౫. ఇన్ద్రియవిభఙ్గో

౧. అభిధమ్మభాజనీయం

౨౧౯. బావీసతిన్ద్రియాని – చక్ఖున్ద్రియం, సోతిన్ద్రియం, ఘానిన్ద్రియం, జివ్హిన్ద్రియం, కాయిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియం, ఇత్థిన్ద్రియం, పురిసిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం, సుఖిన్ద్రియం, దుక్ఖిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, దోమనస్సిన్ద్రియం, ఉపేక్ఖిన్ద్రియం, సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం [విరియిన్ద్రియం (సీ. స్యా.)], సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం, అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం, అఞ్ఞిన్ద్రియం, అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం.

౨౨౦. తత్థ కతమం చక్ఖున్ద్రియం? యం చక్ఖు చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ పసాదో…పే… సుఞ్ఞో గామోపేసో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘చక్ఖున్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం సోతిన్ద్రియం…పే… ఘానిన్ద్రియం…పే… జివ్హిన్ద్రియం…పే… కాయిన్ద్రియం? యో కాయో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ పసాదో…పే… సుఞ్ఞో గామోపేసో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘కాయిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం మనిన్ద్రియం? ఏకవిధేన మనిన్ద్రియం – ఫస్ససమ్పయుత్తం. దువిధేన మనిన్ద్రియం – అత్థి సహేతుకం, అత్థి అహేతుకం. తివిధేన మనిన్ద్రియం – అత్థి కుసలం, అత్థి అకుసలం, అత్థి అబ్యాకతం. చతుబ్బిధేన మనిన్ద్రియం – అత్థి కామావచరం, అత్థి రూపావచరం, అత్థి అరూపావచరం, అత్థి అపరియాపన్నం. పఞ్చవిధేన మనిన్ద్రియం – అత్థి సుఖిన్ద్రియసమ్పయుత్తం, అత్థి దుక్ఖిన్ద్రియసమ్పయుత్తం, అత్థి సోమనస్సిన్ద్రియసమ్పయుత్తం, అత్థి దోమనస్సిన్ద్రియసమ్పయుత్తం, అత్థి ఉపేక్ఖిన్ద్రియసమ్పయుత్తం. ఛబ్బిధేన మనిన్ద్రియం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం…పే… మనోవిఞ్ఞాణం. ఏవం ఛబ్బిధేన మనిన్ద్రియం.

సత్తవిధేన మనిన్ద్రియం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం…పే… కాయవిఞ్ఞాణం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు. ఏవం సత్తవిధేన మనిన్ద్రియం.

అట్ఠవిధేన మనిన్ద్రియం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం…పే… కాయవిఞ్ఞాణం అత్థి సుఖసహగతం, అత్థి దుక్ఖసహగతం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు. ఏవం అట్ఠవిధేన మనిన్ద్రియం.

నవవిధేన మనిన్ద్రియం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం…పే… కాయవిఞ్ఞాణం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు అత్థి కుసలా, అత్థి అకుసలా, అత్థి అబ్యాకతా. ఏవం నవవిధేన మనిన్ద్రియం.

దసవిధేన మనిన్ద్రియం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం…పే… కాయవిఞ్ఞాణం అత్థి సుఖసహగతం, అత్థి దుక్ఖసహగతం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు అత్థి కుసలా, అత్థి అకుసలా, అత్థి అబ్యాకతా. ఏవం దసవిధేన మనిన్ద్రియం…పే… ఏవం బహువిధేన మనిన్ద్రియం. ఇదం వుచ్చతి ‘‘మనిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం ఇత్థిన్ద్రియం? యం ఇత్థియా ఇత్థిలిఙ్గం ఇత్థినిమిత్తం ఇత్థికుత్తం ఇత్థాకప్పో ఇత్థత్తం ఇత్థిభావో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘ఇత్థిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం పురిసిన్ద్రియం? యం పురిసస్స పురిసలిఙ్గం పురిసనిమిత్తం పురిసకుత్తం పురిసాకప్పో పురిసత్తం పురిసభావో – ఇదం వుచ్చతి ‘‘పురిసిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం జీవితిన్ద్రియం? జీవితిన్ద్రియం దువిధేన – అత్థి రూపజీవితిన్ద్రియం, అత్థి అరూపజీవితిన్ద్రియం.

తత్థ కతమం రూపజీవితిన్ద్రియం? యో తేసం రూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనా జీవితం జీవితిన్ద్రియం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘రూపజీవితిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం అరూపజీవితిన్ద్రియం? యో తేసం అరూపీనం ధమ్మానం ఆయు ఠితి యపనా యాపనా ఇరియనా వత్తనా పాలనా జీవితం జీవితిన్ద్రియం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘అరూపజీవతిన్ద్రియం’’. ఇదం వుచ్చతి ‘‘జీవితిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం సుఖిన్ద్రియం? యం కాయికం సాతం కాయికం సుఖం కాయసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం కాయసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సుఖిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం దుక్ఖిన్ద్రియం? యం కాయికం అసాతం కాయికం దుక్ఖం కాయసమ్ఫస్సజం అసాతం దుక్ఖం వేదయితం కాయసమ్ఫస్సజా అసాతా దుక్ఖా వేదనా – ఇదం వుచ్చతి ‘‘దుక్ఖిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం సోమనస్సిన్ద్రియం? యం చేతసికం సాతం చేతసికం సుఖం చేతోసమ్ఫస్సజం సాతం సుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా సాతా సుఖా వేదనా – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సోమనస్సిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం దోమనస్సిన్ద్రియం? యం చేతసికం అసాతం చేతసికం దుక్ఖం చేతోసమ్ఫస్సజం అసాతం దుక్ఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా అసాతా దుక్ఖా వేదనా – ఇదం వుచ్చతి ‘‘దోమనస్సిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం ఉపేక్ఖిన్ద్రియం? యం చేతసికం నేవ సాతం నాసాతం చేతోసమ్ఫస్సజం అదుక్ఖమసుఖం వేదయితం చేతోసమ్ఫస్సజా అదుక్ఖమసుఖా వేదనా – ఇదం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం సద్ధిన్ద్రియం? యా సద్ధా సద్దహనా ఓకప్పనా అభిప్పసాదో సద్ధా సద్ధిన్ద్రియం సద్ధాబలం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సద్ధిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం వీరియిన్ద్రియం? యో చేతసికో వీరియారమ్భో నిక్కమో పరక్కమో ఉయ్యామో వాయామో ఉస్సాహో ఉస్సోళ్హీ థామో ఠితి అసిథిలపరక్కమతా అనిక్ఖిత్తఛన్దతా అనిక్ఖిత్తధురతా ధురసమ్పగ్గాహో వీరియం వీరియిన్ద్రియం వీరియబలం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘వీరియిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం సతిన్ద్రియం? యా సతి అనుస్సతి పటిస్సతి సతి సరణతా ధారణతా అపిలాపనతా అసమ్ముస్సనతా సతి సతిన్ద్రియం సతిబలం సమ్మాసతి – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సతిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం సమాధిన్ద్రియం? యా చిత్తస్స ఠితి సణ్ఠితి అవట్ఠితి అవిసాహారో అవిక్ఖేపో అవిసాహటమానసతా సమథో సమాధిన్ద్రియం సమాధిబలం సమ్మాసమాధి – ఇదం వుచ్చతి ‘‘సమాధిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం పఞ్ఞిన్ద్రియం? యా పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి – ఇదం వుచ్చతి ‘‘పఞ్ఞిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం? యా తేసం ధమ్మానం అనఞ్ఞాతానం అదిట్ఠానం అప్పత్తానం అవిదితానం అసచ్ఛికతానం సచ్ఛికిరియాయ పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం’’.

తత్థ కతమం అఞ్ఞిన్ద్రియం? యా తేసం ధమ్మానం ఞాతానం దిట్ఠానం పత్తానం విదితానం సచ్ఛికతానం సచ్ఛికిరియాయ పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి అఞ్ఞిన్ద్రియం.

తత్థ కతమం అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం? యా తేసం ధమ్మానం అఞ్ఞాతావీనం దిట్ఠానం పత్తానం విదితానం సచ్ఛికతానం సచ్ఛికిరియాయ పఞ్ఞా పజాననా…పే… అమోహో ధమ్మవిచయో సమ్మాదిట్ఠి ధమ్మవిచయసమ్బోజ్ఝఙ్గో మగ్గఙ్గం మగ్గపరియాపన్నం – ఇదం వుచ్చతి ‘‘అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం’’.

అభిధమ్మభాజనీయం.

౨. పఞ్హాపుచ్ఛకం

౨౨౧. బావీసతిన్ద్రియాని – చక్ఖున్ద్రియం, సోతిన్ద్రియం, ఘానిన్ద్రియం, జివ్హిన్ద్రియం, కాయిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియం, ఇత్థిన్ద్రియం, పురిసిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం, సుఖిన్ద్రియం, దుక్ఖిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, దోమనస్సిన్ద్రియం, ఉపేక్ఖిన్ద్రియం, సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం, అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం, అఞ్ఞిన్ద్రియం, అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం.

౨౨౨. బావీసతీనం ఇన్ద్రియానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా…పే… కతి సరణా, కతి అరణా?

౧. తికం

౨౨౩. దసిన్ద్రియా అబ్యాకతా. దోమనస్సిన్ద్రియం అకుసలం. అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం కుసలం. చత్తారిన్ద్రియా సియా కుసలా, సియా అబ్యాకతా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా కుసలా, సియా అకుసలా, సియా అబ్యాకతా.

ద్వాదసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి, ‘‘దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి, ‘‘అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి. ఛ ఇన్ద్రియా సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా. తీణిన్ద్రియా సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, సియా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా. జీవితిన్ద్రియం సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, సియా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్త’’న్తిపి, ‘‘దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్త’’న్తిపి, ‘‘అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్త’’న్తిపి.

సత్తిన్ద్రియా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా. తీణిన్ద్రియా విపాకా. ద్విన్ద్రియా విపాకధమ్మధమ్మా. అఞ్ఞిన్ద్రియం సియా విపాకం, సియా విపాకధమ్మధమ్మం. నవిన్ద్రియా సియా విపాకా, సియా విపాకధమ్మధమ్మా, సియా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా. నవిన్ద్రియా ఉపాదిన్నుపాదానియా. దోమనస్సిన్ద్రియం అనుపాదిన్నుపాదానియం. తీణిన్ద్రియా అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా. నవిన్ద్రియా సియా ఉపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా.

నవిన్ద్రియా అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా. దోమనస్సిన్ద్రియం సంకిలిట్ఠసంకిలేసికం. తీణిన్ద్రియా అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా. తీణిన్ద్రియా సియా అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా సంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా. నవిన్ద్రియా అవితక్కఅవిచారా. దోమనస్సిన్ద్రియం సవితక్కసవిచారం. ఉపేక్ఖిన్ద్రియం సియా సవితక్కసవిచారం, సియా అవితక్కఅవిచారం. ఏకాదసిన్ద్రియా సియా సవితక్కసవిచారా, సియా అవితక్కవిచారమత్తా, సియా అవితక్కఅవిచారా.

ఏకాదసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘పీతిసహగతా’’తిపి, ‘‘సుఖసహగతా’’తిపి, ‘‘ఉపేక్ఖాసహగతా’’తిపి. సోమనస్సిన్ద్రియం సియా పీతిసహగతం న సుఖసహగతం న ఉపేక్ఖాసహగతం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘పీతిసహగత’’న్తి. ఛ ఇన్ద్రియా సియా పీతిసహగతా, సియా సుఖసహగతా, సియా ఉపేక్ఖాసహగతా. చత్తారిన్ద్రియా సియా పీతిసహగతా, సియా సుఖసహగతా, సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పీతిసహగతా’’తిపి, ‘‘సుఖసహగతా’’తిపి, ‘‘ఉపేక్ఖాసహగతా’’తిపి.

పన్నరసిన్ద్రియా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. దోమనస్సిన్ద్రియం సియా దస్సనేన పహాతబ్బం, సియా భావనాయ పహాతబ్బం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా దస్సనేన పహాతబ్బా, సియా భావనాయ పహాతబ్బా, సియా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. పన్నరసిన్ద్రియా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. దోమనస్సిన్ద్రియం సియా దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకం, సియా భావనాయ పహాతబ్బహేతుకం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా, సియా భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా, సియా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా.

దసిన్ద్రియా నేవాచయగామినాపచయగామినో. దోమనస్సిన్ద్రియం ఆచయగామి. అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం అపచయగామి. అఞ్ఞిన్ద్రియం సియా అపచయగామి, సియా నేవాచయగామినాపచయగామి. నవిన్ద్రియా సియా ఆచయగామినో, సియా అపచయగామినో, సియా నేవాచయగామినాపచయగామినో. దసిన్ద్రియా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా. ద్విన్ద్రియా సేక్ఖా. అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం అసేక్ఖం. నవిన్ద్రియా సియా సేక్ఖా, సియా అసేక్ఖా, సియా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా.

దసిన్ద్రియా పరిత్తా. తీణిన్ద్రియా అప్పమాణా. నవిన్ద్రియా సియా పరిత్తా, సియా మహగ్గతా, సియా అప్పమాణా. సత్తిన్ద్రియా అనారమ్మణా. ద్విన్ద్రియా పరిత్తారమ్మణా. తీణిన్ద్రియా అప్పమాణారమ్మణా. దోమనస్సిన్ద్రియం సియా పరిత్తారమ్మణం సియా మహగ్గతారమ్మణం, న అప్పమాణారమ్మణం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘పరిత్తారమ్మణ’’న్తిపి, ‘‘మహగ్గతారమ్మణ’’న్తి పి. నవిన్ద్రియా సియా పరిత్తారమ్మణా, సియా మహగ్గతారమ్మణా, సియా అప్పమాణారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరిత్తారమ్మణా’’తిపి, ‘‘మహగ్గతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అప్పమాణారమ్మణా’’తిపి.

నవిన్ద్రియా మజ్ఝిమా. దోమనస్సిన్ద్రియం హీనం. తీణిన్ద్రియా పణీతా. తీణిన్ద్రియా సియా మజ్ఝిమా, సియా పణీతా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా హీనా, సియా మజ్ఝిమా, సియా పణీతా. దసిన్ద్రియా అనియతా. అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం సమ్మత్తనియతం. చత్తారిన్ద్రియా సియా సమ్మత్తనియతా, సియా అనియతా. దోమనస్సిన్ద్రియం సియా మిచ్ఛత్తనియతం, సియా అనియతం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా మిచ్ఛత్తనియతా, సియా సమ్మత్తనియతా, సియా అనియతా. సత్తిన్ద్రియా అనారమ్మణా. చత్తారిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘మగ్గారమ్మణా’’తిపి, ‘‘మగ్గహేతుకా’’తిపి, ‘‘మగ్గాధిపతినో’’తిపి. అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం న మగ్గారమ్మణం, సియా మగ్గహేతుకం, సియా మగ్గాధిపతి, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘మగ్గహేతుక’’న్తిపి, ‘‘మగ్గాధిపతీ’’తిపి. అఞ్ఞిన్ద్రియం న మగ్గారమ్మణం, సియా మగ్గహేతుకం, సియా మగ్గాధిపతి, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘మగ్గహేతుక’’న్తిపి, ‘‘మగ్గాధిపతీ’’తిపి. నవిన్ద్రియా సియా మగ్గారమ్మణా, సియా మగ్గహేతుకా, సియా మగ్గాధిపతినో, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘మగ్గారమ్మణా’’తిపి, ‘‘మగ్గహేతుకా’’తిపి, ‘‘మగ్గాధిపతినో’’తిపి.

దసిన్ద్రియా సియా ఉప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినో, న వత్తబ్బా – ‘‘అనుప్పన్నా’’తి. ద్విన్ద్రియా సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, న వత్తబ్బా – ‘‘ఉప్పాదినో’’తి. దసిన్ద్రియా సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినో; సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా. సత్తిన్ద్రియా అనారమ్మణా. ద్విన్ద్రియా పచ్చుప్పన్నారమ్మణా. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘అతీతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అనాగతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘పచ్చుప్పన్నారమ్మణా’’తిపి. దసిన్ద్రియా సియా అతీతారమ్మణా, సియా అనాగతారమ్మణా, సియా పచ్చుప్పన్నారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘అతీతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అనాగతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘పచ్చుప్పన్నారమ్మణా’’తిపి; సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా. సత్తిన్ద్రియా అనారమ్మణా. తీణిన్ద్రియా బహిద్ధారమ్మణా. చత్తారిన్ద్రియా సియా అజ్ఝత్తారమ్మణా, సియా బహిద్ధారమ్మణా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా, అట్ఠిన్ద్రియా సియా అజ్ఝత్తారమ్మణా, సియా బహిద్ధారమ్మణా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘అజ్ఝత్తారమ్మణా’’తిపి, ‘‘బహిద్ధారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా’’తిపి. పఞ్చిన్ద్రియా అనిదస్సనసప్పటిఘా. సత్తరసిన్ద్రియా అనిదస్సనఅప్పటిఘా.

౨. దుకం

౨౨౪. చత్తారిన్ద్రియా హేతూ. అట్ఠారసిన్ద్రియా న హేతూ. సత్తిన్ద్రియా సహేతుకా. నవిన్ద్రియా అహేతుకా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా సహేతుకా, సియా అహేతుకా. సత్తిన్ద్రియా హేతుసమ్పయుత్తా. నవిన్ద్రియా హేతువిప్పయుత్తా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా హేతుసమ్పయుత్తా, సియా హేతువిప్పయుత్తా. చత్తారిన్ద్రియా హేతూ చేవ సహేతుకా చ. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ సహేతుకా చా’’తిపి, ‘‘సహేతుకా చేవ న చ హేతూ’’తిపి. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ సహేతుకా చా’’తి. సహేతుకా చేవ న చ హేతూ. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ సహేతుకా చా’’తి, సియా సహేతుకా చేవ న చ హేతూ, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సహేతుకా చేవ న చ హేతూ’’తి.

చత్తారిన్ద్రియా హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చ. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ’’తిపి. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చా’’తి, ‘‘హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ’’. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ’’తి.

నవిన్ద్రియా న హేతూ అహేతుకా. తీణిన్ద్రియా న హేతూ సహేతుకా. చత్తారిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘న హేతూ సహేతుకా’’తిపి, ‘‘న హేతూ అహేతుకా’’తిపి. ఛ ఇన్ద్రియా సియా న హేతూ సహేతుకా, సియా న హేతూ అహేతుకా.

సప్పచ్చయా. సఙ్ఖతా. అనిదస్సనా. పఞ్చిన్ద్రియా సప్పటిఘా. సత్తరసిన్ద్రియా అప్పటిఘా. సత్తిన్ద్రియా రూపా. చుద్దసిన్ద్రియా అరూపా. జీవితిన్ద్రియం సియా రూపం, సియా అరూపం. దసిన్ద్రియా లోకియా. తీణిన్ద్రియా లోకుత్తరా. నవిన్ద్రియా సియా లోకియా, సియా లోకుత్తరా; కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా.

నో ఆసవా. దసిన్ద్రియా సాసవా. తీణిన్ద్రియా అనాసవా. నవిన్ద్రియా సియా సాసవా, సియా అనాసవా. పన్నరసిన్ద్రియా ఆసవవిప్పయుత్తా. దోమనస్సిన్ద్రియం ఆసవసమ్పయుత్తం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా ఆసవసమ్పయుత్తా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తా. దసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ సాసవా చా’’తి, ‘‘సాసవా చేవ నో చ ఆసవా’’. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ సాసవా చా’’తిపి, ‘‘సాసవా చేవ నో చ ఆసవా’’తిపి. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ సాసవా చా’’తి, సియా సాసవా చేవ నో చ ఆసవా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సాసవా చేవ నో చ ఆసవా’’తి.

పన్నరసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవా’’తిపి. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘ఆసవో చేవ ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఆసవో’’. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవా’’తి. నవిన్ద్రియా ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా. తీణిన్ద్రియా ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవా. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘ఆసవవిప్పయుత్తసాసవ’’న్తిపి, ‘‘ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవ’’న్తిపి. తీణిన్ద్రియా సియా ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా’’తిపి, ‘‘ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవా’’తిపి.

నో సంయోజనా. దసిన్ద్రియా సంయోజనియా. తీణిన్ద్రియా అసంయోజనియా. నవిన్ద్రియా సియా సంయోజనియా, సియా అసంయోజనియా. పన్నరసిన్ద్రియా సంయోజనవిప్పయుత్తా. దోమనస్సిన్ద్రియం సంయోజనసమ్పయుత్తం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా సంయోజనసమ్పయుత్తా, సియా సంయోజనవిప్పయుత్తా. దసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనియా చా’’తి, సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనియా చా’’తిపి, ‘‘సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా’’తిపి. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనియా చా’’తి, సియా సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా’’తి.

పన్నరసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనా’’తిపి. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ సంయోజనం. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనా’’తి.

నవిన్ద్రియా సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా. తీణిన్ద్రియా సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియా. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియ’’న్తిపి, ‘‘సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియ’’న్తిపి. తీణిన్ద్రియా సియా సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా, సియా సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా, సియా సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా’’తిపి, ‘‘సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియా’’తిపి.

నో గన్థా. దసిన్ద్రియా గన్థనియా. తీణిన్ద్రియా అగన్థనియా. నవిన్ద్రియా సియా గన్థనియా, సియా అగన్థనియా. పన్నరసిన్ద్రియా గన్థవిప్పయుత్తా. దోమనస్సిన్ద్రియం గన్థసమ్పయుత్తం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా గన్థసమ్పయుత్తా, సియా గన్థవిప్పయుత్తా. దసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థనియా చా’’తి, గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థనియా చా’’తిపి, ‘‘గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా’’తిపి. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థనియా చా’’తి, సియా గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా’’తి.

పన్నరసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థా’’తిపి. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘గన్థో చేవ గన్థసమ్పయుత్త’’ఞ్చాతి, గన్థసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ గన్థో. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థా’’తి.

నవిన్ద్రియా గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా. తీణిన్ద్రియా గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియా. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియ’’న్తిపి, ‘‘గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియ’’న్తిపి. తీణిన్ద్రియా సియా గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా, సియా గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా, సియా గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా’’తిపి, ‘‘గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియా’’తిపి.

నో ఓఘా…పే… నో యోగా…పే… నో నీవరణా. దసిన్ద్రియా నీవరణియా. తీణిన్ద్రియా అనీవరణియా. నవిన్ద్రియా సియా నీవరణియా, సియా అనీవరణియా. పన్నరసిన్ద్రియా నీవరణవిప్పయుత్తా. దోమనస్సిన్ద్రియం నీవరణసమ్పయుత్తం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా నీవరణసమ్పయుత్తా, సియా నీవరణవిప్పయుత్తా. దసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణియా చా’’తి, నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణియా చా’’తిపి, ‘‘నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా’’తిపి. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణియా చా’’తి, సియా నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా’’తి.

పన్నరసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణా’’తిపి. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ నీవరణం. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణా’’తి.

నవిన్ద్రియా నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా. తీణిన్ద్రియా నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియా. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియ’’న్తిపి, ‘‘నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియ’’న్తిపి. తీణిన్ద్రియా సియా నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా, సియా నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా, సియా నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా’’తిపి, ‘‘నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియా’’తిపి.

నో పరామాసా. దసిన్ద్రియా పరామట్ఠా. తీణిన్ద్రియా అపరామట్ఠా. నవిన్ద్రియా సియా పరామట్ఠా, సియా అపరామట్ఠా. సోళసిన్ద్రియా పరామాసవిప్పయుత్తా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా పరామాససమ్పయుత్తా, సియా పరామాసవిప్పయుత్తా. దసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామాసా చేవ పరామట్ఠా చా’’తి, పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామాసా చేవ పరామట్ఠా చా’’తిపి, ‘‘పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా’’తిపి. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామాసా చేవ పరామట్ఠా చా’’తి, సియా పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా’’తి. దసిన్ద్రియా పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా. తీణిన్ద్రియా పరామాసవిప్పయుత్తఅపరామట్ఠా. తీణిన్ద్రియా సియా పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా, సియా పరామాసవిప్పయుత్తఅపరామట్ఠా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా, సియా పరామాసవిప్పయుత్తఅపరామట్ఠా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా’’తిపి, ‘‘పరామాసవిప్పయుత్తఅపరామట్ఠా’’తిపి.

సత్తిన్ద్రియా అనారమ్మణా. చుద్దసిన్ద్రియా సారమ్మణా. జీవితిన్ద్రియం సియా సారమ్మణం, సియా అనారమ్మణం. ఏకవీసతిన్ద్రియా నో చిత్తా. మనిన్ద్రియం చిత్తం. తేరసిన్ద్రియా చేతసికా. అట్ఠిన్ద్రియా అచేతసికా. జీవితిన్ద్రియం సియా చేతసికం, సియా అచేతసికం. తేరసిన్ద్రియా చిత్తసమ్పయుత్తా. సత్తిన్ద్రియా చిత్తవిప్పయుత్తా. జీవితిన్ద్రియం సియా చిత్తసమ్పయుత్తం, సియా చిత్తవిప్పయుత్తం. మనిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘చిత్తేన సమ్పయుత్త’’న్తిపి, ‘‘చిత్తేన విప్పయుత్త’’న్తిపి.

తేరసిన్ద్రియా చిత్తసంసట్ఠా. సత్తిన్ద్రియా చిత్తవిసంసట్ఠా. జీవితిన్ద్రియం సియా చిత్తసంసట్ఠం, సియా చిత్తవిసంసట్ఠం. మనిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘చిత్తేన సంసట్ఠ’’న్తిపి, ‘‘చిత్తేన విసంసట్ఠ’’న్తిపి. తేరసిన్ద్రియా చిత్తసముట్ఠానా. అట్ఠిన్ద్రియా నో చిత్తసముట్ఠానా. జీవితిన్ద్రియం సియా చిత్తసముట్ఠానం, సియా నో చిత్తసముట్ఠానం.

తేరసిన్ద్రియా చిత్తసహభునో. అట్ఠిన్ద్రియా నో చిత్తసహభునో. జీవితిన్ద్రియం సియా చిత్తసహభూ, సియా నో చిత్తసహభూ. తేరసిన్ద్రియా చిత్తానుపరివత్తినో. అట్ఠిన్ద్రియా నో చిత్తానుపరివత్తినో. జీవితిన్ద్రియం సియా చిత్తానుపరివత్తి, సియా నో చిత్తానుపరివత్తి.

తేరసిన్ద్రియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా. అట్ఠిన్ద్రియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా. జీవితిన్ద్రియం సియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానం, సియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానం. తేరసిన్ద్రియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో. అట్ఠిన్ద్రియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో. జీవితిన్ద్రియం సియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభూ, సియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభూ. తేరసిన్ద్రియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో. అట్ఠిన్ద్రియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో. జీవితిన్ద్రియం సియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తి, సియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తి. ఛ ఇన్ద్రియా అజ్ఝత్తికా. సోళసిన్ద్రియా బాహిరా.

సత్తిన్ద్రియా ఉపాదా. చుద్దసిన్ద్రియా నో ఉపాదా. జీవితిన్ద్రియం సియా ఉపాదా, సియా నో ఉపాదా. నవిన్ద్రియా ఉపాదిన్నా. చత్తారిన్ద్రియా అనుపాదిన్నా. నవిన్ద్రియా సియా ఉపాదిన్నా, సియా అనుపాదిన్నా. నో ఉపాదానా. దసిన్ద్రియా ఉపాదానియా. తీణిన్ద్రియా అనుపాదానియా. నవిన్ద్రియా సియా ఉపాదానియా, సియా అనుపాదానియా. సోళసిన్ద్రియా ఉపాదానవిప్పయుత్తా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తా, సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తా. దసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానా చేవ ఉపాదానియా చా’’తి, ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానా చేవ ఉపాదానియా చా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా’’తిపి. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానా చేవ ఉపాదానియా చా’’తి, సియా ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా. దసిన్ద్రియా సియా ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా’’తి.

సోళసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానా చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానా’’తిపి. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానా చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానా’’తి. దసిన్ద్రియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియా. తీణిన్ద్రియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఅనుపాదానియా. తీణిన్ద్రియా సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియా, సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఅనుపాదానియా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియా, సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఅనుపాదానియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానవిప్పయుత్తఅనుపాదానియా’’తిపి.

నో కిలేసా. దసిన్ద్రియా సంకిలేసికా. తీణిన్ద్రియా అసంకిలేసికా. నవిన్ద్రియా సియా సంకిలేసికా, సియా అసంకిలేసికా. పన్నరసిన్ద్రియా అసంకిలిట్ఠా. దోమనస్సిన్ద్రియం సంకిలిట్ఠం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా సంకిలిట్ఠా, సియా అసంకిలిట్ఠా. పన్నరసిన్ద్రియా కిలేసవిప్పయుత్తా. దోమనస్సిన్ద్రియం కిలేససమ్పయుత్తం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా కిలేససమ్పయుత్తా, సియా కిలేసవిప్పయుత్తా. దసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ సంకిలేసికా చా’’తి, సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా. తీణిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ సంకిలేసికా చా’’తిపి, ‘‘సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా’’తిపి. నవిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ సంకిలేసికా చా’’తి, సియా సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా’’తి.

పన్నరసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ సంకిలిట్ఠా చా’’తిపి, ‘‘సంకిలిట్ఠా చేవ నో చ కిలేసా’’తిపి. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలిట్ఠఞ్చా’’తి, సంకిలిట్ఠఞ్చేవ నో చ కిలేసో. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ సంకిలిట్ఠా చా’’తి, సియా సంకిలిట్ఠా చేవ నో చ కిలేసా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంకిలిట్ఠా చేవ నో చ కిలేసా’’తి.

పన్నరసిన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ కిలేససమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘కిలేససమ్పయుత్తా చేవ నో చ కిలేసా’’తిపి. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసో చేవ కిలేససమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, కిలేససమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ కిలేసో. ఛ ఇన్ద్రియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ కిలేససమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా కిలేససమ్పయుత్తా చేవ నో చ కిలేసా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేససమ్పయుత్తా చేవ నో చ కిలేసా’’తి. నవిన్ద్రియా కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా. తీణిన్ద్రియా కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసికా. దోమనస్సిన్ద్రియం న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసిక’’న్తిపి, ‘‘కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసిక’’న్తిపి. తీణిన్ద్రియా సియా కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా, సియా కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసికా. ఛ ఇన్ద్రియా సియా కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా, సియా కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసికా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా’’తిపి, ‘‘కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసికా’’తిపి.

పన్నరసిన్ద్రియా న దస్సనేన పహాతబ్బా. సత్తిన్ద్రియా సియా దస్సనేన పహాతబ్బా, సియా న దస్సనేన పహాతబ్బా. పన్నరసిన్ద్రియా న భావనాయ పహాతబ్బా. సత్తిన్ద్రియా సియా భావనాయ పహాతబ్బా, సియా న భావనాయ పహాతబ్బా. పన్నరసిన్ద్రియా న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా. సత్తిన్ద్రియా సియా దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా, సియా న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా. పన్నరసిన్ద్రియా న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. సత్తిన్ద్రియా సియా భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా, సియా న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా.

నవిన్ద్రియా అవితక్కా. దోమనస్సిన్ద్రియం సవితక్కం. ద్వాదసిన్ద్రియా సియా సవితక్కా, సియా అవితక్కా. నవిన్ద్రియా అవిచారా. దోమనస్సిన్ద్రియం సవిచారం. ద్వాదసిన్ద్రియా సియా సవిచారా, సియా అవిచారా. ఏకాదసిన్ద్రియా అప్పీతికా. ఏకాదసిన్ద్రియా సియా సప్పీతికా, సియా అప్పీతికా. ఏకాదసిన్ద్రియా న పీతిసహగతా. ఏకాదసిన్ద్రియా సియా పీతిసహగతా, సియా న పీతిసహగతా. ద్వాదసిన్ద్రియా న సుఖసహగతా. దసిన్ద్రియా సియా సుఖసహగతా, సియా న సుఖసహగతా. ద్వాదసిన్ద్రియా న ఉపేక్ఖాసహగతా. దసిన్ద్రియా సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న ఉపేక్ఖాసహగతా.

దసిన్ద్రియా కామావచరా. తీణిన్ద్రియా న కామావచరా. నవిన్ద్రియా సియా కామావచరా, సియా న కామావచరా. తేరసిన్ద్రియా న రూపావచరా. నవిన్ద్రియా సియా రూపావచరా, సియా న రూపావచరా. చుద్దసిన్ద్రియా న అరూపావచరా. అట్ఠిన్ద్రియా సియా అరూపావచరా, సియా న అరూపావచరా. దసిన్ద్రియా పరియాపన్నా. తీణిన్ద్రియా అపరియాపన్నా. నవిన్ద్రియా సియా పరియాపన్నా, సియా అపరియాపన్నా. ఏకాదసిన్ద్రియా అనియ్యానికా. అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం నియ్యానికం. దసిన్ద్రియా సియా నియ్యానికా, సియా అనియ్యానికా. దసిన్ద్రియా అనియతా. అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం నియతం. ఏకాదసిన్ద్రియా సియా నియతా, సియా అనియతా. దసిన్ద్రియా సఉత్తరా. తీణిన్ద్రియా అనుత్తరా. నవిన్ద్రియా సియా సఉత్తరా, సియా అనుత్తరా. పన్నరసిన్ద్రియా అరణా. దోమనస్సిన్ద్రియం సరణం. ఛ ఇన్ద్రియా సియా సరణా, సియా అరణాతి.

పఞ్హాపుచ్ఛకం.

ఇన్ద్రియవిభఙ్గో నిట్ఠితో.