౩-౩. మహాకస్సపత్థేరఅపదానవణ్ణనా

పదుముత్తరస్స భగవతోత్యాదికం ఆయస్మతో మహాకస్సపత్థేరస్స అపదానం. అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయాని పుఞ్ఞసమ్భారాని ఉపచినన్తో పదుముత్తరభగవతో కాలే హంసవతీనగరే వేదేహో నామ అసీతికోటివిభవో కుటుమ్బికో అహోసి. సో బుద్ధమామకో, ధమ్మమామకో, సఙ్ఘమామకో, ఉపాసకో హుత్వా విహరన్తో ఏకస్మిం ఉపోసథదివసే పాతోవ సుభోజనం భుఞ్జిత్వా ఉపోసథఙ్గాని అధిట్ఠాయ గన్ధపుప్ఫాదీని గహేత్వా విహారం గన్త్వా సత్థారం పూజేత్వా వన్దిత్వా ఏకమన్తం నిసీది.

తస్మిఞ్చ ఖణే సత్థా మహానిసభత్థేరం నామ తతియసావకం ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం ధుతవాదానం యదిదం నిసభో’’తి ఏతదగ్గే ఠపేసి. ఉపాసకో తం సుత్వా పసన్నో ధమ్మకథావసానే మహాజనే ఉట్ఠాయ గతే సత్థారం వన్దిత్వా ‘‘స్వే, భన్తే, మయ్హం భిక్ఖం అధివాసేథా’’తి నిమన్తేసి. ‘‘మహా ఖో, ఉపాసక, భిక్ఖుసఙ్ఘో’’తి. ‘‘కిత్తకో, భన్తే’’తి? ‘‘అట్ఠసట్ఠిభిక్ఖుసతసహస్స’’న్తి. ‘‘భన్తే, ఏకం సామణేరమ్పి విహారే అసేసేత్వా మయ్హం భిక్ఖం గణ్హథా’’తి. సత్థా అధివాసేసి. ఉపాసకో సత్థు అధివాసనం ఞత్వా గేహం గన్త్వా మహాదానం సజ్జేత్వా పునదివసే సత్థు కాలం ఆరోచాపేసి. సత్థా పత్తచీవరమాదాయ భిక్ఖుసఙ్ఘపరివుతో ఉపాసకస్స ఘరం గన్త్వా పఞ్ఞత్తాసనే నిసిన్నో దక్ఖిణోదకావసానే యాగుఆదీని సమ్పటిచ్ఛన్తో భత్తవిస్సగ్గం అకాసి. ఉపాసకోపి సత్థు సన్తికే నిసీది.

తస్మిం అన్తరే మహానిసభత్థేరో పిణ్డాయ చరన్తో తమేవ వీథిం పటిపజ్జి. ఉపాసకో దిస్వా ఉట్ఠాయ గన్త్వా థేరం వన్దిత్వా ‘‘పత్తం, భన్తే, దేథా’’తి ఆహ. థేరో పత్తం అదాసి. ‘‘భన్తే, ఇధేవ పవిసథ, సత్థాపి గేహే నిసిన్నో’’తి. ‘‘న వట్టిస్సతి, ఉపాసకా’’తి. సో థేరస్స పత్తం గహేత్వా పిణ్డపాతస్స పూరేత్వా అదాసి. తతో థేరం అనుగన్త్వా నివత్తో సత్థు సన్తికే నిసీదిత్వా ఏవమాహ – ‘‘మహానిసభత్థేరో, భన్తే, ‘సత్థాపి గేహే నిసిన్నో’తి వుత్తేపి పవిసితుం న ఇచ్ఛి. అత్థి ను ఖో ఏతస్స తుమ్హాకం గుణేహి అతిరేకగుణో’’తి? బుద్ధానఞ్చ వణ్ణమచ్ఛేరం నామ నత్థి, తస్మా సత్థా ఏవమాహ – ‘‘ఉపాసక, మయం భిక్ఖం ఆగమయమానా గేహే నిసీదామ, సో భిక్ఖు న ఏవం నిసీదిత్వా భిక్ఖం ఉదిక్ఖతి. మయం గామన్తసేనాసనే వసామ, సో అరఞ్ఞేయేవ వసతి. మయం ఛన్నే వసామ, సో అబ్భోకాసేయేవ వసతీ’’తి భగవా ‘‘అయఞ్చ అయఞ్చేతస్స గుణో’’తి మహాసముద్దం పూరయమానో వియ తస్స గుణం కథేసి.

ఉపాసకోపి పకతియా జలమానదీపో తేలేన ఆసిత్తో వియ సుట్ఠుతరం పసన్నో హుత్వా చిన్తేసి – ‘‘కిం మయ్హం అఞ్ఞాయ సమ్పత్తియా, యంనూనాహం అనాగతే ఏకస్స బుద్ధస్స సన్తికే ధుతవాదానం అగ్గభావత్థాయ పత్థనం కరిస్సామీ’’తి. సో పునపి సత్థారం నిమన్తేత్వా తేనేవ నియామేన సత్త దివసే మహాదానం దత్వా సత్తమే దివసే బుద్ధప్పముఖస్స మహాభిక్ఖుసఙ్ఘస్స తిచీవరాని దత్వా సత్థు పాదమూలే నిపజ్జిత్వా ఏవమాహ – ‘‘యం మే, భన్తే, సత్త దివసే దానం దేన్తస్స మేత్తం కాయకమ్మం మేత్తం వచీకమ్మం మేత్తం మనోకమ్మం పచ్చుపట్ఠితం, ఇమినాహం న అఞ్ఞం దేవసమ్పత్తిం వా సక్కమారబ్రహ్మసమ్పత్తిం వా పత్థేమి, ఇదం పన మే కమ్మం అనాగతే ఏకస్స బుద్ధస్స సన్తికే మహానిసభత్థేరేన పత్తట్ఠానన్తరం పాపుణనత్థాయ తేరసధుతఙ్గధరానం అగ్గభావస్స అధికారో హోతూ’’తి. సత్థా ‘‘మహన్తం ఠానం ఇమినా పత్థితం, సమిజ్ఝిస్సతి ను ఖో, నో’’తి ఓలోకేన్తో సమిజ్ఝనభావం దిస్వా ఆహ – ‘‘మనాపం తే ఠానం పత్థితం, అనాగతే సతసహస్సకప్పావసానే గోతమో నామ బుద్ధో ఉప్పజ్జిస్సతి, తస్స త్వం తతియసావకో మహాకస్సపత్థేరో నామ భవిస్ససీ’’తి బ్యాకాసి. తం సుత్వా ఉపాసకో ‘‘బుద్ధానం ద్వే కథా నామ నత్థీ’’తి పునదివసే పత్తబ్బం వియ తం సమ్పత్తిం అమఞ్ఞిత్థ. సో యావతాయుకం దానం దత్వా సీలం సమాదాయ రక్ఖిత్వా నానప్పకారం పుఞ్ఞకమ్మం కత్వా కాలంకత్వా సగ్గే నిబ్బత్తి.

తతో పట్ఠాయ దేవమనుస్సేసు సమ్పత్తిం అనుభవన్తో ఇతో ఏకనవుతికప్పే విపస్సిసమ్మాసమ్బుద్ధే బన్ధుమతీనగరం ఉపనిస్సాయ ఖేమే మిగదాయే విహరన్తే దేవలోకా చవిత్వా అఞ్ఞతరస్మిం పరిజిణ్ణబ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తి. తస్మిఞ్చ కాలే విపస్సీ భగవా సత్తమే సంవచ్ఛరే ధమ్మం కథేసి, మహన్తం కోలాహలం అహోసి. సకలజమ్బుదీపే దేవతా ‘‘సత్థా ధమ్మం కథేస్సతీ’’తి ఆరోచేసుం. బ్రాహ్మణో తం సాసనం అస్సోసి. తస్స నివాసనసాటకో ఏకోయేవ, తథా బ్రాహ్మణియా. పారుపనం పన ద్విన్నమ్పి ఏకమేవ. సో సకలనగరే ‘‘ఏకసాటకబ్రాహ్మణో’’తి పఞ్ఞాయి. సో బ్రాహ్మణో కేనచిదేవ కిచ్చేన బ్రాహ్మణానం సన్నిపాతే సతి బ్రాహ్మణిం గేహే ఠపేత్వా సయం తం వత్థం పారుపిత్వా గచ్ఛతి, బ్రాహ్మణీనం సన్నిపాతే సతి సయం గేహే అచ్ఛతి, బ్రాహ్మణీ తం వత్థం పారుపిత్వా గచ్ఛతి. తస్మిం పన దివసే సో బ్రాహ్మణిం ఆహ – ‘‘భోతి, కిం త్వం రత్తిం ధమ్మం సుణిస్ససి, ఉదాహు దివా’’తి? ‘‘సామి, అహం మాతుగామో భీరుకజాతికా రత్తిం సోతుం న సక్కోమి, దివా సోస్సామీ’’తి తం బ్రాహ్మణం గేహే ఠపేత్వా తం వత్థం పారుపిత్వా ఉపాసికాహి సద్ధిం విహారం గన్త్వా సత్థారం వన్దిత్వా ఏకమన్తం నిసిన్నా ధమ్మం సుత్వా ఉపాసికాహి సద్ధిం అగమాసి. అథ బ్రాహ్మణో తం గేహే ఠపేత్వా తం వత్థం పారుపిత్వా విహారం గతో.

తస్మిఞ్చ సమయే సత్థా పరిసమజ్ఝే అలఙ్కతధమ్మాసనే నిసిన్నో చిత్తబీజనిం గహేత్వా ఆకాసగఙ్గం ఓతారేన్తో వియ సినేరుం మన్థం కత్వా సాగరం నిమ్మన్థేన్తో వియ చ ధమ్మకథం కథేసి. బ్రాహ్మణస్స పరిసపరియన్తేన నిసిన్నస్స ధమ్మం సుణన్తస్స పఠమయామేయేవ సకలసరీరం పూరయమానా పఞ్చవణ్ణా పీతి ఉప్పజ్జి. సో పారుతవత్థం సఙ్ఘరిత్వా ‘‘దసబలస్స దస్సామీ’’తి చిన్తేసి. అథస్స ఆదీనవసహస్సం దస్సయమానం మచ్ఛేరం ఉప్పజ్జి. సో ‘‘బ్రాహ్మణియా తుయ్హఞ్చ ఏకమేవ వత్థం, అఞ్ఞం కిఞ్చి పారుపనం నామ నత్థి, అపారుపిత్వా బహి విచరితుం న సక్కోమీ’’తి సబ్బథాపి అదాతుకామో అహోసి. అథస్స నిక్ఖన్తే పఠమే మజ్ఝిమయామేతి తథేవ పీతి ఉప్పజ్జి. సో తథేవ చిన్తేత్వా తథేవ అదాతుకామో అహోసి. అథస్స మజ్ఝిమే యామే నిక్ఖన్తే పచ్ఛిమయామేపి తథేవ పీతి ఉప్పజ్జి. తదా సో మచ్ఛేరం జినిత్వా వత్థం సఙ్ఘరిత్వా సత్థు పాదమూలే ఠపేసి. తతో వామహత్థం ఆభుజిత్వా దక్ఖిణేన హత్థేన అప్ఫోటేత్వా ‘‘జితం మే, జితం మే’’తి తిక్ఖత్తుం నది.

తస్మిం సమయే బన్ధుమా రాజా ధమ్మాసనస్స పచ్ఛతో అన్తోసాణియం నిసిన్నో ధమ్మం సుణాతి. రఞ్ఞో చ నామ ‘‘జితం మే’’తి సద్దో అమనాపో హోతి. రాజా పురిసం ఆణాపేసి ‘‘గచ్ఛ, భణే, ఏతం పుచ్ఛ – ‘కిం సో వదతీ’’’తి? బ్రాహ్మణో తేనాగన్త్వా పుచ్ఛితో ‘‘అవసేసా హత్థియానాదీని ఆరుయ్హ అసిచమ్మాదీని గహేత్వా పరసేనం జినన్తి, న తం అచ్ఛరియం. అహం పన పచ్ఛతో ఆగచ్ఛన్తస్స కూటగోణస్స ముగ్గరేన సీసం భిన్దిత్వా తం పలాపేన్తో వియ మచ్ఛేరచిత్తం జినిత్వా పారుతవత్థం దసబలస్స అదాసిం, తం మే జితం మచ్ఛేరం అచ్ఛరియ’’న్తి ఆహ. సో ఆగన్త్వా తం పవత్తిం రఞ్ఞో ఆరోచేసి. రాజా ‘‘అమ్హే, భణే, దసబలస్స అనురూపం న జానామ, బ్రాహ్మణో జానాతీ’’తి తస్స పసీదిత్వా వత్థయుగం పేసేసి. తం దిస్వా బ్రాహ్మణో చిన్తేసి – ‘‘రాజా మయ్హం తుణ్హీ నిసిన్నస్స పఠమం కిఞ్చి అదత్వా సత్థు గుణే కథేన్తస్స అదాసి, సత్థు గుణే పటిచ్చ ఇదం ఉప్పన్నం, సత్థుయేవ అనుచ్ఛవిక’’న్తి తమ్పి వత్థయుగం దసబలస్స అదాసి. రాజా ‘‘కిం బ్రాహ్మణేన కత’’న్తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘తమ్పి తేన వత్థయుగం తథాగతస్సేవ దిన్న’’న్తి సుత్వా అఞ్ఞానిపి ద్వే వత్థయుగాని పేసేసి, సో తానిపి సత్థు అదాసి. పున రాజా ‘అఞ్ఞానిపి చత్తారీ’తి ఏవం వత్వా యావ ఏవం ద్వత్తింస వత్థయుగాని పేసేసి. అథ బ్రాహ్మణో ‘‘ఇదం వడ్ఢేత్వా వడ్ఢేత్వా గహణం వియ హోతీ’’తి అత్తనో అత్థాయ ఏకం, బ్రాహ్మణియా ఏకన్తి ద్వే వత్థయుగాని గహేత్వా, తింస యుగాని తథాగతస్సేవ అదాసి. తతో పట్ఠాయ చ సో సత్థు విస్సాసికో జాతో.

అథ తం రాజా ఏకదివసం సీతసమయే సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుణన్తం దిస్వా సతసహస్సగ్ఘనకం అత్తనో పారుతం రత్తకమ్బలం దత్వా ఆహ – ‘‘ఇతో పట్ఠాయ ఇమం పారుపిత్వా ధమ్మం సుణాహీ’’తి. సో ‘‘కిం మే ఇమినా కమ్బలేన ఇమస్మిం పూతికాయే ఉపనీతేనా’’తి చిన్తేత్వా అన్తోగన్ధకుటియం తథాగతస్స మఞ్చస్స ఉపరి వితానం కత్వా అగమాసి. అథేకదివసం రాజా పాతోవ విహారం గన్త్వా అన్తోగన్ధకుటియం సత్థు సన్తికే నిసీది. తస్మిం ఖణే ఛబ్బణ్ణా బుద్ధరస్మియో కమ్బలే పటిహఞ్ఞన్తి, కమ్బలో అతివియ విరోచిత్థ. రాజా ఉల్లోకేన్తో సఞ్జానిత్వా ఆహ – ‘‘అమ్హాకం, భన్తే, ఏస కమ్బలో, అమ్హేహి ఏకసాటకబ్రాహ్మణస్స దిన్నో’’తి. ‘‘తుమ్హేహి, మహారాజ, బ్రాహ్మణో పూజితో, బ్రాహ్మణేన మయం పూజితా’’తి. రాజా ‘‘బ్రాహ్మణో యుత్తం అఞ్ఞాసి, న మయ’’న్తి పసీదిత్వా యం మనుస్సానం ఉపకారభూతం, తం సబ్బం అట్ఠట్ఠకం కత్వా సబ్బట్ఠకం నామ దానం దత్వా పురోహితట్ఠానే ఠపేసి. సోపి ‘‘అట్ఠట్ఠకం నామ చతుసట్ఠి హోతీ’’తి చతుసట్ఠిసలాకభత్తాని ఉపట్ఠపేత్వా యావజీవం దానం దత్వా సీలం రక్ఖిత్వా తతో చుతో సగ్గే నిబ్బత్తి.

పున తతో చుతో ఇమస్మిం కప్పే భగవతో కోణాగమనస్స భగవతో కస్సపస్స చాతి ద్విన్నం అన్తరే బారాణసియం కుటుమ్బియకులే నిబ్బత్తో. సో వడ్ఢిమన్వాయ ఘరావాసం వసన్తో ఏకదివసం అరఞ్ఞే జఙ్ఘవిహారం విచరతి. తస్మిఞ్చ సమయే పచ్చేకబుద్ధో నదీతీరే చీవరకమ్మం కరోన్తో అనువాతే అప్పహోన్తే సఙ్ఘరిత్వా ఠపేతుమారద్ధో. సో తం దిస్వా ‘‘కస్మా, భన్తే, సఙ్ఘరిత్వా ఠపేథా’’తి ఆహ. ‘‘అనువాతో నప్పహోతీ’’తి. ‘‘ఇమినా, భన్తే, కరోథా’’తి ఉత్తరిసాటకం దత్వా ‘‘నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే మే కాచి హాని మా హోతూ’’తి పత్థనం అకాసి.

ఘరేపిస్స భగినియా సద్ధిం భరియాయ కలహం కరోన్తియా పచ్చేకబుద్ధో పిణ్డాయ పావిసి. అథస్స భగినీ పచ్చేకబుద్ధస్స పిణ్డపాతం దత్వా తస్స భరియం సన్ధాయ – ‘‘ఏవరూపం బాలం యోజనసతే పరివజ్జేయ్య’’న్తి పత్థనం ఠపేసి. సా గేహఙ్గణే ఠితా సుత్వా ‘‘ఇమాయ దిన్నభత్తం ఏస మా భుఞ్జతూ’’తి పత్తం గహేత్వా భత్తం ఛడ్డేత్వా కలలస్స పూరేత్వా అదాసి. ఇతరా దిస్వా ‘‘బాలే, మం తావ అక్కోస వా పహర వా, ఏవరూపస్స పన ద్వే అసఙ్ఖ్యేయ్యాని పూరితపారమిస్స పచ్చేకబుద్ధస్స పత్తతో భత్తం ఛడ్డేత్వా కలలం దాతుం న యుత్త’’న్తి ఆహ. అథస్స భరియాయ పటిసఙ్ఖానం ఉప్పజ్జి. సా ‘‘తిట్ఠథ, భన్తే’’తి కలలం ఛడ్డేత్వా పత్తం ధోవిత్వా గన్ధచుణ్ణేన ఉబ్బట్టేత్వా పణీతభత్తస్స చతుమధురస్స చ పూరేత్వా ఉపరి ఆసిత్తేన పదుమగబ్భవణ్ణేన సప్పినా విజ్జోతమానం పత్తం పచ్చేకబుద్ధస్స హత్థే ఠపేత్వా ‘‘యథా అయం పిణ్డపాతో ఓభాసజాతో, ఏవం ఓభాసజాతం మే సరీరం హోతూ’’తి పత్థనం అకాసి. పచ్చేకబుద్ధో అనుమోదిత్వా ఆకాసం పక్ఖన్ది. తేపి ద్వే జాయమ్పతికా యావతాయుకం ఠత్వా తతో చుతా సగ్గే నిబ్బత్తింసు. పున తతో చవిత్వా ఉపాసకో కస్సపసమ్మాసమ్బుద్ధకాలే బారాణసియం అసీతికోటివిభవసమ్పన్నే కులే నిబ్బత్తి, ఇతరాపి తాదిసస్సేవ సేట్ఠినో ధీతా హుత్వా నిబ్బత్తి, తస్స వయప్పత్తస్స తమేవ సేట్ఠిధీతరం ఆనయింసు. తస్సా పుబ్బే అనిట్ఠవిపాకస్స పాపకమ్మస్స ఆనుభావేన పతికులం పవిట్ఠమత్తాయ ఉమ్మారన్తరతో పట్ఠాయ సకలం గేహం ఉగ్ఘాటితవచ్చకూపో వియ దుగ్గన్ధం జాతం. కుమారో ‘‘కస్సాయం గన్ధో’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘సేట్ఠికఞ్ఞాయా’’తి సుత్వా ‘‘నీహరథ న’’న్తి తస్సాయేవ కులఘరం పేసేసి. సా తేనేవ నీహారేన సత్తసు ఠానేసు పటినివత్తి.

తేన సమయేన కస్సపదసబలో పరినిబ్బాయి. తస్స సతసహసగ్ఘనికాహి సువణ్ణిట్ఠకాహి యోజనుబ్బేధం చేతియం ఆరభింసు. తస్మిం చేతియే కరియమానే సా సేట్ఠిధీతా చిన్తేసి – ‘‘అహం సత్తసు ఠానేసు పటినివత్తా, కిం మే జీవితేనా’’తి అత్తనో ఆభరణభణ్డం భఞ్జాపేత్వా సువణ్ణిట్ఠకం కారేసి రతనాయతం విదత్థివిత్థిణ్ణం చతురఙ్గులుబ్బేధం. తతో హరితాలమనోసిలాపిణ్డం గహేత్వా అట్ఠ ఉప్పలపుప్ఫహత్థకే ఆదాయ చేతియకరణట్ఠానం గతా. తస్మిఞ్చ ఖణే ఏకా ఇట్ఠకాపన్తి పరిక్ఖిపిత్వా ఆగచ్ఛమానా ఘటనిట్ఠకాయ ఊనా హోతి. సేట్ఠిధీతా వడ్ఢకిం ఆహ ‘‘ఇమం మే ఇట్ఠకం ఏత్థ ఠపేథా’’తి. ‘‘అమ్మ భద్దకే, కాలే ఆగతాసి, సయమేవ ఠపేహీ’’తి. సా ఆరుయ్హ తేలేన హరితాలమనోసిలాపిణ్డం యోజేత్వా తేన బన్ధనేన ఇట్ఠకం పతిట్ఠపేత్వా ఉపరి అట్ఠహి ఉప్పలపుప్ఫహత్థకేహి పూజం కత్వా వన్దిత్వా ‘‘నిబ్బత్తనిబ్బత్తట్ఠానే మే కాయతో చన్దనగన్ధో వాయతు, ముఖతో ఉప్పలగన్ధో’’తి పత్థనం కత్వా చేతియం వన్దిత్వా పదక్ఖిణం కత్వా గేహం అగమాసి.

తస్మింయేవ ఖణే సా యస్స సేట్ఠిపుత్తస్స పఠమం గేహం నీతా, తస్స తం ఆరబ్భ సతి ఉదపాది. నగరేపి నక్ఖత్తం సఙ్ఘుట్ఠం హోతి. సో ఉపట్ఠాకే ఆహ ‘‘ఇధ ఆనీతా సేట్ఠిధీతా కుహి’’న్తి? ‘‘కులగేహే, సామీ’’తి. ‘‘ఆనేథ నం, నక్ఖత్తం కీళిస్సామీ’’తి. తే గన్త్వా తం వన్దిత్వా ఠితా. ‘‘కిం, తాతా, ఆగతత్థా’’తి తాయ పుట్ఠా తస్సా తం పవత్తిం ఆచిక్ఖింసు. ‘‘తాతా, మయా ఆభరణభణ్డేహి చేతియం పూజితం, ఆభరణం మే నత్థీ’’తి. తే గన్త్వా సేట్ఠిపుత్తస్స ఆరోచేసుం. ‘‘ఆనేథ నం, పిళన్ధనం లభిస్సతీ’’తి. తే తం ఆనయింసు. తస్సా సహ గేహపవేసనేన సకలగేహం చన్దనగన్ధో చేవ ఉప్పలగన్ధో చ వాయి. సేట్ఠిపుత్తో తం పుచ్ఛి – ‘‘భద్దే, తవ సరీరతో పఠమం దుగ్గన్ధో వాయి, ఇదాని పన తే సరీరతో చన్దనగన్ధో, ముఖతో ఉప్పలగన్ధో వాయతి, కిమేత’’న్తి? సా ఆదితో పట్ఠాయ అత్తనా కతకమ్మం ఆరోచేసి. సేట్ఠిపుత్తో ‘‘నియ్యానికం వత బుద్ధసాసన’’న్తి పసీదిత్వా యోజనికం సువణ్ణచేతియం కమ్బలకఞ్చుకేన పటిచ్ఛాదేత్వా తత్థ తత్థ రథచక్కపమాణేహి సువణ్ణపదుమేహి అలఙ్కరి. తేసం ద్వాదసహత్థా ఓలమ్బకా హోన్తి.

సో తత్థ యావతాయుకం ఠత్వా తతో చుతో సగ్గే నిబ్బత్తిత్వా, పున తతో చవిత్వా బారాణసితో యోజనమత్తే ఠానే అఞ్ఞతరస్మిం అమచ్చకులే నిబ్బత్తి. భరియా పనస్స దేవలోకతో చవిత్వా రాజకులే జేట్ఠరాజధీతా హుత్వా నిబ్బత్తి. తేసు వయప్పత్తేసు కుమారస్స వసనగామే నక్ఖత్తం సఙ్ఘుట్ఠం. సో మాతరం ఆహ – ‘‘అమ్మ, సాటకం మే దేహి, నక్ఖత్తం కీళిస్సామీ’’తి. సా ధోతవత్థం నీహరిత్వా అదాసి. ‘‘అమ్మ, థూలమిద’’న్తి ఆహ. సా అఞ్ఞం నీహరిత్వా అదాసి. సో తమ్పి పటిక్ఖిపి. అథ నం మాతా ఆహ – ‘‘తాత, యాదిసే గేహే మయం జాతా, నత్థి నో ఇతో సుఖుమతరస్స పటిలాభాయ పుఞ్ఞ’’న్తి. ‘‘తేన హి లభనట్ఠానం గచ్ఛామి, అమ్మా’’తి. ‘‘పుత్త, అహం అజ్జేవ తుయ్హం బారాణసినగరరజ్జపటిలాభం ఇచ్ఛామీ’’తి. సో మాతరం వన్దిత్వా ‘‘గచ్ఛామి, అమ్మా’’తి. ‘‘గచ్ఛ, తాతా’’తి. సో పన పుఞ్ఞనియామేన నిక్ఖమిత్వా బారాణసిం గన్త్వా ఉయ్యానే మఙ్గలసిలాపట్టే ససీసం పారుపిత్వా నిపజ్జి. సో చ బారాణసిరఞ్ఞో కాలఙ్కతస్స సత్తమో దివసో హోతి.

అమచ్చా రఞ్ఞో సరీరకిచ్చం కత్వా రాజఙ్గణే నిసీదిత్వా మన్తయింసు – ‘‘రఞ్ఞో ఏకా ధీతావ అత్థి, పుత్తో నత్థి, అరాజకం రజ్జం నస్సిస్సతి, కో రాజా భవితుం అరహతీ’’తి? ‘‘త్వం హోహి, త్వం హోహీ’’తి. పురోహితో ఆహ – ‘‘బహుం ఓలోకేతుం న వట్టతి, ఫుస్సరథం విస్సజ్జేస్సామా’’తి. తే కుముదవణ్ణే చత్తారో సిన్ధవే యోజేత్వా పఞ్చవిధరాజకకుధభణ్డం సేతచ్ఛత్తఞ్చ తస్మిం ఠపేత్వా రథం విస్సజ్జేత్వా పచ్ఛతో తూరియాని పగ్గణ్హాపేసుం. రథో పాచీనద్వారేన నిక్ఖమిత్వా ఉయ్యానాభిముఖో అగమాసి. ‘‘పరిచయేన ఉయ్యానాభిముఖో గచ్ఛతి, నివత్తేమా’’తి కేచి ఆహంసు. పురోహితో ‘‘మా నివత్తయిత్థా’’తి ఆహ. రథో గన్త్వా కుమారం పదక్ఖిణం కత్వా ఆరుహనసజ్జో హుత్వా అట్ఠాసి. పురోహితో పారుపనకణ్ణం అపనేత్వా పాదతలాని ఓలోకేన్తో ‘‘తిట్ఠతు అయం దీపో, ద్విసహస్సపరిత్తదీపవారేసు చతూసు మహాదీపేసు ఏస రజ్జం కారేతుం యుత్తో’’తి వత్వా ‘‘తూరియాని పగ్గణ్హథా’’తి తిక్ఖత్తుం తూరియాని పగ్గణ్హాపేతి.

అథ కుమారో ముఖం వివరిత్వా ఓలోకేన్తో ‘‘కేన కమ్మేన ఆగతత్థా’’తి ఆహ. ‘‘దేవ, తుమ్హాకం రజ్జం పాపుణాతీ’’తి. ‘‘రాజా వో కహ’’న్తి? ‘‘దేవత్తం గతో, సామీ’’తి. ‘‘కతి దివసా అతిక్కన్తా’’తి? ‘‘అజ్జ సత్తమో దివసో’’తి. ‘‘పుత్తో వా ధీతా వా నత్థీ’’తి? ‘‘ధీతా అత్థి, దేవ, పుత్తో నత్థీ’’తి. ‘‘తేన హి కరిస్సామి రజ్జ’’న్తి. తే తావదేవ అభిసేకమణ్డపం కారేత్వా రాజధీతరం సబ్బాలఙ్కారేహి అలఙ్కరిత్వా ఉయ్యానం ఆనేత్వా కుమారస్స అభిసేకం అకంసు. అథస్స కతాభిసేకస్స సతసహస్సగ్ఘనకం వత్థం ఉపనయింసు. సో ‘‘కిమిదం, తాతా’’తి ఆహ. ‘‘నివాసనవత్థం, దేవా’’తి. ‘‘నను, తాతా, థూల’’న్తి? ‘‘మనుస్సపరిభోగవత్థేసు ఇతో ముదుతరం నత్థి, దేవా’’తి. ‘‘తుమ్హాకం రాజా ఏవరూపం నివాసేసీ’’తి? ‘‘ఆమ, దేవా’’తి. ‘‘న మఞ్ఞే పుఞ్ఞవా తుమ్హాకం రాజా’’తి ‘‘సువణ్ణభిఙ్గారం ఆహరథ, లభిస్సామి వత్థ’’న్తి సువణ్ణభిఙ్గారం ఆహరాపేత్వా ఉట్ఠాయ హత్థే ధోవిత్వా ముఖం విక్ఖాలేత్వా హత్థేన ఉదకం గహేత్వా పురత్థిమదిసాయం అబ్భుక్కిరి. ఘనపథవిం భిన్దిత్వా అట్ఠ కప్పరుక్ఖా ఉట్ఠహింసు. పున ఉదకం గహేత్వా దక్ఖిణపచ్ఛిమఉత్తరదిసాయన్తి ఏవం చతూసు దిసాసు అబ్భుక్కిరి. సబ్బదిసాసు అట్ఠఅట్ఠకం కత్వా ద్వత్తింస కప్పరుక్ఖా ఉట్ఠహింసు. సో ఏకం దిబ్బదుస్సం నివాసేత్వా ఏకం పారుపిత్వా ‘‘నన్దరఞ్ఞో విజితే సుత్తకన్తికా ఇత్థియో ‘మా సుత్తం కన్తింసూ’తి ఏవం భేరిం చరాపేథా’’తి వత్వా ఛత్తం ఉస్సాపేత్వా అలఙ్కతపటియత్తో హత్థిక్ఖన్ధవరగతో నగరం పవిసిత్వా పాసాదం అభిరుయ్హ మహాసమ్పత్తిం అనుభవి.

ఏవం గచ్ఛన్తే కాలే దేవీ రఞ్ఞో సమ్పత్తిం దిస్వా ‘‘అహో వత తపస్సీ’’తి కారుఞ్ఞాకారం దస్సేసి. ‘‘కిమిదం, దేవీ’’తి పుట్ఠా ‘‘అతిమహతీ, దేవ, తే సమ్పత్తి, అతీతే బుద్ధానం సద్దహిత్వా కతకల్యాణస్స ఫలం, ఇదాని అనాగతస్స పచ్చయం పుఞ్ఞం న కరోథా’’తి ఆహ. కస్స దస్సామ, సీలవన్తో నత్థీతి. ‘‘అసుఞ్ఞో, దేవ, జమ్బుదీపో అరహన్తేహి; తుమ్హే, దేవ, దానం సజ్జేథ, అహం అరహన్తే లచ్ఛామీ’’తి ఆహ. పునదివసే రాజా పాచీనద్వారే దానం సజ్జాపేసి. దేవీ పాతోవ ఉపోసథఙ్గాని అధిట్ఠాయ ఉపరిపాసాదే పురత్థాభిముఖా ఉరేన నిపజ్జిత్వా ‘‘సచే ఏతిస్సాయ దిసాయ అరహన్తో అత్థి, స్వే ఆగన్త్వా అమ్హాకం భిక్ఖం గణ్హన్తూ’’తి ఆహ. తస్సం దిసాయం అరహన్తో నాహేసుం, తం సక్కారం కపణయాచకానం అదంసు.

పునదివసే దక్ఖిణద్వారే సజ్జేత్వా తథేవ దక్ఖిణేయ్యం నాలత్థ, పునదివసేపి పచ్ఛిమద్వారే తథేవ. ఉత్తరద్వారే సజ్జితదివసేన పన దేవియా తథేవ నిమన్తేన్తియా హిమవన్తే వసన్తానం పదుమవతియా పుత్తానం పఞ్చసతానం పచ్చేకబుద్ధానం జేట్ఠకో మహాపదుమపచ్చేకబుద్ధో భాతికే ఆమన్తేసి – ‘‘మారిసా, నన్దరాజా తుమ్హే నిమన్తేతి, అధివాసేథ తస్సా’’తి. తే అధివాసేత్వా పునదివసే అనోతత్తదహే ముఖం ధోవిత్వా ఆకాసేనాగన్త్వా ఉత్తరద్వారే ఓతరింసు. మనుస్సా దిస్వా గన్త్వా ‘‘పఞ్చసతా, దేవ, పచ్చేకబుద్ధా ఆగతా’’తి రఞ్ఞో ఆరోచేసుం. రాజా సద్ధిం దేవియా గన్త్వా వన్దిత్వా పచ్చేకబుద్ధే పాసాదం ఆరోపేత్వా తత్ర నేసం దానం దత్వా భత్తకిచ్చావసానే రాజా సఙ్ఘత్థేరస్స, దేవీ సఙ్ఘనవకస్స పాదమూలే నిపతిత్వా ‘‘అయ్యా, భన్తే, పచ్చయేహి న కిలమిస్సన్తి, మయఞ్చ పుఞ్ఞేన న పరిహాయిస్సామీ, అమ్హాకం యావజీవం ఇధ నివాసాయ పటిఞ్ఞం దేథా’’తి పటిఞ్ఞం కారేత్వా ఉయ్యానే పఞ్చ పణ్ణసాలాసతాని, పఞ్చ చఙ్కమనసతానీతి సబ్బాకారేన నివాసనట్ఠానాని సమ్పాదేత్వా తత్థ వసాపేసుం.

ఏవం కాలే గచ్ఛన్తే రఞ్ఞో పచ్చన్తే కుపితే రాజా ‘‘అహం పచ్చన్తం వూపసమేతుం గచ్ఛామి, త్వం పచ్చేకబుద్ధేసు మా పమజ్జా’’తి దేవిం ఓవదిత్వా గతో. తస్మిం అనాగతేయేవ పచ్చేకబుద్ధానం ఆయుసఙ్ఖారా ఖీణా. మహాపదుమపచ్చేకబుద్ధో తియామరత్తిం ఝానకీళం కీళిత్వా అరుణుగ్గమనసమయే ఆలమ్బనఫలకం ఆలమ్బిత్వా ఠితకోవ అనుపాదిసేసాయ నిబ్బానధాతుయా పరినిబ్బాయి. ఏతేనుపాయేన సేసాపీతి సబ్బేవ పరినిబ్బుతా. పునదివసే దేవీ పచ్చేకబుద్ధానం నిసీదనట్ఠానాని సజ్జేత్వా పుప్ఫాని వికిరిత్వా ధూపం వాసేత్వా తేసం ఆగమనం ఓలోకేన్తీ నిసిన్నా ఆగమనం అదిస్వా పురిసే పేసేసి – ‘‘గచ్ఛథ, తాతా, జానాథ కిం అయ్యానం అఫాసుక’’న్తి? తే గన్త్వా మహాపదుమస్స పణ్ణసాలాయ ద్వారం వివరిత్వా తత్థ తం అపస్సన్తా చఙ్కమనం గన్త్వా ఆలమ్బనఫలకం నిస్సాయ ఠితం దిస్వా వన్దిత్వా ‘‘కాలో, భన్తే’’తి ఆహంసు. పరినిబ్బుతసరీరం కిం కథేస్సతి, తే ‘‘నిద్దాయతి మఞ్ఞే’’తి వత్వా పిట్ఠిపాదే హత్థేన పరామసిత్వా పాదానం సీతలతాయ చేవ థద్ధతాయ చ పరినిబ్బుతభావం ఞత్వా దుతియస్స సన్తికం గన్త్వా తథేవ ఞత్వా పున తతియస్సాతి ఏవం సబ్బేపి పరినిబ్బుతభావం ఞత్వా రాజకులం ఆగమింసు. ‘‘కహం, తాతా, పచ్చేకబుద్ధా’’తి పుట్ఠా ‘‘పరినిబ్బుతా, దేవీ’’తి ఆహంసు. దేవీ కన్దన్తీ రోదన్తీ నిక్ఖమిత్వా నాగరేహి సద్ధిం తత్థ గన్త్వా సాధుకీళితం కారేత్వా పచ్చేకబుద్ధానం సరీరకిచ్చం కారేత్వా ధాతుయో గాహాపేత్వా చేతియం పతిట్ఠాపేసి.

రాజా పచ్చన్తం వూపసమేత్వా ఆగతో పచ్చుగ్గమనం ఆగతం దేవిం పుచ్ఛి – ‘‘కిం, భద్దే, త్వం పచ్చేకబుద్ధేసు న పమజ్జసి, నిరోగా చ అయ్యా’’తి? ‘‘పరినిబ్బుతా, దేవా’’తి. తం సుత్వా రాజా చిన్తేసి – ‘‘ఏవరూపానమ్పి పణ్డితానం మరణం ఉప్పజ్జతి, అమ్హాకం కుతో మోక్ఖా’’తి? సో నగరం అపవిసిత్వా ఉయ్యానమేవ గన్త్వా జేట్ఠపుత్తం పక్కోసాపేత్వా తస్స రజ్జం నియ్యాతేత్వా సయం సమణపబ్బజ్జం పబ్బజి. దేవీపి ‘‘రఞ్ఞే పబ్బజితే అహం కిం కరిస్సామీ’’తి తథేవ ఉయ్యానే పబ్బజి. ద్వేపి ఝానం భావేత్వా తతో చుతా బ్రహ్మలోకే నిబ్బత్తింసు.

తేసు తత్థేవ వసన్తేసు అమ్హాకం సత్థా లోకే ఉప్పజ్జిత్వా పవత్తితవరధమ్మచక్కో అనుపుబ్బేన రాజగహం పాపుణి. సత్థరి తత్థ పటివసన్తే అయం పిప్పలిమాణవో మగధరట్ఠే మహాతిత్థబ్రాహ్మణగామే కపిలబ్రాహ్మణస్స భరియాయ కుచ్ఛిమ్హి నిబ్బత్తో. అయం భద్దకాపిలానీ మద్దరట్ఠే సాగలనగరే కోసియగోత్తబ్రాహ్మణస్స భరియాయ కుచ్ఛిమ్హి నిబ్బత్తా. తేసం అనుక్కమేన వడ్ఢమానానం పిప్పలిమాణవస్స వీసతిమే, భద్దాయ సోళసమే వయే సమ్పత్తే మాతాపితరో పుత్తం ఓలోకేత్వా ‘‘తాత, త్వం వయప్పత్తో, కులవంసం పతిట్ఠపేతుం యుత్తో’’తి అతివియ నిప్పీళియింసు. మాణవో ఆహ – ‘‘మయ్హం సోతపథే ఏవరూపం కథం మా కథయిత్థ, అహం యావ తుమ్హే ధరథ, తావ పటిజగ్గిస్సామి, తుమ్హాకం అచ్చయేన నిక్ఖమిత్వా పబ్బజిస్సామీ’’తి. తే కతిపాహం అతిక్కమిత్వా పున కథయింసు. సోపి పున పటిక్ఖిపి. తతో పట్ఠాయ మాతా నిరన్తరం కథేతియేవ.

మాణవో ‘‘మాతరం సఞ్ఞాపేస్సామీ’’తి రత్తసువణ్ణస్స నిక్ఖసహస్సం దత్వా సువణ్ణకారేహి ఇత్థిరూపకం కారేత్వా తస్స మజ్జనఘట్టనాదికమ్మపరియోసానే తం రత్తవత్థం నివాసేత్వా సువణ్ణసమ్పన్నేహి పుప్ఫేహి చేవ నానాలఙ్కారేహి చ అలఙ్కారాపేత్వా ‘‘అమ్మ, ఏవరూపం ఆరమ్మణం లభన్తో గేహే వసిస్సామి, అలభన్తో న వసిస్సామీ’’తి. పణ్డితా బ్రాహ్మణీ చిన్తేసి – ‘‘మయ్హం పుత్తో పుఞ్ఞవా దిన్నదానో కతాభినీహారో పుబ్బే పుఞ్ఞాని కరోన్తో న ఏకకోవ అకాసి, అద్ధా ఏతేన సహ కతపుఞ్ఞా సువణ్ణరూపకపటిభాగా భవిస్సతీ’’తి. అట్ఠ బ్రాహ్మణే పక్కోసాపేత్వా సబ్బభోగేహి సన్తప్పేత్వా సువణ్ణరూపకం రథే ఆరోపేత్వా ‘‘గచ్ఛథ, తాతా, యత్థ అమ్హేహి జాతిగోత్తభోగాదిసమానకులే ఏవరూపం దారికం పస్సథ, తత్థ ఇదమేవ సువణ్ణరూపకం సచ్చాకారం కత్వా దేథా’’తి ఉయ్యోజేసి.

తే ‘‘అమ్హాకం నామ ఏతం కమ్మ’’న్తి నిక్ఖమిత్వా ‘‘కత్థ లభిస్సామ, మద్దరట్ఠం నామ ఇత్థాగారం, మద్దరట్ఠం గమిస్సామా’’తి మద్దరట్ఠే సాగలనగరం అగమంసు. అత్థ తం సువణ్ణరూపకం న్హానతిత్థే ఠపేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అథ భద్దాయ ధాతీ భద్దం న్హాపేత్వా అలఙ్కరిత్వా సయం న్హాయితుం ఉదకతిత్థం గన్త్వా సువణ్ణరూపకం దిస్వా ‘‘కిస్సాయం అవినీతా ఇధాగన్త్వా ఠితా’’తి పిట్ఠిపస్సే పహరిత్వా సువణ్ణరూపకం ఞత్వా ‘‘అయ్యధీతా మేతి సఞ్ఞం ఉప్పాదేసి, అయం పన అయ్యధీతాయ నివాసనపటిగ్గహితాయపి అసదిసా’’తి ఆహ. అథ నం తే బ్రాహ్మణా ‘‘ఏవరూపా కిర తే సామిధీతా’’తి పుచ్ఛింసు. సా ‘‘ఇమాయ సువణ్ణపటిమాయ సతగుణేన సహస్సగుణేన మయ్హం అయ్యధీతా అభిరూపతరా’’, తథా హి ‘‘అప్పదీపేపి ద్వాదసహత్థే గబ్భే నిసిన్నా సరీరోభాసేన తమం విధమతీ’’తి ఆహ. ‘‘తేన హి తస్సా మాతాపితూనం సన్తికం గచ్ఛామా’’తి సువణ్ణరూపకం రథే ఆరోపేత్వా తం ధాతిం అనుగన్త్వా కోసియగోత్తస్స ఘరద్వారే ఠత్వా ఆగమనం ఆరోచయింసు.

బ్రాహ్మణో పటిసన్థారం కత్వా ‘‘కుతో ఆగతత్థా’’తి పుచ్ఛి. తే ‘‘మగధరట్ఠే మహాతిత్థగామే కపిలబ్రాహ్మణస్స ఘరతో ఇమినా నామ కారణేన ఆగతమ్హా’’తి ఆహంసు. ‘‘సాధు, తాతా, అమ్హేహి సమజాతిగోత్తవిభవో సో బ్రాహ్మణో, దస్సామ దారిక’’న్తి పణ్ణాకారం గణ్హి. తే కపిలబ్రాహ్మణస్స సాసనం పహిణింసు – ‘‘లద్ధా నో భద్దా నామ దారికా, కత్తబ్బం జానాథా’’తి. తం సాసనం సుత్వా పిప్పలిమాణవస్స ఆరోచయింసు ‘‘లద్ధా దారికా’’తి. పిప్పలిమాణవో ‘‘అహం ‘న లభిస్సన్తీ’తి చిన్తేసిం, ఇమే ‘లద్ధా’తి పేసేన్తి, అనత్థికో హుత్వా పణ్ణం పేసేస్సామీ’’తి రహోగతో పణ్ణం లిఖి ‘‘భద్దా అత్తనో జాతిగోత్తభోగానురూపం పతిం లభతు, అహం నిక్ఖమిత్వా పబ్బజిస్సామి, మా పచ్ఛా విప్పటిసారినీ అహోసీ’’తి. భద్దాపి ‘‘అసుకస్స కిర మం దాతుకామా’’తి సుత్వా రహోగతా పణ్ణం లిఖి – ‘‘అయ్యపుత్తో అత్తనో జాతిగోత్తభోగానురూపం దారికం లభతు, అహం పబ్బజిస్సామి, మా పచ్ఛా విప్పటిసారీ భవాహీ’’తి. ద్వేపి పణ్ణాని అన్తరామగ్గే సమాగచ్ఛింసు. ‘‘ఇదం కస్స పణ్ణ’’న్తి? ‘‘పిప్పలిమాణవేన భద్దాయ పహిత’’న్తి. ‘‘ఇదం కస్సా’’తి? ‘‘భద్దాయ పిప్పలిమాణవస్స పహిత’’న్తి చ వుత్తే తే ద్వేపి వాచేత్వా ‘‘పస్సథ దారకానం కమ్మ’’న్తి ఫాలేత్వా అరఞ్ఞే ఛడ్డేత్వా అఞ్ఞం తంసమానం పణ్ణం లిఖిత్వా ఇతో ఏత్తో చ పేసేసుం. ఇతి కుమారస్స కుమారికాయ చ సదిసం పణ్ణం లోకస్సాదరహితమేవాతి అనిచ్ఛమానానమ్పి తేసం ద్విన్నం సమాగమో అహోసి.

తందివసమేవ పిప్పలిమాణవోపి భద్దం ఏకం పుప్ఫదామం గణ్హాపేసి. భద్దాపి తాని సయనమజ్ఝే ఠపేసి. ఉభోపి భుత్తసాయమాసా సయనం ఆరుహితుం ఆరభింసు. తేసు మాణవో దక్ఖిణపస్సేన సయనం ఆరుహి, భద్దా వామపస్సేన అభిరుహిత్వా ఆహ – ‘‘యస్స పస్సే పుప్ఫాని మిలాయన్తి, తస్స రాగచిత్తం ఉప్పన్నన్తి విజానిస్సామ, ఇమం పుప్ఫదామం న అల్లీయితబ్బ’’న్తి. తే పన అఞ్ఞమఞ్ఞం సరీరసమ్ఫస్సభయేన సకలరత్తిం నిద్దం అనోక్కమన్తావ వీతినామేసుం. దివా పన హసితమత్తమ్పి నాకంసు. తే లోకామిసేన అసంసట్ఠా యావ మాతాపితరో ధరన్తి, తావ కుటుమ్బం అవిచారేత్వా తేసు కాలఙ్కతేసు విచారయింసు. మహతీ మాణవస్స సమ్పత్తి. ఏకదివసం సరీరం ఉబ్బట్టేత్వా ఛడ్డేతబ్బం సువణ్ణచుణ్ణం ఏవ మగధనాళియా ద్వాదసనాళిమత్తం లద్ధుం వట్టతి. యన్తబద్ధాని సట్ఠి మహాతళాకాని, కమ్మన్తో ద్వాదసయోజనికో, అనురాధపురప్పమాణా చుద్దసగామా, చుద్దస హత్థానీకాని, చుద్దస అస్సానీకాని, చుద్దస రథానీకాని.

సో ఏకదివసం అలఙ్కతఅస్సం ఆరుయ్హ మహాజనపరివుతో కమ్మన్తట్ఠానం గన్త్వా ఖేత్తకోటియం ఠితో నఙ్గలేహి ఛిన్నట్ఠానతో కాకాదయో సకుణే గణ్డుప్పాదాదికే పాణకే ఉద్ధరిత్వా ఖాదన్తే దిస్వా ‘‘తాతా, ఇమే కిం ఖాదన్తీ’’తి పుచ్ఛి. ‘‘గణ్డుప్పాదే, అయ్యా’’తి. ‘‘ఏతేహి కతపాపం కస్స హోతీ’’తి? ‘‘తుమ్హాకం, అయ్యా’’తి. సో చిన్తేసి – ‘‘సచే ఏతేహి కతపాపం మయ్హం హోతి, కిం మే కరిస్సతి సత్తఅసీతికోటిధనం, ద్వాదసయోజనకమ్మన్తో కిం కరిస్సతి, కిం యన్తబద్ధాని తళాకాని, కిం చుద్దస గామాని, సబ్బమేతం భద్దాయ కాపిలానియా నియ్యాతేత్వా నిక్ఖమ్మ పబ్బజిస్సామీ’’తి.

భద్దా కాపిలానీ తస్మిం ఖణే అన్తరవత్థుస్మిం తయో తిలకుమ్భే పత్థరిత్వా ధాతీహి పరివుతా నిసిన్నా కాకే తిలపాణకే ఖాదమానే దిస్వా ‘‘అమ్మా, కిం ఇమే ఖాదన్తీ’’తి పుచ్ఛి. ‘‘పాణకే, అయ్యే’’తి. ‘‘అకుసలం కస్స హోతీ’’తి? ‘‘తుమ్హాకం, అయ్యే’’తి. సా చిన్తేసి – ‘‘మయ్హం చతుహత్థం వత్థం నాళికోదనమత్తఞ్చ లద్ధుం వట్టతి, యది పనేతం ఏతేహి కతం అకుసలం మయ్హం హోతి, భవసహస్సేనపి వట్టతో సీసం ఉక్ఖిపితుం న సక్కా, అయ్యపుత్తే ఆగతమత్తేయేవ సబ్బం తస్స నియ్యాతేత్వా నిక్ఖమ్మ పబ్బజిస్సామీ’’తి.

మాణవో ఆగన్త్వా న్హత్వా పాసాదం ఆరుయ్హ మహారహే పల్లఙ్కే నిసీది, అథస్స చక్కవత్తినో అనుచ్ఛవికభోజనం ఉపనయింసు. ద్వేపి భుఞ్జిత్వా పరిజనే నిక్ఖన్తే రహోగతా ఫాసుకట్ఠానే నిసీదింసు. తతో మాణవో భద్దం ఆహ – ‘‘భద్దే, ఇమం ఘరం ఆగచ్ఛన్తీ కిత్తకం ధనమాహరసీ’’తి? ‘‘పఞ్చపణ్ణాస సకటసహస్సాని, అయ్యా’’తి. ‘‘సబ్బం తం, యా చ ఇమస్మిం ఘరే సత్తాసీతి కోటియో యన్తబద్ధాని సట్ఠి తళాకానీతి ఏవమాదిభేదా సమ్పత్తి అత్థి, తం సబ్బం తుయ్హేవ నియ్యాతేమీ’’తి. ‘‘తుమ్హే పన కుహిం గచ్ఛథ, అయ్యా’’తి? ‘‘అహం పబ్బజిస్సామీ’’తి. ‘‘అయ్య, అహమ్పి తుమ్హాకం ఆగమనం ఓలోకయమానా నిసిన్నా, అహమ్పి పబ్బజిస్సామీ’’తి. తేసం ఆదిత్తపణ్ణకుటి వియ తయో భవా ఉపట్ఠహన్తి. తే ‘‘పబ్బజిస్సామా’’తి వత్వా అన్తరాపణతో కాసాయరసపీతాని చీవరాని మత్తికాపత్తే చ ఆహరాపేత్వా అఞ్ఞమఞ్ఞం కేసే ఓహారేత్వా ‘‘యే లోకే అరహన్తో అత్థి, తే ఉద్దిస్స అమ్హాకం పబ్బజ్జా’’తి పబ్బజిత్వా థవికాసు పత్తే పక్ఖిపిత్వా అంసే లగ్గేత్వా పాసాదతో ఓతరింసు. గేహే దాసేసు చ కమ్మకారేసు చ న కోచి సఞ్జాని.

అథ నే బ్రాహ్మణగామతో నిక్ఖమిత్వా దాసగామద్వారేన గచ్ఛన్తే ఆకప్పకుతవసేన దాసగామవాసినో సఞ్జానింసు. తే రోదన్తా పాదేసు పతిత్వా ‘‘కిం అమ్హే అనాథే కరోథ, అయ్యా’’తి ఆహంసు. ‘‘మయం, భణే, ‘తయో భవా ఆదిత్తపణ్ణసాలా వియా’తి పబ్బజిమ్హ, సచే తుమ్హేసు ఏకేకం భుజిస్సం కరోమ, వస్ససతమ్పి నప్పహోతి. తుమ్హేవ తుమ్హాకం సీసం ధోవిత్వా భుజిస్సా హుత్వా జీవథా’’తి వత్వా తేసం రోదన్తానంయేవ పక్కమింసు.

థేరో పురతో గచ్ఛన్తో నివత్తిత్వా ఓలోకేన్తో చిన్తేసి – ‘‘అయం భద్దా కాపిలానీ సకలజమ్బుదీపగ్ఘనికా ఇత్థీ మయ్హం పచ్ఛతో ఆగచ్ఛతి, ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం కోచిదేవ ఏవం చిన్తేయ్య ‘ఇమే పబ్బజితాపి వినా భవితుం న సక్కోన్తి, అననుచ్ఛవికం కరోన్తీ’తి. ఏవం కోచి పాపకేన మనసా పదూసేత్వా అపాయపూరకో భవేయ్య, ఇమం పహాయ మయా గన్తుం వట్టతీ’’తి చిత్తం ఉప్పాదేత్వా పురతో గచ్ఛన్తో ద్వేధాపథం దిస్వా తస్స మత్థకే అట్ఠాసి. భద్దాపి ఆగన్త్వా వన్దిత్వా అట్ఠాసి. అథ నం ఆహ – ‘‘భద్దే, తాదిసిం ఇత్థిం మమ పచ్ఛతో ఆగచ్ఛన్తిం దిస్వా ‘ఇమే పబ్బజితాపి వినా భవితుం న సక్కోన్తీ’తి అమ్హేసు పదుట్ఠచిత్తో మహాజనో అపాయపూరకో భవేయ్య. ఇమస్మిం ద్వేధాపథే త్వం ఏతం గణ్హ, అహం ఏకేన గమిస్సామీ’’తి. ‘‘ఆమ, అయ్య, మాతుగామో ‘పబ్బజితానం పలిబోధో, పబ్బజితాపి వినా న భవన్తీ’తి అమ్హాకం దోసం దస్సేయ్యు’’న్తి తిక్ఖత్తుం పదక్ఖిణం కత్వా చతూసు ఠానేసు పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా దసనఖసమోధానసముజ్జలం అఞ్జలిం పగ్గయ్హ ‘‘సతసహస్సకప్పపమాణే అద్ధానే కతో మిత్తసన్థవో అజ్జ భిజ్జతి, తుమ్హేవ దక్ఖిణా నామ, తుమ్హాకం దక్ఖిణమగ్గో వట్టతి, మయం మాతుగామా నామ వామజాతికా, అమ్హాకం వామమగ్గో వట్టతీ’’తి వన్దిత్వా మగ్గం పటిపజ్జి. తేసం ద్వేధాభూతకాలే అయం మహాపథవీ ‘‘అహం చక్కవాళసినేరుపబ్బతాదయో ధారేతుం సక్కోన్తీపి తుమ్హాకం గుణే ధారేతుం న సక్కోమీ’’తి వదన్తీ వియ విరవమానా అకమ్పిత్థ. ఆకాసే అసనిసద్దో వియ పవత్తి, చక్కవాళపబ్బతో ఉన్నాది.

సమ్మాసమ్బుద్ధోపి వేళువనమహావిహారే కుటియం నిసిన్నో పథవీకమ్పనసద్దం సుత్వా ‘‘కిస్స ను ఖో పథవీ కమ్పతీ’’తి ఆవజ్జేన్తో ‘‘పిప్పలిమాణవో చ భద్దా చ కాపిలానీ మం ఉద్దిస్స అప్పమేయ్యం సమ్పత్తిం పహాయ పబ్బజితా, తేసం వియోగట్ఠానే ఉభిన్నం గుణబలేన అయం పథవీకమ్పో జాతో, మయాపి ఏతేసం సఙ్గహం కాతుం వట్టతీ’’తి గన్ధకుటితో నిక్ఖమ్మ సయమేవ పత్తచీవరమాదాయ అసీతిమహాథేరేసు కఞ్చి అనాపుచ్ఛా తిగావుతమగ్గం పచ్చుగ్గమనం కత్వా రాజగహస్స చ నాలన్దాయ చ అన్తరే బహుపుత్తనిగ్రోధమూలే పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా నిసీది. నిసిన్నో పన అఞ్ఞతరపంసుకూలికో వియ అనిసీదిత్వా బుద్ధవేసం గహేత్వా అసీతిహత్థా బుద్ధరంసియో విస్సజ్జేన్తో నిసీది. ఇతి తస్మిం ఖణే పణ్ణచ్ఛత్తసకటచక్కకూటాగారాదిప్పమాణా బుద్ధరంసియో ఇతో చితో చ విప్ఫరన్తియో విధావన్తియో చన్దసహస్ససూరియసహస్సఉగ్గమనకాలం వియ కురుమానా తం వనన్తరం ఏకోభాసం అకంసు. ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణసిరియా సముజ్జలతారాగణేన వియ గగనం, సుపుప్ఫితకమలకువలయేన వియ సలిలం వనన్తరం విరోచిత్థ. నిగ్రోధరుక్ఖస్స ఖన్ధో పకతియా సేతో హోతి, పత్తాని నీలాని పక్కాని రత్తాని. తస్మిం పన దివసే సబ్బో నిగ్రోధో సువణ్ణవణ్ణోవ అహోసి.

మహాకస్సపత్థేరో తం దిస్వా ‘‘అయం అమ్హాకం సత్థా భవిస్సతి, ఇమం అహం ఉద్దిస్స పబ్బజితో’’తి దిట్ఠట్ఠానతో పట్ఠాయ ఓనతో గన్త్వా తీసు ఠానేసు వన్దిత్వా ‘‘సత్థా మే, భన్తే, భగవా, సావకోహమస్మి, సత్థా మే, భన్తే, భగవా, సావకోహమస్మీ’’తి (సం. ని. ౨.౧౫౪) ఆహ. అథ నం భగవా ఆహ – ‘‘కస్సప, సచే త్వం ఇమం నిపచ్చకారం మహాపథవియా కరేయ్యాసి, సాపి ధారేతుం న సక్కుణేయ్య. తథాగతస్స పన ఏవం గుణమహన్తతం జానతా తయా కతో నిపచ్చకారో మయ్హం లోమమ్పి చాలేతుం న సక్కోతి. నిసీద, కస్సప, దాయజ్జం తే దస్సామీ’’తి. అథస్స భగవా తీహి ఓవాదేహి ఉపసమ్పదం అదాసి. దత్వా చ బహుపుత్తనిగ్రోధమూలతో నిక్ఖమిత్వా థేరం పచ్ఛాసమణం కత్వా మగ్గం పటిపజ్జి. సత్థు సరీరం ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణవిచిత్తం, మహాకస్సపస్స సత్తమహాపురిసలక్ఖణపటిమణ్డితం, సో కఞ్చననావాయ పచ్ఛాబద్ధో వియ సత్థు పదానుపదికం అనుగఞ్ఛి. సత్థా థోకం మగ్గం గన్త్వా మగ్గా ఓక్కమ్మ అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే నిసజ్జాకారం దస్సేసి. థేరో ‘‘సత్థా నిసీదితుకామో’’తి ఞత్వా అత్తనో పటపిలోతికం సఙ్ఘాటిం చతుగ్గుణం కత్వా పఞ్ఞపేసి.

సత్థా తత్థ నిసీదిత్వా హత్థేన చీవరం పరిమజ్జన్తో ‘‘ముదుకా ఖో త్యాయం, కస్సప, పటపిలోతికా సఙ్ఘాటీ’’తి ఆహ (సం. ని. ౨.౧౫౪). సో ‘‘సత్థా మే సఙ్ఘాటియా ముదుభావం కథేసి, పారుపితుకామో భవిస్సతీ’’తి ఞత్వా ‘‘పారుపతు, భన్తే, భగవా సఙ్ఘాటి’’న్తి ఆహ. ‘‘కిం త్వం పారుపిస్ససి, కస్సపా’’తి? ‘‘తుమ్హాకం నివాసనం లభన్తో పారుపిస్సామి, భన్తే’’తి. ‘‘కిం పన త్వం, కస్సప, ఇమం పరిభోగజిణ్ణం పంసుకూలం ధారేతుం సక్ఖిస్ససి, మయా హి ఇమస్స పంసుకూలస్స గహితదివసే ఉదకపరియన్తం కత్వా మహాపథవీ కమ్పి, ఇమం బుద్ధపరిభోగజిణ్ణచీవరం నామ న సక్కా పరిత్తగుణేన ధారేతుం, పటిబలేనేవిదం పటిపత్తిపూరణసమత్థేన జాతిపంసుకూలికేన ధారేతుం వట్టతీ’’తి వత్వా థేరేన సద్ధిం చీవరం పరివత్తేసి.

ఏవం చీవరం పరివత్తేత్వా థేరస్స చీవరం భగవా పారుపి, సత్థు చీవరం థేరో. తస్మిం ఖణే అచేతనాపి అయం మహాపథవీ ‘‘దుక్కరం, భన్తే, అకత్థ, అత్తనో పారుతచీవరం సావకేన పరివత్తితపుబ్బం నామ నాహోసి, అహం తుమ్హాకం గుణం ధారేతుం న సక్కోమీ’’తి వదన్తీ వియ ఉదకపరియన్తం కత్వా కమ్పి. థేరోపి ‘‘లద్ధం మే బుద్ధానం పరిభోగచీవరం, కిం మే ఇదాని ఉత్తరి కత్తబ్బ’’న్తి ఉన్నతిం అకత్వా సత్థు సన్తికేయేవ తేరస ధుతగుణే సమాదాయ సత్తదివసమత్తం పుథుజ్జనో అహోసి. అట్ఠమే దివసే సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణి. అథ నం సత్థా ‘‘కస్సపో, భిక్ఖవే, చన్దూపమో కులాని ఉపసఙ్కమతి, అపకస్సేవ కాయం అపకస్స చిత్తం నిచ్చనవకో కులేసు అప్పగబ్భో’’తి (సం. ని. ౨.౧౪౬) ఏవమాదినా పసంసిత్వా అపరభాగే అరియగణమజ్ఝే నిసిన్నో ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం ధుతవాదానం యదిదం మహాకస్సపో’’తి (అ. ని. ౧.౧౮౮, ౧౯౧) ధుతవాదానం అగ్గట్ఠానే ఠపేసి.

౩౯౮. ఏవం భగవతా ఏతదగ్గట్ఠానే ఠపితో ఆయస్మా మహాకస్సపో మహాసావకభావం పత్తో అత్తనో పుబ్బకమ్మం సరిత్వా సోమనస్సవసేనం పుబ్బచరితాపదానం పకాసేన్తో పదుముత్తరస్స భగవతోతిఆదిమాహ. తత్థ పదుముత్తరస్సాతి తస్స కిర భగవతో మాతుకుచ్ఛితో నిక్ఖమనకాలతో పట్ఠాయ పాదానం నిక్ఖేపనసమయే అక్కన్తక్కన్తపాదే సతసహస్సపత్తా పదుమా పథవిం భిన్దిత్వా ఉట్ఠహింసు. తస్మాస్స తం నామం అహోసి. సకలసత్తనికాయేసు ఏకేకేన సతసతపుఞ్ఞే కతే తస్స పుఞ్ఞస్స సతగుణపుఞ్ఞానం కతత్తా భగవతోతి అత్థో. లోకజేట్ఠస్స తాదినోతి సత్తలోకస్స పధానభూతస్స ఇట్ఠానిట్ఠేసు అకమ్పియభావం పత్తత్తా తాదినో. నిబ్బుతే లోకనాథమ్హీతి సత్తలోకస్స పటిసరణభూతే భగవతి ఖన్ధపరినిబ్బానేన పరినిబ్బుతే, అదస్సనం గతేతి అత్థో. పూజం కుబ్బన్తి సన్థునోతి సదేవకస్స లోకస్స సాసనతో ‘‘సత్థా’’తి లద్ధనామస్స భగవతో సాధుకీళం కీళన్తా పూజం కరోన్తీతి సమ్బన్ధో.

౩౯౯. అగ్గిం చినన్తీ జనతాతి జనసమూహా ఆళాహనత్థాయ అగ్గిం చినన్తా రాసిం కరోన్తా ఆసమన్తతో మోదితా సన్తుట్ఠా పకారేన మోదితా సన్తుట్ఠా పూజం కరోన్తీతి సమ్బన్ధో. తేసు సంవేగజాతేసూతి తేసు జనసమూహేసు సంవేగప్పత్తేసు ఉత్రాసం లభన్తేసు మే మయ్హం పీతి హాసో ఉదపజ్జథ పాతుభవీతి అత్థో.

౪౦౦. ఞాతిమిత్తే సమానేత్వాతి మమ బన్ధుసహాయే సమానేత్వా రాసిం కత్వా. మహావీరో భగవా పరినిబ్బుతో అదస్సనం అగమాసీతి ఇదం వచనం అబ్రవిం కథేసిన్తి సమ్బన్ధో. హన్ద పూజం కరోమసేతి హన్దాతి వోస్సగ్గత్థే నిపాతో, తేన కారణేన మయం సబ్బే సమాగతా పూజం కరోమాతి అత్థో. సేతి నిపాతో.

౪౦౧. సాధూతి తే పటిస్సుత్వాతి తే మమ ఞాతిమిత్తా సాధు ఇతి సున్దరం భద్దకం ఇతి పటిసుణిత్వా మమ వచనం సమ్పటిఛిత్వా మే మయ్హం భియ్యో అతిరేకం హాసం పీతిం జనింసు ఉప్పాదేసున్తి అత్థో.

౪౦౨. తతో అత్తనో కతపుఞ్ఞసఞ్చయం దస్సేన్తో బుద్ధస్మిం లోకనాథమ్హీతిఆదిమాహ. సతహత్థం ఉగ్గతం ఉబ్బిద్ధం దియడ్ఢహత్థసతం విత్థతం, విమానం నభసి ఆకాసే ఉగ్గతం అగ్ఘియం, సుకతం సున్దరాకారేన కతం, కత్వా కారేత్వా చ పుఞ్ఞసఞ్చయం పుఞ్ఞరాసిం కాహాసిం అకాసిన్తి సమ్బన్ధో.

౪౦౩. కత్వాన అగ్ఘియం తత్థాతి తస్మిం చేతియపూజనట్ఠానే తాలపన్తీహి తాలపాళీహి చిత్తితం సోభితం అగ్ఘియం కత్వాన కారేత్వా చ సకం చిత్తం అత్తనో చిత్తం పసాదేత్వా చేతియం పూజయుత్తమన్తి ఉత్తమం బుద్ధధాతునిధాపితం చేతియం పూజయిన్తి సమ్బన్ధో.

౪౦౪. తస్స చేతియస్స మహిమం దస్సేన్తో అగ్గిక్ఖన్ధోవాతిఆదిమాహ. తత్థ అగ్గిక్ఖన్ధోవాతి ఆకాసే జలమానో అగ్గిక్ఖన్ధోవ అగ్గిరాసి ఇవ తం చేతియం సత్తహి రతనేహి జలతి ఫుల్లితో వికసితపుప్ఫో సాలరుక్ఖరాజా ఇవ ఆకాసే ఇన్దలట్ఠీవ ఇన్దధను ఇవ చ చతుద్దిసా చతూసు దిసాసు ఓభాసతి విజ్జోతతీతి సమ్బన్ధో.

౪౦౫. తత్థ చిత్తం పసాదేత్వాతి తస్మిం జోతమానధాతుగబ్భమ్హి చిత్తం మనం పసాదేత్వా సోమనస్సం కత్వా తేన చిత్తప్పసాదేన బహుం అనేకప్పకారం కుసలం పుఞ్ఞం కత్వాన ‘‘ధాతుగబ్భే చ సాసనే చ ఏత్తకాని పుఞ్ఞాని మయా కతానీ’’తి ఏవం పుఞ్ఞకమ్మం సరిత్వాన కాలంకత్వా తిదసం తావతింసభవనం సుత్తప్పబుద్ధో వియ అహం ఉపపజ్జిం జాతోతి సమ్బన్ధో.

౪౦౬. అత్తనో ఉప్పన్నదేవలోకే లద్ధసమ్పత్తిం దస్సేన్తో సహస్సయుత్తన్తిఆదిమాహ. తత్థ హయవాహిం సిన్ధవసహస్సయోజితం దిబ్బరథం అధిట్ఠితో. సత్తహి భూమీహి సం సుట్ఠు ఉగ్గతం ఉబ్బిద్ధం ఉచ్చం మయ్హం భవనం విమానం అహోసీతి అత్థో.

౪౦౭. తస్మిం విమానే సబ్బసోవణ్ణమయా సకలసోవణ్ణమయాని కూటాగారసహస్సాని అహుం అహేసున్తి అత్థో. సకతేజేన అత్తనో ఆనుభావేన సబ్బా దస దిసా పభాసయం ఓభాసేన్తాని జలన్తి విజ్జోతన్తీతి సమ్బన్ధో.

౪౦౮. తస్మిం మయ్హం పాతుభూతవిమానే అఞ్ఞేపి నియ్యూహా పముఖసాలాయో సన్తి విజ్జన్తి. కిం భూతా? లోహితఙ్గమయా రత్తమణిమయా తదా తేపి నియ్యూహా చతస్సో దిసా ఆభాయ పభాయ జోతన్తీతి సమ్బన్ధో.

౪౧౦. సబ్బే దేవే సకలఛదేవలోకే దేవే అభిభోమి అభిభవామి. కస్స ఫలన్తి చే? మయా కతస్స పుఞ్ఞకమ్మస్స ఇదం ఫలన్తి అత్థో.

౪౧౧. తతో మనుస్ససమ్పత్తిం దస్సేన్తో సట్ఠికప్పసహస్సమ్హీతిఆదిమాహ. తత్థ ఇతో కప్పతో హేట్ఠా సట్ఠిసహస్సకప్పమత్థకే చాతురన్తో చతుమహాదీపవన్తో విజితావీ సబ్బం పచ్చత్థికం విజితవన్తో అహం ఉబ్బిద్ధో నామ చక్కవత్తీ రాజా హుత్వా పథవిం ఆవసిం రజ్జం కారేసిన్తి సమ్బన్ధో.

౪౧౨-౪. తథేవ భద్దకే కప్పేతి పఞ్చబుద్ధపటిమణ్డితత్తా భద్దకే నామ కప్పే. తింసక్ఖత్తుం తింసజాతియా చతుదీపమ్హి ఇస్సరో పధానో చక్కరతనాదీహి సత్తహి రతనేహి సమ్పన్నో సమఙ్గీభూతో సకకమ్మాభిరద్ధో అత్తనో కమ్మే దస రాజధమ్మే అభిరద్ధో అల్లీనో చక్కవత్తీ రాజా అమ్హీ అహోసిన్తి సమ్బన్ధో. అత్తనో చక్కవత్తికాలే అనుభూతసమ్పత్తిం దస్సేన్తో ‘‘తత్థాపి భవనం మయ్హ’’న్తిఆదిమాహ. తత్థ తస్మిం చక్కవత్తిరజ్జమ్హి మయ్హం భవనం మమ పాసాదం ఇన్దలట్ఠీవ ఉగ్గతం ఆకాసే ఠితవిజ్జోతమానా విజ్జుల్లతా ఇవ ఉగ్గతం సత్తభూమికాదిభేదేహి ఉచ్చం ఆయామతో దీఘతో చ ఉచ్చతో చ చతువీసతియోజనం విత్థారతో ద్వాదసయోజనం అహోసీతి సమ్బన్ధో. సబ్బేసం జనానం మనం అల్లీనభావేన రమ్మణం నామ నగరం అహోసీతి అత్థో. దళ్హేహి ద్వాదసహత్థేహి వా తింసహత్థేహి వా ఉచ్చేహి పాకారతోరణేహి సమ్పన్నన్తి దస్సేతి.

౪౧౫-౨౦. తదడ్ఢకం తతో అడ్ఢకం అడ్ఢతియసతయోజనన్తి అత్థో. పక్ఖిత్తా పణ్ణవీసతీతి వీసతిఆపణపక్ఖిత్తం నిరన్తరం వీథిపరిచ్ఛేదన్తి అత్థో. బ్రాహ్మఞ్ఞకులసమ్భూతోతి బ్రాహ్మణకులే సుజాతో. సేసం వుత్తనయత్తా సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.

మహాకస్సపత్థేరఅపదానవణ్ణనా సమత్తా.