౩. సఞ్ఞాక్ఖన్ధనిద్దేసో

౧౪. సఞ్ఞాక్ఖన్ధనిద్దేసే యా కాచి సఞ్ఞాతి చతుభూమికసఞ్ఞం పరియాదియతి. చక్ఖుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞాతిఆదీని అతీతాదివసేన నిద్దిట్ఠసఞ్ఞం సభావతో దస్సేతుం వుత్తాని. తత్థ చక్ఖుసమ్ఫస్సతో చక్ఖుసమ్ఫస్సస్మిం వా జాతా చక్ఖుసమ్ఫస్సజా నామ. సేసాసుపి ఏసేవ నయో. ఏత్థ చ పురిమా పఞ్చ చక్ఖుపసాదాదివత్థుకావ. మనోసమ్ఫస్సజా హదయవత్థుకాపి అవత్థుకాపి. సబ్బా చతుభూమికసఞ్ఞా.

౧౭. ఓళారికదుకనిద్దేసే పటిఘసమ్ఫస్సజాతి సప్పటిఘే చక్ఖుపసాదాదయో వత్థుం కత్వా సప్పటిఘే రూపాదయో ఆరబ్భ ఉప్పన్నో ఫస్సో పటిఘసమ్ఫస్సో నామ. తతో తస్మిం వా జాతా పటిఘసమ్ఫస్సజా నామ. చక్ఖుసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా…పే… కాయసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞాతిపి తస్సాయేవ వత్థుతో నామం. రూపసఞ్ఞా…పే… ఫోట్ఠబ్బసఞ్ఞాతిపి తస్సాయేవ ఆరమ్మణతో నామం. ఇదం పన వత్థారమ్మణతో నామం. సప్పటిఘాని హి వత్థూని నిస్సాయ, సప్పటిఘాని చ ఆరమ్మణాని ఆరబ్భ ఉప్పత్తితో ఏసా పటిఘసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞాతి వుత్తా. మనోసమ్ఫస్సజాతిపి పరియాయేన ఏతిస్సా నామం హోతియేవ. చక్ఖువిఞ్ఞాణఞ్హి మనో నామ. తేన సహజాతో ఫస్సో మనోసమ్ఫస్సో నామ. తస్మిం మనోసమ్ఫస్సే, తస్మా వా మనోసమ్ఫస్సా జాతాతి మనోసమ్ఫస్సజా. తథా సోతఘానజివ్హాకాయవిఞ్ఞాణం మనో నామ. తేన సహజాతో ఫస్సో మనోసమ్ఫస్సో నామ. తస్మిం మనోసమ్ఫస్సే, తస్మా వా మనోసమ్ఫస్సా జాతాతి మనోసమ్ఫస్సజా.

అధివచనసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞాతిపి పరియాయేన ఏతిస్సా నామం హోతియేవ. తయో హి అరూపినో ఖన్ధా సయం పిట్ఠివట్టకా హుత్వా అత్తనా సహజాతాయ సఞ్ఞాయ అధివచనసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞాతిపి నామం కరోన్తి. నిప్పరియాయేన పన పటిఘసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా నామ పఞ్చద్వారికసఞ్ఞా, అధివచనసమ్ఫస్సజా సఞ్ఞా నామ మనోద్వారికసఞ్ఞా. తత్థ పఞ్చద్వారికసఞ్ఞా ఓలోకేత్వాపి జానితుం సక్కాతి ఓళారికా. రజ్జిత్వా ఉపనిజ్ఝాయన్తఞ్హి ‘రజ్జిత్వా ఉపనిజ్ఝాయతీ’తి, కుజ్ఝిత్వా ఉపనిజ్ఝాయన్తం ‘కుజ్ఝిత్వా ఉపనిజ్ఝాయతీ’తి ఓలోకేత్వావ జానన్తి.

తత్రిదం వత్థు – ద్వే కిర ఇత్థియో నిసీదిత్వా సుత్తం కన్తన్తి. ద్వీసు దహరేసు గామే చరన్తేసు ఏకో పురతో గచ్ఛన్తో ఏకం ఇత్థిం ఓలోకేసి. ఇతరా తం పుచ్ఛి ‘కస్మా ను ఖో తం ఏసో ఓలోకేసీ’తి? ‘న ఏసో భిక్ఖు మం విసభాగచిత్తేన ఓలోకేసి, కనిట్ఠభగినీసఞ్ఞాయ పన ఓలోకేసీ’తి. తేసుపి గామే చరిత్వా ఆసనసాలాయ నిసిన్నేసు ఇతరో భిక్ఖు తం భిక్ఖుం పుచ్ఛి – ‘తయా సా ఇత్థీ ఓలోకితా’తి? ‘ఆమ ఓలోకితా’. ‘కిమత్థాయా’తి? ‘మయ్హం భగినీసరిక్ఖత్తా తం ఓలోకేసి’న్తి ఆహ. ఏవం పఞ్చద్వారికసఞ్ఞా ఓలోకేత్వాపి జానితుం సక్కాతి వేదితబ్బా. సా పనేసా పసాదవత్థుకా ఏవ. కేచి పన జవనప్పవత్తాతి దీపేన్తి. మనోద్వారికసఞ్ఞా పన ఏకమఞ్చే వా ఏకపీఠే వా నిసీదిత్వాపి అఞ్ఞం చిన్తేన్తం వితక్కేన్తఞ్చ ‘కిం చిన్తేసి, కిం వితక్కేసీ’తి పుచ్ఛిత్వా తస్స వచనవసేనేవ జానితబ్బతో సుఖుమా. సేసం వేదనాక్ఖన్ధసదిసమేవాతి.

అయం సఞ్ఞాక్ఖన్ధనిద్దేసో.