౧౪. అకుసలమూలకవిపాకనిద్దేసో

౩౫౦. కతమే ధమ్మా అబ్యాకతా? యస్మిం సమయే అకుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం చక్ఖువిఞ్ఞాణం ఉప్పన్నం హోతి ఉపేక్ఖాసహగతం రూపారమ్మణం, తస్మిం సమయే అకుసలమూలపచ్చయా సఙ్ఖారో, సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణపచ్చయా నామం, నామపచ్చయా ఛట్ఠాయతనం, ఛట్ఠాయతనపచ్చయా ఫస్సో, ఫస్సపచ్చయా వేదనా, వేదనాపచ్చయా భవో, భవపచ్చయా జాతి, జాతిపచ్చయా జరామరణం. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి.

౩౫౧. తత్థ కతమో అకుసలమూలపచ్చయా సఙ్ఖారో? యా చేతనా సఞ్చేతనా సఞ్చేతయితత్తం – అయం వుచ్చతి ‘‘అకుసలమూలపచ్చయా సఙ్ఖారో’’…పే… తేన వుచ్చతి ‘‘ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతీ’’తి.

౩౫౨. కతమే ధమ్మా అబ్యాకతా? యస్మిం సమయే అకుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం సోతవిఞ్ఞాణం ఉప్పన్నం హోతి ఉపేక్ఖాసహగతం సద్దారమ్మణం…పే… ఘానవిఞ్ఞాణం ఉప్పన్నం హోతి ఉపేక్ఖాసహగతం గన్ధారమ్మణం…పే… జివ్హావిఞ్ఞాణం ఉప్పన్నం హోతి ఉపేక్ఖాసహగతం రసారమ్మణం…పే… కాయవిఞ్ఞాణం ఉప్పన్నం హోతి దుక్ఖసహగతం ఫోట్ఠబ్బారమ్మణం…పే… మనోధాతు ఉప్పన్నా హోతి ఉపేక్ఖాసహగతా రూపారమ్మణా వా…పే… ఫోట్ఠబ్బారమ్మణా వా యం యం వా పనారబ్భ, తస్మిం సమయే అకుసలమూలపచ్చయా సఙ్ఖారో, సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణపచ్చయా నామం, నామపచ్చయా ఛట్ఠాయతనం, ఛట్ఠాయతనపచ్చయా ఫస్సో, ఫస్సపచ్చయా వేదనా, వేదనాపచ్చయా అధిమోక్ఖో, అధిమోక్ఖపచ్చయా భవో, భవపచ్చయా జాతి, జాతిపచ్చయా జరామరణం. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి.

౩౫౩. కతమే ధమ్మా అబ్యాకతా? యస్మిం సమయే అకుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకా మనోవిఞ్ఞాణధాతు ఉప్పన్నా హోతి ఉపేక్ఖాసహగతా రూపారమ్మణా వా…పే… ధమ్మారమ్మణా వా యం యం వా పనారబ్భ, తస్మిం సమయే అకుసలమూలపచ్చయా సఙ్ఖారో, సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం, విఞ్ఞాణపచ్చయా నామం, నామపచ్చయా ఛట్ఠాయతనం, ఛట్ఠాయతనపచ్చయా ఫస్సో, ఫస్సపచ్చయా వేదనా, వేదనాపచ్చయా అధిమోక్ఖో, అధిమోక్ఖపచ్చయా భవో, భవపచ్చయా జాతి, జాతిపచ్చయా జరామరణం. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతి.

౩౫౪. తత్థ కతమో అకుసలమూలపచ్చయా సఙ్ఖారో? యా చేతనా సఞ్చేతనా సఞ్చేతయితత్తం – అయం వుచ్చతి ‘‘అకుసలమూలపచ్చయా సఙ్ఖారో’’.

తత్థ కతమం సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం? యం చిత్తం మనో మానసం…పే… తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సఙ్ఖారపచ్చయా విఞ్ఞాణం’’.

తత్థ కతమం విఞ్ఞాణపచ్చయా నామం? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘విఞ్ఞాణపచ్చయా నామం’’.

తత్థ కతమం నామపచ్చయా ఛట్ఠాయతనం? యం చిత్తం మనో మానసం…పే… తజ్జామనోవిఞ్ఞాణధాతు – ఇదం వుచ్చతి ‘‘నామపచ్చయా ఛట్ఠాయతనం’’.

తత్థ కతమో ఛట్ఠాయతనపచ్చయా ఫస్సో? యో ఫస్సో ఫుసనా సమ్ఫుసనా సమ్ఫుసితత్తం – అయం వుచ్చతి ‘‘ఛట్ఠాయతనపచ్చయా ఫస్సో’’.

తత్థ కతమా ఫస్సపచ్చయా వేదనా? యం చేతసికం నేవ సాతం నాసాతం చేతోసమ్ఫస్సజం అదుక్ఖమసుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – అయం వుచ్చతి ‘‘ఫస్సపచ్చయా వేదనా’’.

తత్థ కతమో వేదనాపచ్చయా అధిమోక్ఖో? యో చిత్తస్స అధిమోక్ఖో అధిముచ్చనా తదధిముత్తతా – అయం వుచ్చతి ‘‘వేదనాపచ్చయా అధిమోక్ఖో’’.

తత్థ కతమో అధిమోక్ఖపచ్చయా భవో? ఠపేత్వా అధిమోక్ఖం, వేదనాక్ఖన్ధో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో సఙ్ఖారక్ఖన్ధో విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో – అయం వుచ్చతి ‘‘అధిమోక్ఖపచ్చయా భవో’’.

తత్థ కతమా భవపచ్చయా జాతి? యా తేసం తేసం ధమ్మానం జాతి సఞ్జాతి నిబ్బత్తి అభినిబ్బత్తి పాతుభావో – అయం వుచ్చతి ‘‘భవపచ్చయా జాతి’’.

తత్థ కతమం జాతిపచ్చయా జరామరణం? అత్థి జరా, అత్థి మరణం. తత్థ కతమా జరా? యా తేసం తేసం ధమ్మానం జరా జీరణతా ఆయునో సంహాని – అయం వుచ్చతి జరా. తత్థ కతమం మరణం? యో తేసం తేసం ధమ్మానం ఖయో వయో భేదో పరిభేదో అనిచ్చతా అన్తరధానం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘మరణం’’. ఇతి అయఞ్చ జరా, ఇదఞ్చ మరణం. ఇదం వుచ్చతి ‘‘జాతిపచ్చయా జరామరణం’’.

ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతీతి. ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సఙ్గతి హోతి, సమాగమో హోతి, సమోధానం హోతి, పాతుభావో హోతి. తేన వుచ్చతి ఏవమేతస్స కేవలస్స దుక్ఖక్ఖన్ధస్స సముదయో హోతీ’’తి.

అకుసలమూలకవిపాకనిద్దేసో.

అభిధమ్మభాజనీయం.

పటిచ్చసముప్పాదవిభఙ్గో [పచ్చయాకారవిభఙ్గో (సీ. స్యా.)] నిట్ఠితో.