౭. అభిఞ్ఞేయ్యాదివారవణ్ణనా

౧౦౩౦. సత్తమవారే సలక్ఖణపరిగ్గాహికాయ అభిఞ్ఞాయ వసేన అభిఞ్ఞేయ్యతా వేదితబ్బా. ఞాతతీరణపహానపరిఞ్ఞానం వసేన పరిఞ్ఞేయ్యతా. సా చ రూపక్ఖన్ధో అభిఞ్ఞేయ్యో పరిఞ్ఞేయ్యో న పహాతబ్బోతిఆదీసు ఞాతతీరణపరిఞ్ఞావసేనేవ వేదితబ్బా. సముదయసచ్చం అభిఞ్ఞేయ్యం పరిఞ్ఞేయ్యం పహాతబ్బన్తిఆదీసు పహానపరిఞ్ఞావసేన.

అట్ఠమవారే రూపాదిఆరమ్మణానం చక్ఖువిఞ్ఞాణాదీనం వసేన సారమ్మణానారమ్మణతా వేదితబ్బా. నవమవారో ఉత్తానత్థోయేవ. దసమవారేపి యం వత్తబ్బం సియా తం సబ్బం తత్థ తత్థ పఞ్హాపుచ్ఛకవారే వుత్తమేవాతి.

సమ్మోహవినోదనియా విభఙ్గట్ఠకథాయ

ధమ్మహదయవిభఙ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నిగమనకథా

ఏత్తావతా చ –

అభిధమ్మం దేసేన్తో, ధమ్మగరు ధమ్మగారవయుత్తానం;

దేవానం దేవపురే, దేవగణసహస్సపరివారో.

దుతియం అదుతియపురిసో, యం ఆహ విభఙ్గపకరణం నాథో;

అట్ఠారసహి విభఙ్గేహి, మణ్డితమణ్డపేయ్యగుణో.

అత్థప్పకాసనత్థం, తస్సాహం యాచితో ఠితగుణేన;

యతినా అదన్ధగతినా, సుబుద్ధినా బుద్ధఘోసేన.

యం ఆరభిం రచయితుం, అట్ఠకథం సునిపుణేసు అత్థేసు;

సమ్మోహవినోదనతో, సమ్మోహవినోదనిం నామ.

పోరాణట్ఠకథానం, సారం ఆదాయ సా అయం నిట్ఠం;

పత్తా అనన్తరాయేన, పాళియా భాణవారేహి.

చత్తాలీసాయ యథా, ఏకేన చ ఏవమేవ సబ్బేపి;

నిట్ఠం వజన్తు విమలా, మనోరథా సబ్బసత్తానం.

సద్ధమ్మస్స ఠితత్థం, యఞ్చ ఇమం రచయతా మయా పుఞ్ఞం;

పత్తం తేన సమత్తం, పాపుణతు సదేవకో లోకో.

సుచిరం తిట్ఠతు ధమ్మో, ధమ్మాభిరతో సదా భవతు లోకో;

నిచ్చం ఖేమసుభిక్ఖాది-సమ్పదా జనపదా హోన్తూతి.

పరమవిసుద్ధసద్ధాబుద్ధివీరియపటిమణ్డితేన సీలాచారజ్జవమద్దవాదిగుణసముదయసముదితేన సకసమయసమయన్తరగహనజ్ఝోగాహణసమత్థేన పఞ్ఞావేయ్యత్తియసమన్నాగతేన తిపిటకపరియత్తిప్పభేదే సాట్ఠకథే సత్థుసాసనే అప్పటిహతఞాణప్పభావేన మహావేయ్యాకరణేన కరణసమ్పత్తిజనితసుఖవినిగ్గతమధురోదారవచనలావణ్ణయుత్తేన యుత్తముత్తవాదినా వాదీవరేన మహాకవినా పభిన్నపటిసమ్భిదాపరివారే ఛళభిఞ్ఞాపటిసమ్భిదాదిప్పభేదగుణపటిమణ్డితే ఉత్తరిమనుస్సధమ్మే సుప్పతిట్ఠితబుద్ధీనం థేరవంసప్పదీపానం థేరానం మహావిహారవాసీనం వంసాలఙ్కారభూతేన విపులవిసుద్ధబుద్ధినా బుద్ధఘోసోతి గరూహి గహితనామధేయ్యేన థేరేన కతా అయం సమ్మోహవినోదనీ నామ విభఙ్గట్ఠకథా.

తావ తిట్ఠతు లోకస్మిం, లోకనిత్థరణేసినం;

దస్సేన్తీ కులపుత్తానం, నయం పఞ్ఞావిసుద్ధియా.

యావ బుద్ధోతి నామమ్పి, సుద్ధచిత్తస్స తాదినో;

లోకమ్హి లోకజేట్ఠస్స, పవత్తతి మహేసినోతి.

సమ్మోహవినోదనీ నామ విభఙ్గ-అట్ఠకథా నిట్ఠితా.