౧. ఆకఙ్ఖసుత్తవణ్ణనా

౭౧. తతియస్స పఠమే సమ్పన్నసీలాతి పరిపుణ్ణసీలా, సీలసమఙ్గినో వా హుత్వాతి అత్థో. తత్థ ద్వీహి కారణేహి సమ్పన్నసీలతా హోతి సీలవిపత్తియా చ ఆదీనవదస్సనేన, సీలసమ్పత్తియా చ ఆనిసంసదస్సనేన. తదుభయమ్పి విసుద్ధిమగ్గే (విసుద్ధి. ౧.౯, ౨౧) విత్థారితం. తత్థ ‘‘సమ్పన్నసీలా’’తి ఏత్తావతా కిర భగవా చతుపారిసుద్ధిసీలం ఉద్దిసిత్వా ‘‘పాతిమోక్ఖసంవరసంవుతా’’తి ఇమినా తత్థ జేట్ఠకసీలం విత్థారేత్వా దస్సేసీతి దీపవిహారవాసీ సుమనత్థేరో ఆహ. అన్తేవాసికో పనస్స తేపిటకచూళనాగత్థేరో ఆహ – ఉభయత్థపి పాతిమోక్ఖసంవరోవ భగవతా వుత్తో. పాతిమోక్ఖసంవరోయేవ హి సీలం, ఇతరాని పన తీణి సీలన్తి వుత్తట్ఠానం అత్థీతి అననుజానన్తో వత్వా ఆహ – ఇన్ద్రియసంవరో నామ ఛద్వారారక్ఖామత్తకమేవ, ఆజీవపారిసుద్ధి ధమ్మేన సమేన పచ్చయుప్పత్తిమత్తకం, పచ్చయసన్నిస్సితం పటిలద్ధపచ్చయే ఇదమత్థన్తి పచ్చవేక్ఖిత్వా పరిభుఞ్జనమత్తకం. నిప్పరియాయేన పాతిమోక్ఖసంవరోవ సీలం. యస్స సో భిన్నో, అయం సీసచ్ఛిన్నో వియ పురిసో హత్థపాదే సేసాని రక్ఖిస్సతీతి న వత్తబ్బో. యస్స పన సో అరోగో, అయం అచ్ఛిన్నసీసో వియ పురిసో జీవితం సేసాని పున పాకతికాని కాతుం సక్కోతి. తస్మా ‘‘సమ్పన్నసీలా’’తి ఇమినా పాతిమోక్ఖసంవరం ఉద్దిసిత్వా ‘‘సమ్పన్నపాతిమోక్ఖా’’తి తస్సేవ వేవచనం వత్వా తం విత్థారేత్వా దస్సేన్తో పాతిమోక్ఖసంవరసంవుతాతిఆదిమాహ. తత్థ పాతిమోక్ఖసంవరసంవుత్తాతిఆదీని వుత్తత్థానేవ. ఆకఙ్ఖేయ్య చేతి ఇదం కస్మా ఆరద్ధన్తి? సీలానిసంసదస్సనత్థం. సచేపి అచిరపబ్బజితానం వా దుప్పఞ్ఞానం వా ఏవమస్స ‘‘భగవా ‘సీలం పూరేథ సీలం పూరేథా’తి వదతి, కో ను ఖో సీలపూరణే ఆనిసంసో, కో విసేసో, కా వడ్ఢీ’’తి తేసం దస ఆనిసంసే దస్సేతుం ఏవమాహ – ‘‘అప్పేవ నామ ఏతం సబ్రహ్మచారీనం పియమనాపతాదిఆసవక్ఖయపరియోసానం ఆనిసంసం సుత్వాపి సీలం పరిపూరేయ్యు’’న్తి.

తత్థ ఆకఙ్ఖేయ్య చేతి యది ఇచ్ఛేయ్య. పియో చస్సన్తి పియచక్ఖూహి సమ్పస్సితబ్బో, సినేహుప్పత్తియా పదట్ఠానభూతో భవేయ్యం. మనాపోతి తేసం మనవడ్ఢనకో, తేసం వా మనేన పత్తబ్బో, మేత్తచిత్తేన ఫరితబ్బోతి అత్థో. గరూతి తేసం గరుట్ఠానియో పాసాణచ్ఛత్తసదిసో. భావనీయోతి ‘‘అద్ధాయమాయస్మా జానం జానాతి పస్సం పస్సతీ’’తి ఏవం సమ్భావనీయో. సీలేస్వేవస్స పరిపూరకారీతి చతుపారిసుద్ధిసీలేసుయేవ పరిపూరకారీ అస్స, అనూనేన ఆకారేన సమన్నాగతో భవేయ్యాతి వుత్తం హోతి. అజ్ఝత్తం చేతోసమథమనుయుత్తోతి అత్తనో చిత్తసమథే యుత్తో. అనిరాకతజ్ఝానోతి బహి అనీహటజ్ఝానో, అవినాసితజ్ఝానో వా. విపస్సనాయాతి సత్తవిధాయ అనుపస్సనాయ. బ్రూహేతా సుఞ్ఞాగారానన్తి వడ్ఢేతా సుఞ్ఞాగారానం. ఏత్థ చ సమథవిపస్సనావసేన కమ్మట్ఠానం గహేత్వా రత్తిన్దివం సుఞ్ఞాగారం పవిసిత్వా నిసీదమానో భిక్ఖు ‘‘బ్రూహేతా సుఞ్ఞాగారాన’’న్తి వేదితబ్బో. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారో పన ఇచ్ఛన్తేన మజ్ఝిమనికాయట్ఠకథాయ (మ. ని. అట్ఠ. ౧.౬౪ ఆదయో) ఆకఙ్ఖేయ్యసుత్తవణ్ణనాయ ఓలోకేతబ్బో.

లాభీతి ఏత్థ న భగవా లాభనిమిత్తం సీలాదిపరిపూరణం కథేతి. భగవా హి ‘‘ఘాసేసనం ఛిన్నకథో, న వాచం పయుతం భణే’’తి (సు. ని. ౭౧౬) ఏవం సావకే ఓవదతి. సో కథం లాభనిమిత్తం సీలాదిపరిపూరణం కథేయ్య. పుగ్గలజ్ఝాసయవసేన పనేతం వుత్తం. యేసఞ్హి ఏవం అజ్ఝాసయో భవేయ్య ‘‘సచే మయం చతూహి పచ్చయేహి న కిలమేయ్యామ, సీలాని పరిపూరేతుం సక్కుణేయ్యామా’’తి, తేసం అజ్ఝాసయవసేనేవమాహ. అపిచ సరసానిసంసో ఏస సీలస్స యదిదం చత్తారో పచ్చయా నామ. తథా హి పణ్డితమనుస్సా కోట్ఠాదీసు ఠపితం నీహరిత్వా అత్తనాపి అపరిభుఞ్జిత్వా సీలవన్తానం దేన్తీతి సీలస్స సరసానిసంసదస్సనత్థమ్పేతం వుత్తం.

తతియవారే యేసాహన్తి యేసం అహం. తేసం తే కారాతి తేసం దేవానం వా మనుస్సానం వా తే మయి కతా పచ్చయదానకారా. మహప్ఫలా హోన్తు మహానిసంసాతి లోకియసుఖేన ఫలభూతేన మహప్ఫలా, లోకుత్తరేన మహానిసంసా. ఉభయం వా ఏతం ఏకత్థమేవ. సీలాదిగుణయుత్తస్స హి కటచ్ఛుభిక్ఖాపి పఞ్చరతనమత్తాయ భూమియా పణ్ణసాలాపి కత్వా దిన్నా అనేకాని కప్పసహస్సాని దుగ్గతివినిపాతతో రక్ఖతి, పరియోసానే చ అమతాయ ధాతుయా పరినిబ్బానస్స పచ్చయో హోతి. ‘‘ఖీరోదనం అహమదాసి’’న్తిఆదీని (వి. వ. ౪౧౩) చేత్థ వత్థూని. సకలమేవ వా పేతవత్థు విమానవత్థు చ సాధకం.

చతుత్థవారే పేతాతి పేచ్చభవం గతా. ఞాతీతి సస్సుససురపక్ఖికా. సాలోహితాతి ఏకలోహితబద్ధా పితిపితామహాదయో. కాలఙ్కతాతి మతా. తేసం తన్తి తేసం తం మయి పసన్నచిత్తం, తం వా పసన్నేన చిత్తేన అనుస్సరణం. యస్స హి భిక్ఖునో కాలకతో పితా వా మాతా వా ‘‘అమ్హాకం ఞాతకత్థేరో సీలవా కల్యాణధమ్మో’’తి పసన్నచిత్తో హుత్వా తం భిక్ఖుం అనుస్సరతి, తస్స సో చిత్తప్పసాదోపి తం అనుస్సరణమత్తమ్పి మహప్ఫలం మహానిసంసమేవ హోతి.

అరతిరతిసహోతి నేక్ఖమ్మపటిపత్తియా అరతియా కామగుణేసు రతియా చ సహో అభిభవితా అజ్ఝోత్థరితా. భయభేరవసహోతి ఏత్థ భయం చిత్తుత్రాసోపి ఆరమ్మణమ్పి, భేరవం ఆరమ్మణమేవ.