ సుసుమారోతి ఖుద్దకమచ్ఛగుమ్బే ఖణ్డాఖణ్డికం కరోన్తో మారేతీతి సుసుమారో, చణ్డమచ్ఛో కుమ్భీలోతి అత్థో. సభోజనపసుతోహన్తి అహం సభోజనే సకగోచరే పసుతో బ్యావటో. నదీతిత్థం అగచ్ఛహన్తి భగవతో ఆగమనకాలే అహం నదీతిత్థం అగచ్ఛిం పత్తోమ్హి.
౧౭౦. సిద్ధత్థో తమ్హి సమయేతి తస్మిం మమ తిత్థగమనకాలే సిద్ధత్థో భగవా అగ్గపుగ్గలో సబ్బసత్తేసు జేట్ఠో సేట్ఠో సయమ్భూ సయమేవ భూతో జాతో బుద్ధభూతో సో భగవా నదిం తరితుకామో నదీతీరం ఉపాగమి.
౧౭౨. పేత్తికం విసయం మయ్హన్తి మయ్హం పితుపితామహాదీహి పరమ్పరానీతం, యదిదం సమ్పత్తసమ్పత్తమహానుభావానం తరణన్తి అత్థో.
౧౭౩. మమ ఉగ్గజ్జనం సుత్వాతి మయ్హం ఉగ్గజ్జనం ఆరాధనం సుత్వా మహాముని భగవా అభిరుహీతి సమ్బన్ధో. సేసం ఉత్తానత్థమేవాతి.
ఉత్తియత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౯. ఏకఞ్జలికత్థేరఅపదానవణ్ణనా
సువణ్ణవణ్ణన్తిఆదికం ఆయస్మతో ఏకఞ్జలికత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో విఞ్ఞుతం పత్తో రతనత్తయే పసన్నో పిణ్డాయ చరన్తం విపస్సిం భగవన్తం దిస్వా పసన్నమానసో అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా అట్ఠాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో సబ్బత్థ పూజనీయో హుత్వా ఉభయసమ్పత్తియో అనుభవిత్వా ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే విభవసమ్పన్నే కులే నిబ్బత్తిత్వా సాసనే పసీదిత్వా పబ్బజిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అరహత్తే పతిట్ఠాసి. పుబ్బే కతపుఞ్ఞవసేన ఏకఞ్జలికత్థేరోతి పాకటో.
౧౮౦. సో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా తం హత్థతలే ఆమలకం వియ దిస్వా ఉదానవసేన పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో సువణ్ణవణ్ణన్తిఆదిమాహ. విపస్సిం సత్థవాహగ్గన్తి వాణిజే కన్తారా వహతి తారేతీతి సత్థవాహో. వాళకన్తారా చోళకన్తారా దుబ్భిక్ఖకన్తారా నిరుదకకన్తారా యక్ఖకన్తారా అప్పభక్ఖకన్తారా చ తారేతి ఉత్తారేతి పతారేతి నిత్తారేతి ఖేమన్తభూమిం పాపేతీతి అత్థో. కో సో? వాణిజజేట్ఠకో. సత్థవాహసదిసత్తా అయమ్పి భగవా సత్థవాహో. తథా హి సో తివిధం బోధిం పత్థయన్తే కతపుఞ్ఞసమ్భారే సత్తే జాతికన్తారా జరాకన్తారా బ్యాధికన్తారా మరణకన్తారా సోకపరిదేవదుక్ఖదోమనస్సుపాయాసకన్తారా చ సబ్బస్మా సంసారకన్తారా చ తారేతి ఉత్తారేతి పతారేతి నిత్తారేతి నిబ్బానథలం పాపేతీతి అత్థో. సత్థవాహో చ సో అగ్గో సేట్ఠో పధానో చాతి సత్థవాహగ్గో, తం సత్థవాహగ్గం విపస్సిం సమ్బుద్ధన్తి సమ్బన్ధో. నరవరం వినాయకన్తి నరానం అన్తరే అసిథిలపరక్కమోతి నరవీరో, తం. విసేసేన కతపుఞ్ఞసమ్భారే సత్తే నేతి నిబ్బానపురం పాపేతీతి వినాయకో, తం.
౧౮౧. అదన్తదమనం తాదిన్తి రాగదోసమోహాదికిలేససమ్పయుత్తత్తా కాయవచీమనోద్వారేహి అదన్తే సత్తే దమేతీతి అదన్తదమనో, తం. ఇట్ఠానిట్ఠేసు అకమ్పియతాదిగుణయుత్తోతి తాదీ, తం. మహావాదిం మహామతిన్తి సకసమయపరసమయవాదీనం అన్తరే అత్తనా సమధికపుగ్గలవిరహితత్తా మహావాదీ, మహతీ పథవిసమానా మేరుసమానా చ మతి యస్స సో మహామతి, తం మహావాదిం మహామతిం సమ్బుద్ధన్తి ఇమినా తుల్యాధికరణం. సేసం సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.
ఏకఞ్జలికత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
౧౦. ఖోమదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా
నగరే బన్ధుమతియాతిఆదికం ఆయస్మతో ఖోమదాయకత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే ఏకస్మిం కులగేహే నిబ్బత్తో వయప్పత్తో సాసనే అభిప్పసన్నో రతనత్తయమామకో విపస్సిస్స భగవతో సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పసన్నమానసో ఖోమదుస్సేన పూజం అకాసి. సో తదేవ మూలం కత్వా యావజీవం పుఞ్ఞాని కత్వా తతో దేవలోకే నిబ్బత్తో. ఛసు దేవేసు అపరాపరం దిబ్బసుఖం అనుభవిత్వా తతో చవిత్వా మనుస్సలోకే చక్కవత్తిఆదిఅనేకవిధమనుస్ససమ్పత్తిం అనుభవిత్వా పరిపాకగతే పుఞ్ఞసమ్భారే ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కులగేహే నిబ్బత్తో వయప్పత్తో సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా విపస్సనం వడ్ఢేత్వా నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. కతపుఞ్ఞనామేన ఖోమదాయకత్థేరోతి పాకటో.
౧౮౪. సో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సజాతో పుబ్బచరితాపదానం దస్సేన్తో నగరే బన్ధుమతియాతిఆదిమాహ. తత్థ బన్ధు వుచ్చతి ఞాతకో, తే బన్ధూ యస్మిం నగరే అఞ్ఞమఞ్ఞం సఙ్ఘటితా వసన్తి, తం నగరం ‘‘బన్ధుమతీ’’తి వుచ్చతి. రోపేమి బీజసమ్పదన్తి దానసీలాదిపుఞ్ఞబీజసమ్పత్తిం రోపేమి పట్ఠపేమీతి అత్థో.
ఖోమదాయకత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.
తతియస్స సుభూతివగ్గస్స వణ్ణనా సమత్తా.
చతుభాణవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.