౫. అయోనిసోసుత్తవణ్ణనా

౫. పఞ్చమే అయోనిసో పఞ్హం కత్తా హోతీతి ‘‘కతి ను ఖో, ఉదాయి, అనుస్సతిట్ఠానానీ’’తి వుత్తే ‘‘పుబ్బేనివాసో అనుస్సతిట్ఠానం భవిస్సతీ’’తి చిన్తేత్వా లాళుదాయిత్థేరో వియ అనుపాయచిన్తాయ అపఞ్హమేవ పఞ్హన్తి కత్తా హోతి. అయోనిసో పఞ్హం విస్సజ్జేతా హోతీతి ఏవం చిన్తితం పన పఞ్హం విస్సజ్జేన్తోపి ‘‘ఇధ, భన్తే, భిక్ఖు అనేకవిహితం పుబ్బేనివాసం అనుస్సరతి. సేయ్యథిదం, ఏకమ్పి జాతి’’న్తిఆదినా నయేన సోయేవ థేరో వియ అయోనిసో విస్సజ్జేతా హోతి, అపఞ్హమేవ పఞ్హన్తి కథేతి. పరిమణ్డలేహి పదబ్యఞ్జనేహీతి ఏత్థ పదమేవ అత్థస్స బ్యఞ్జనతో పదబ్యఞ్జనం. తం అక్ఖరపారిపూరిం కత్వా దసవిధం బ్యఞ్జనబుద్ధిం అపరిహాపేత్వా వుత్తం పరిమణ్డలం నామ హోతి, ఏవరూపేహి పదబ్యఞ్జనేహీతి అత్థో. సిలిట్ఠేహీతి పదసిలిట్ఠతాయ సిలిట్ఠేహి. ఉపగతేహీతి అత్థఞ్చ కారణఞ్చ ఉపగతేహి. నాబ్భనుమోదితాతి ఏవం యోనిసో సబ్బం కారణసమ్పన్నం కత్వాపి విస్సజ్జితం పరస్స పఞ్హం నాభినుమోదతి నాభినన్దతి సారిపుత్తత్థేరస్స పఞ్హం లాళుదాయిత్థేరో వియ. యథాహ –

‘‘అట్ఠానం ఖో ఏతం, ఆవుసో సారిపుత్త, అనవకాసో, యం సో అతిక్కమ్మేవ కబళీకారాహారభక్ఖానం దేవానం సహబ్యతం అఞ్ఞతరం మనోమయం కాయం ఉపపన్నో సఞ్ఞావేదయితనిరోధం సమాపజ్జేయ్యాపి వుట్ఠహేయ్యాపి, నత్థేతం ఠాన’’న్తి (అ. ని. ౫.౧౬౬).

యోనిసో పఞ్హం కత్తాతిఆదీసు ఆనన్దత్థేరో వియ యోనిసోవ పఞ్హం చిన్తేత్వా యోనిసో విస్సజ్జితా హోతి. థేరో హి ‘‘కతి ను ఖో, ఆనన్ద, అనుస్సతిట్ఠానానీ’’తి పుచ్ఛితో ‘‘అయం పఞ్హో భవిస్సతీ’’తి యోనిసో చిన్తేత్వా యోనిసో విస్సజ్జేన్తో ఆహ – ‘‘ఇధ, భన్తే, భిక్ఖు వివిచ్చేవ కామేహి…పే… చతుత్థజ్ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి. ఇదం, భన్తే, అనుస్సతిట్ఠానం ఏవంభావితం ఏవంబహులీకతం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారాయ సంవత్తతీ’’తి. అబ్భనుమోదితా హోతీతి తథాగతో వియ యోనిసో అబ్భనుమోదితా హోతి. తథాగతో హి ఆనన్దత్థేరేన పఞ్హే విస్సజ్జితే ‘‘సాధు సాధు, ఆనన్ద, తేన హి త్వం, ఆనన్ద, ఇమమ్పి ఛట్ఠం అనుస్సతిట్ఠానం ధారేహి. ఇధానన్ద, భిక్ఖు సతోవ అభిక్కమతి సతోవ పటిక్కమతీ’’తిఆదిమాహ. ఛట్ఠాదీని ఉత్తానత్థానేవ.