౨. పఞ్హాపుచ్ఛకవణ్ణనా

౨౨౧. పఞ్హాపుచ్ఛకే సబ్బేసమ్పి ఇన్ద్రియానం కుసలాదివిభాగో పాళినయానుసారేనేవ వేదితబ్బో.

౨౨౩. ఆరమ్మణత్తికేసు పన సత్తిన్ద్రియా అనారమ్మణాతి చక్ఖుసోతఘానజివ్హాకాయఇత్థిపురిసిన్ద్రియాని సన్ధాయ వుత్తం. జీవితిన్ద్రియం పన అరూపమిస్సకత్తా ఇధ అనాభట్ఠం. ద్విన్ద్రియాతి ద్వే ఇన్ద్రియా; సుఖదుక్ఖద్వయం సన్ధాయేతం వుత్తం. తఞ్హి ఏకన్తపరిత్తారమ్మణం. దోమనస్సిన్ద్రియం సియా పరిత్తారమ్మణం, సియా మహగ్గతారమ్మణన్తి కామావచరధమ్మే ఆరబ్భ పవత్తికాలే పరిత్తారమ్మణం హోతి, రూపావచరారూపావచరే పన ఆరబ్భ పవత్తికాలే మహగ్గతారమ్మణం, పణ్ణత్తిం ఆరబ్భ పవత్తికాలే నవత్తబ్బారమ్మణం. నవిన్ద్రియా సియా పరిత్తారమ్మణాతి మనిన్ద్రియజీవితిన్ద్రియసోమనస్సిన్ద్రియఉపేక్ఖిన్ద్రియాని చేవ సద్ధాదిపఞ్చకఞ్చ సన్ధాయ ఇదం వుత్తం. జీవితిన్ద్రియఞ్హి రూపమిస్సకత్తా అనారమ్మణేసు రూపధమ్మేసు సఙ్గహితమ్పి అరూపకోట్ఠాసేన సియాపక్ఖే సఙ్గహితం.

చత్తారి ఇన్ద్రియానీతి సుఖదుక్ఖదోమనస్సఅఞ్ఞాతావిన్ద్రియాని. తాని హి మగ్గారమ్మణత్తికే న భజన్తి. మగ్గహేతుకన్తి సహజాతహేతుం సన్ధాయ వుత్తం. వీరియవీమంసాజేట్ఠకకాలే సియా మగ్గాధిపతి, ఛన్దచిత్తజేట్ఠకకాలే సియా నవత్తబ్బా.

దసిన్ద్రియా సియా ఉప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినోతి సత్త రూపిన్ద్రియాని తీణి చ విపాకిన్ద్రియాని సన్ధాయేతం వుత్తం. దసిన్ద్రియాని దోమనస్సేన సద్ధిం హేట్ఠా వుత్తానేవ. తత్థ దోమనస్సిన్ద్రియం పణ్ణత్తిం ఆరబ్భ పవత్తికాలే నవత్తబ్బారమ్మణం, సేసాని నిబ్బానపచ్చవేక్ఖణకాలేపి. తీణిన్ద్రియాని బహిద్ధారమ్మణానీతి తీణి లోకుత్తరిన్ద్రియాని. చత్తారీతి సుఖదుక్ఖసోమనస్సదోమనస్సాని. తాని హి అజ్ఝత్తధమ్మేపి బహిద్ధాధమ్మేపి ఆరబ్భ పవత్తన్తి. అట్ఠిన్ద్రియాతి మనిన్ద్రియజీవితిన్ద్రియఉపేక్ఖిన్ద్రియాని చేవ సద్ధాదిపఞ్చకఞ్చ. తత్థ ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనకాలే నవత్తబ్బారమ్మణతా వేదితబ్బా.

ఇతి ఇమస్మిమ్పి పఞ్హాపుచ్ఛకే దసిన్ద్రియాని కామావచరాని, తీణి లోకుత్తరాని, నవ లోకియలోకుత్తరమిస్సకానేవ కథితానీతి. అయమ్పి అభిధమ్మభాజనీయేన సద్ధిం ఏకపరిచ్ఛేదోవ హోతి. అయం పన ఇన్ద్రియవిభఙ్గో ద్వేపరివట్టం నీహరిత్వా భాజేత్వా దస్సితోతి.

సమ్మోహవినోదనియా విభఙ్గట్ఠకథాయ

ఇన్ద్రియవిభఙ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.