౨. వేదనానుపస్సనానిద్దేసో

౩౬౩. కథఞ్చ భిక్ఖు అజ్ఝత్తం వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరతి? ఇధ భిక్ఖు సుఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘సుఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి, దుక్ఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘దుక్ఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి, అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి, సామిసం వా సుఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘సామిసం సుఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా సుఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘నిరామిసం సుఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి, సామిసం వా దుక్ఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘సామిసం దుక్ఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా దుక్ఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘నిరామిసం దుక్ఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి, సామిసం వా అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘సామిసం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయమానో ‘‘నిరామిసం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయామీ’’తి పజానాతి. సో తం నిమిత్తం ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి స్వావత్థితం వవత్థపేతి. సో తం నిమిత్తం ఆసేవిత్వా భావేత్వా బహులీకరిత్వా స్వావత్థితం వవత్థపేత్వా బహిద్ధా వేదనాసు చిత్తం ఉపసంహరతి.

కథఞ్చ భిక్ఖు బహిద్ధా వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరతి? ఇధ భిక్ఖు సుఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘సుఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి, దుక్ఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘దుక్ఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి, అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి, సామిసం వా సుఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘సామిసం సుఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా సుఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘నిరామిసం సుఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి, సామిసం వా దుక్ఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘సామిసం దుక్ఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా దుక్ఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘నిరామిసం దుక్ఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి, సామిసం వా అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘సామిసం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయమానం ‘‘నిరామిసం అదుక్ఖమసుఖం వేదనం వేదయతీ’’తి పజానాతి. సో తం నిమిత్తం ఆసేవతి భావేతి బహులీకరోతి స్వావత్థితం వవత్థపేతి. సో తం నిమిత్తం ఆసేవిత్వా భావేత్వా బహులీకరిత్వా స్వావత్థితం వవత్థపేత్వా అజ్ఝత్తబహిద్ధా వేదనాసు చిత్తం ఉపసంహరతి.

కథఞ్చ భిక్ఖు అజ్ఝత్తబహిద్ధా వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరతి? ఇధ భిక్ఖు సుఖం వేదనం ‘‘సుఖా వేదనా’’తి పజానాతి, దుక్ఖం వేదనం ‘‘దుక్ఖా వేదనా’’తి పజానాతి, అదుక్ఖమసుఖం వేదనం ‘‘అదుక్ఖమసుఖా వేదనా’’తి పజానాతి, సామిసం వా సుఖం వేదనం ‘‘సామిసా సుఖా వేదనా’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా సుఖం వేదనం ‘‘నిరామిసా సుఖా వేదనా’’తి పజానాతి, సామిసం వా దుక్ఖం వేదనం ‘‘సామిసా దుక్ఖా వేదనా’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా దుక్ఖం వేదనం ‘‘నిరామిసా దుక్ఖా వేదనా’’తి పజానాతి, సామిసం వా అదుక్ఖమసుఖం వేదనం ‘‘సామిసా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా’’తి పజానాతి, నిరామిసం వా అదుక్ఖమసుఖం వేదనం ‘‘నిరామిసా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా’’తి పజానాతి. ఏవం భిక్ఖు అజ్ఝత్తబహిద్ధా వేదనాసు వేదనానుపస్సీ విహరతి ఆతాపీ సమ్పజానో సతిమా వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సం.

౩౬౪. అనుపస్సీతి …పే… విహరతీతి…పే… ఆతాపీతి…పే… సమ్పజానోతి…పే… సతిమాతి…పే… వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్సన్తి. తత్థ కతమో లోకో? సాయేవ వేదనా లోకో. పఞ్చపి ఉపాదానక్ఖన్ధా లోకో. అయం వుచ్చతి ‘‘లోకో’’. తత్థ కతమా అభిజ్ఝా? యో రాగో సారాగో…పే… చిత్తస్స సారాగో – అయం వుచ్చతి ‘‘అభిజ్ఝా’’. తత్థ కతమం దోమనస్సం? యం చేతసికం అసాతం చేతసికం దుక్ఖం చేతోసమ్ఫస్సజం అసాతం దుక్ఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా అసాతా దుక్ఖా వేదనా – ఇదం వుచ్చతి ‘‘దోమనస్సం’’. ఇతి అయఞ్చ అభిజ్ఝా ఇదఞ్చ దోమనస్సం ఇమమ్హి లోకే వినీతా హోన్తి పటివినీతా సన్తా సమితా వూపసన్తా అత్థఙ్గతా అబ్భత్థఙ్గతా అప్పితా బ్యప్పితా సోసితా విసోసితా బ్యన్తీకతా. తేన వుచ్చతి ‘‘వినేయ్య లోకే అభిజ్ఝాదోమనస్స’’న్తి.

వేదనానుపస్సనానిద్దేసో.