౨. ఆయతనవిభఙ్గో

౧. సుత్తన్తభాజనీయం

౧౫౪. ద్వాదసాయతనాని – చక్ఖాయతనం, రూపాయతనం, సోతాయతనం, సద్దాయతనం, ఘానాయతనం, గన్ధాయతనం, జివ్హాయతనం, రసాయతనం, కాయాయతనం, ఫోట్ఠబ్బాయతనం, మనాయతనం, ధమ్మాయతనం.

చక్ఖుం అనిచ్చం దుక్ఖం అనత్తా విపరిణామధమ్మం. రూపా అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తా విపరిణామధమ్మా. సోతం అనిచ్చం దుక్ఖం అనత్తా విపరిణామధమ్మం. సద్దా అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తా విపరిణామధమ్మా. ఘానం అనిచ్చం దుక్ఖం అనత్తా విపరిణామధమ్మం. గన్ధా అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తా విపరిణామధమ్మా. జివ్హా అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తా విపరిణామధమ్మా. రసా అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తా విపరిణామధమ్మా. కాయో అనిచ్చో దుక్ఖో అనత్తా విపరిణామధమ్మో. ఫోట్ఠబ్బా అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తా విపరిణామధమ్మా. మనో అనిచ్చో దుక్ఖో అనత్తా విపరిణామధమ్మో. ధమ్మా అనిచ్చా దుక్ఖా అనత్తా విపరిణామధమ్మా.

సుత్తన్తభాజనీయం.

౨. అభిధమ్మభాజనీయం

౧౫౫. ద్వాదసాయతనాని – చక్ఖాయతనం, సోతాయతనం, ఘానాయతనం, జివ్హాయతనం, కాయాయతనం, మనాయతనం, రూపాయతనం, సద్దాయతనం, గన్ధాయతనం, రసాయతనం, ఫోట్ఠబ్బాయతనం, ధమ్మాయతనం.

౧౫౬. తత్థ కతమం చక్ఖాయతనం? యం చక్ఖు [చక్ఖుం (సీ. స్యా. క.) ధ. స. ౫౯౬-౫౯౯] చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ పసాదో అత్తభావపరియాపన్నో అనిదస్సనో సప్పటిఘో, యేన చక్ఖునా అనిదస్సనేన సప్పటిఘేన రూపం సనిదస్సనం సప్పటిఘం పస్సి వా పస్సతి వా పస్సిస్సతి వా పస్సే వా, చక్ఖుమ్పేతం చక్ఖాయతనమ్పేతం చక్ఖుధాతుపేసా చక్ఖున్ద్రియమ్పేతం లోకోపేసో ద్వారాపేసా సముద్దోపేసో పణ్డరమ్పేతం ఖేత్తమ్పేతం వత్థుమ్పేతం నేత్తమ్పేతం నయనమ్పేతం ఓరిమం తీరమ్పేతం సుఞ్ఞో గామోపేసో. ఇదం వుచ్చతి ‘‘చక్ఖాయతనం’’.

౧౫౭. తత్థ కతమం సోతాయతనం? యం సోతం చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ పసాదో అత్తభావపరియాపన్నో అనిదస్సనో సప్పటిఘో, యేన సోతేన అనిదస్సనేన సప్పటిఘేన సద్దం అనిదస్సనం సప్పటిఘం సుణి వా సుణాతి వా సుణిస్సతి వా సుణే వా, సోతమ్పేతం సోతాయతనమ్పేతం సోతధాతుపేసా సోతిన్ద్రియమ్పేతం లోకోపేసో ద్వారాపేసా సముద్దోపేసో పణ్డరమ్పేతం ఖేత్తమ్పేతం వత్థుమ్పేతం ఓరిమం తీరమ్పేతం సుఞ్ఞో గామోపేసో. ఇదం వుచ్చతి ‘‘సోతాయతనం’’.

౧౫౮. తత్థ కతమం ఘానాయతనం? యం ఘానం చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ పసాదో అత్తభావపరియాపన్నో అనిదస్సనో సప్పటిఘో, యేన ఘానేన అనిదస్సనేన సప్పటిఘేన గన్ధం అనిదస్సనం సప్పటిఘం ఘాయి వా ఘాయతి వా ఘాయిస్సతి వా ఘాయే వా, ఘానమ్పేతం ఘానాయతనమ్పేతం ఘానధాతుపేసా ఘానిన్ద్రియమ్పేతం లోకోపేసో ద్వారాపేసా సముద్దోపేసో పణ్డరమ్పేతం ఖేత్తమ్పేతం వత్థుమ్పేతం ఓరిమం తీరమ్పేతం సుఞ్ఞో గామోపేసో. ఇదం వుచ్చతి ‘‘ఘానాయతనం’’.

౧౫౯. తత్థ కతమం జివ్హాయతనం? యా జివ్హా చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ పసాదో అత్తభావపరియాపన్నో అనిదస్సనో సప్పటిఘో, యాయ జివ్హాయ అనిదస్సనాయ సప్పటిఘాయ రసం అనిదస్సనం సప్పటిఘం సాయి వా సాయతి వా సాయిస్సతి వా సాయే వా, జివ్హాపేసా జివ్హాయతనమ్పేతం జివ్హాధాతుపేసా జీవ్హిన్ద్రియమ్పేతం లోకోపేసో ద్వారాపేసా సముద్దోపేసో పణ్డరమ్పేతం ఖేత్తమ్పేతం వత్థుమ్పేతం ఓరిమం తీరమ్పేతం సుఞ్ఞో గామోపేసో. ఇదం వుచ్చతి ‘‘జివ్హాయతనం’’.

౧౬౦. తత్థ కతమం కాయాయతనం? యో కాయో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ పసాదో అత్తభావపరియాపన్నో అనిదస్సనో సప్పటిఘో, యేన కాయేన అనిదస్సనేన సప్పటిఘేన ఫోట్ఠబ్బం అనిదస్సనం సప్పటిఘం ఫుసి వా ఫుసతి వా ఫుసిస్సతి వా ఫుసే వా, కాయోపేసో కాయాయతనమ్పేతం కాయధాతుపేసా కాయిన్ద్రియమ్పేతం లోకోపేసో ద్వారాపేసా సముద్దోపేసో పణ్డరమ్పేతం ఖేత్తమ్పేతం వత్థుమ్పేతం ఓరిమం తీరమ్పేతం సుఞ్ఞో గామోపేసో. ఇదం వుచ్చతి ‘‘కాయాయతనం’’.

౧౬౧. తత్థ కతమం మనాయతనం? ఏకవిధేన మనాయతనం – ఫస్ససమ్పయుత్తం.

దువిధేన మనాయతనం – అత్థి సహేతుకం, అత్థి అహేతుకం.

తివిధేన మనాయతనం – అత్థి కుసలం, అత్థి అకుసలం, అత్థి అబ్యాకతం.

చతుబ్బిధేన మనాయతనం – అత్థి కామావచరం, అత్థి రూపావచరం, అత్థి అరూపావచరం, అత్థి అపరియాపన్నం.

పఞ్చవిధేన మనాయతనం – అత్థి సుఖిన్ద్రియసమ్పయుత్తం, అత్థి దుక్ఖిన్ద్రియసమ్పయుత్తం, అత్థి సోమనస్సిన్ద్రియసమ్పయుత్తం, అత్థి దోమనస్సిన్ద్రియసమ్పయుత్తం, అత్థి ఉపేక్ఖిన్ద్రియసమ్పయుత్తం.

ఛబ్బిధేన మనాయతనం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, ఘానవిఞ్ఞాణం, జివ్హావిఞ్ఞాణం, కాయవిఞ్ఞాణం, మనోవిఞ్ఞాణం. ఏవం ఛబ్బిధేన మనాయతనం.

సత్తవిధేన మనాయతనం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, ఘానవిఞ్ఞాణం, జివ్హావిఞ్ఞాణం, కాయవిఞ్ఞాణం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు. ఏవం సత్తవిధేన మనాయతనం.

అట్ఠవిధేన మనాయతనం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, ఘానవిఞ్ఞాణం, జివ్హావిఞ్ఞాణం, కాయవిఞ్ఞాణం అత్థి సుఖసహగతం, అత్థి దుక్ఖసహగతం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు. ఏవం అట్ఠవిధేన మనాయతనం.

నవవిధేన మనాయతనం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, ఘానవిఞ్ఞాణం, జివ్హావిఞ్ఞాణం, కాయవిఞ్ఞాణం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు అత్థి కుసలం, అత్థి అకుసలం, అత్థి అబ్యాకతం. ఏవం నవవిధేన మనాయతనం.

దసవిధేన మనాయతనం – చక్ఖువిఞ్ఞాణం, సోతవిఞ్ఞాణం, ఘానవిఞ్ఞాణం, జివ్హావిఞ్ఞాణం, కాయవిఞ్ఞాణం అత్థి సుఖసహగతం, అత్థి దుక్ఖసహగతం, మనోధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు అత్థి కుసలం, అత్థి అకుసలం, అత్థి అబ్యాకతం. ఏవం దసవిధేన మనాయతనం.

ఏకవిధేన మనాయతనం – ఫస్ససమ్పయుత్తం.

దువిధేన మనాయతనం – అత్థి సహేతుకం, అత్థి అహేతుకం.

తివిధేన మనాయతనం – అత్థి సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, అత్థి దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, అత్థి అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం…పే…. ఏవం బహువిధేన మనాయతనం. ఇదం వుచ్చతి ‘‘మనాయతనం’’.

౧౬౨. తత్థ కతమం రూపాయతనం? యం రూపం చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ వణ్ణనిభా సనిదస్సనం సప్పటిఘం నీలం పీతకం లోహితకం [పీతం లోహితం (సీ.)] ఓదాతం కాళకం మఞ్జిట్ఠకం [మఞ్జేట్ఠకం (సీ. స్యా.)] హరి హరివణ్ణం అమ్బఙ్కురవణ్ణం దీఘం రస్సం అణుం థూలం వట్టం పరిమణ్డలం చతురస్సం ఛళంసం అట్ఠంసం సోళసంసం నిన్నం థలం ఛాయా ఆతపో ఆలోకో అన్ధకారో అబ్భా మహికా ధూమో రజో చన్దమణ్డలస్స వణ్ణనిభా సూరియమణ్డలస్స [సురియమణ్డలస్స (సీ. స్యా. కం.)] వణ్ణనిభా తారకరూపానం వణ్ణనిభా ఆదాసమణ్డలస్స వణ్ణనిభా మణిసఙ్ఖముత్తవేళురియస్స వణ్ణనిభా జాతరూపరజతస్స వణ్ణనిభా, యం వా పనఞ్ఞమ్పి అత్థి రూపం చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ వణ్ణనిభా సనిదస్సనం సప్పటిఘం, యం రూపం సనిదస్సనం సప్పటిఘం చక్ఖునా అనిదస్సనేన సప్పటిఘేన పస్సి వా పస్సతి వా పస్సిస్సతి వా పస్సే వా, రూపమ్పేతం రూపాయతనమ్పేతం రూపధాతుపేసా. ఇదం వుచ్చతి ‘‘రూపాయతనం’’.

౧౬౩. తత్థ కతమం సద్దాయతనం? యో సద్దో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ అనిదస్సనో సప్పటిఘో భేరిసద్దో ముదిఙ్గసద్దో [ముతిఙ్గసద్ధో (సీ.)] సఙ్ఖసద్దో పణవసద్దో గీతసద్దో వాదితసద్దో సమ్మసద్దో పాణిసద్దో సత్తానం నిగ్ఘోససద్దో ధాతూనం సన్నిఘాతసద్దో వాతసద్దో ఉదకసద్దో మనుస్ససద్దో అమనుస్ససద్దో, యో వా పనఞ్ఞోపి అత్థి సద్దో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ అనిదస్సనో సప్పటిఘో, యం సద్దం అనిదస్సనం సప్పటిఘం సోతేన అనిదస్సనేన సప్పటిఘేన సుణి వా సుణాతి వా సుణిస్సతి వా సుణే వా, సద్దోపేసో సద్దాయతనమ్పేతం సద్దధాతుపేసా. ఇదం వుచ్చతి ‘‘సద్దాయతనం’’.

౧౬౪. తత్థ కతమం గన్ధాయతనం? యో గన్ధో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ అనిదస్సనో సప్పటిఘో మూలగన్ధో సారగన్ధో తచగన్ధో పత్తగన్ధో పుప్ఫగన్ధో ఫలగన్ధో ఆమగన్ధో విస్సగన్ధో సుగన్ధో దుగ్గన్ధో, యో వా పనఞ్ఞోపి అత్థి గన్ధో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ అనిదస్సనో సప్పటిఘో, యం గన్ధం అనిదస్సనం సప్పటిఘం ఘానేన అనిదస్సనేన సప్పటిఘేన ఘాయి వా ఘాయతి వా ఘాయిస్సతి వా ఘాయే వా, గన్ధోపేసో గన్ధాయతనమ్పేతం గన్ధధాతుపేసా. ఇదం వుచ్చతి ‘‘గన్ధాయతనం’’.

౧౬౫. తత్థ కతమం రసాయతనం? యో రసో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ అనిదస్సనో సప్పటిఘో మూలరసో ఖన్ధరసో తచరసో పత్తరసో పుప్ఫరసో ఫలరసో అమ్బిలం మధురం తిత్తకం కటుకం లోణికం [లపిలకం (సీ.), లమ్పికం (క. సీ.)] ఖారికం లమ్బికం కసావో సాదు అసాదు, యో వా పనఞ్ఞోపి అత్థి రసో చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయ అనిదస్సనో సప్పటిఘో, యం రసం అనిదస్సనం సప్పటిఘం జివ్హాయ అనిదస్సనాయ సప్పటిఘాయ సాయి వా సాయతి వా సాయిస్సతి వా సాయే వా, రసోపేసో రసాయతనమ్పేతం రసధాతుపేసా. ఇదం వుచ్చతి ‘‘రసాయతనం’’.

౧౬౬. తత్థ కతమం ఫోట్ఠబ్బాయతనం? పథవీధాతు తేజోధాతు వాయోధాతు కక్ఖళం ముదుకం సణ్హం ఫరుసం సుఖసమ్ఫస్సం దుక్ఖసమ్ఫస్సం గరుకం లహుకం, యం ఫోట్ఠబ్బం అనిదస్సనం సప్పటిఘం కాయేన అనిదస్సనేన సప్పటిఘేన ఫుసి వా ఫుసతి వా ఫుసిస్సతి వా ఫుసే వా, ఫోట్ఠబ్బోపేసో ఫోట్ఠబ్బాయతనమ్పేతం ఫోట్ఠబ్బధాతుపేసా. ఇదం వుచ్చతి ‘‘ఫోట్ఠబ్బాయతనం’’.

౧౬౭. తత్థ కతమం ధమ్మాయతనం? వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, యఞ్చ రూపం అనిదస్సనఅప్పటిఘం ధమ్మాయతనపరియాపన్నం, అసఙ్ఖతా చ ధాతు.

తత్థ కతమో వేదనాక్ఖన్ధో? ఏకవిధేన వేదనాక్ఖన్ధో – ఫస్ససమ్పయుత్తో. దువిధేన వేదనాక్ఖన్ధో – అత్థి సహేతుకో, అత్థి అహేతుకో. తివిధేన వేదనాక్ఖన్ధో – అత్థి కుసలో, అత్థి అకుసలో, అత్థి అబ్యాకతో…పే… ఏవం దసవిధేన వేదనాక్ఖన్ధో…పే… ఏవం బహువిధేన వేదనాక్ఖన్ధో. అయం వుచ్చతి ‘‘వేదనాక్ఖన్ధో’’.

తత్థ కతమో సఞ్ఞాక్ఖన్ధో? ఏకవిధేన సఞ్ఞాక్ఖన్ధో – ఫస్ససమ్పయుత్తో. దువిధేన సఞ్ఞాక్ఖన్ధో – అత్థి సహేతుకో, అత్థి అహేతుకో. తివిధేన సఞ్ఞాక్ఖన్ధో – అత్థి కుసలో, అత్థి అకుసలో, అత్థి అబ్యాకతో…పే… ఏవం దసవిధేన సఞ్ఞాక్ఖన్ధో…పే… ఏవం బహువిధేన సఞ్ఞాక్ఖన్ధో. అయం వుచ్చతి ‘‘సఞ్ఞాక్ఖన్ధో’’.

తత్థ కతమో సఙ్ఖారక్ఖన్ధో? ఏకవిధేన సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – చిత్తసమ్పయుత్తో. దువిధేన సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – అత్థి హేతు, అత్థి న హేతు. తివిధేన సఙ్ఖారక్ఖన్ధో – అత్థి కుసలో, అత్థి అకుసలో, అత్థి అబ్యాకతో…పే… ఏవం దసవిధేన సఙ్ఖారక్ఖన్ధో…పే… ఏవం బహువిధేన సఙ్ఖారక్ఖన్ధో. అయం వుచ్చతి ‘‘సఙ్ఖారక్ఖన్ధో’’.

తత్థ కతమం రూపం అనిదస్సనఅప్పటిఘం ధమ్మాయతనపరియాపన్నం? ఇత్థిన్ద్రియం పురిసిన్ద్రియం…పే… కబళీకారో ఆహారో. ఇదం వుచ్చతి రూపం ‘‘అనిదస్సనఅప్పటిఘం ధమ్మాయతనపరియాపన్నం’’.

తత్థ కతమా అసఙ్ఖతా ధాతు? రాగక్ఖయో, దోసక్ఖయో, మోహక్ఖయో – అయం వుచ్చతి ‘‘అసఙ్ఖతా ధాతు’’.

ఇదం వుచ్చతి ధమ్మాయతనం.

అభిధమ్మభాజనీయం.

౩. పఞ్హాపుచ్ఛకం

౧౬౮. ద్వాదసాయతనాని – చక్ఖాయతనం, రూపాయతనం, సోతాయతనం, సద్దాయతనం, ఘానాయతనం, గన్ధాయతనం, జివ్హాయతనం, రసాయతనం, కాయాయతనం, ఫోట్ఠబ్బాయతనం, మనాయతనం, ధమ్మాయతనం.

౧౬౯. ద్వాదసన్నం ఆయతనానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా…పే… కతి సరణా, కతి అరణా?

౧. తికం

౧౭౦. దసాయతనా అబ్యాకతా. ద్వాయతనా సియా కుసలా, సియా అకుసలా, సియా అబ్యాకతా. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి, ‘‘దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి, ‘‘అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి. మనాయతనం సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, సియా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం. ధమ్మాయతనం సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, సియా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్త’’న్తిపి, ‘‘దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్త’’న్తిపి, ‘‘అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్త’’న్తిపి. దసాయతనా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా. ద్వాయతనా సియా విపాకా, సియా విపాకధమ్మధమ్మా, సియా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా.

పఞ్చాయతనా ఉపాదిన్నుపాదానియా. సద్దాయతనం అనుపాదిన్నుపాదానియం. చత్తారో ఆయతనా సియా ఉపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదానియా. ద్వాయతనా సియా ఉపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా. దసాయతనా అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా. ద్వాయతనా సియా సంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా. దసాయతనా అవితక్కఅవిచారా. మనాయతనం సియా సవితక్కసవిచారం, సియా అవితక్కవిచారమత్తం, సియా అవితక్కఅవిచారం. ధమ్మాయతనం సియా సవితక్కసవిచారం, సియా అవితక్కవిచారమత్తం, సియా అవితక్కఅవిచారం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సవితక్కసవిచార’’న్తిపి, ‘‘అవితక్కవిచారమత్త’’న్తిపి, ‘‘అవితక్కఅవిచార’’న్తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘పీతిసహగతా’’తిపి, ‘‘సుఖసహగతా’’తిపి, ‘‘ఉపేక్ఖాసహగతా’’తిపి. ద్వాయతనా సియా పీతిసహగతా, సియా సుఖసహగతా, సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పీతిసహగతా’’తిపి, ‘‘సుఖసహగతా’’తిపి, ‘‘ఉపేక్ఖాసహగతా’’తిపి.

దసాయతనా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. ద్వాయతనా సియా దస్సనేన పహాతబ్బా, సియా భావనాయ పహాతబ్బా, సియా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. దసాయతనా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. ద్వాయతనా సియా దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా, సియా భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా, సియా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. దసాయతనా నేవాచయగామినాపచయగామినో. ద్వాయతనా సియా ఆచయగామినో, సియా అపచయగామినో, సియా నేవాచయగామినాపచయగామినో. దసాయతనా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా. ద్వాయతనా సియా సేక్ఖా, సియా అసేక్ఖా, సియా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా. దసాయతనా పరిత్తా. ద్వాయతనా సియా పరిత్తా, సియా మహగ్గతా, సియా అప్పమాణా. దసాయతనా అనారమ్మణా. ద్వాయతనా సియా పరిత్తారమ్మణా, సియా మహగ్గతారమ్మణా, సియా అప్పమాణారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరిత్తారమ్మణా’’తిపి, ‘‘మహగ్గతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అప్పమాణారమ్మణా’’తిపి. దసాయతనా మజ్ఝిమా. ద్వాయతనా సియా హీనా, సియా మజ్ఝిమా, సియా పణీతా. దసాయతనా అనియతా. ద్వాయతనా సియా మిచ్ఛత్తనియతా, సియా సమ్మత్తనియతా, సియా అనియతా.

దసాయతనా అనారమ్మణా. ద్వాయతనా సియా మగ్గారమ్మణా, సియా మగ్గహేతుకా, సియా మగ్గాధిపతినో, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘మగ్గారమ్మణా’’తిపి, ‘‘మగ్గహేతుకా’’తిపి, ‘‘మగ్గాధిపతినో’’తిపి. పఞ్చాయతనా సియా ఉప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినో, న వత్తబ్బా – ‘‘అనుప్పన్నా’’తి. సద్దాయతనం సియా ఉప్పన్నం, సియా అనుప్పన్నం, న వత్తబ్బం – ‘‘ఉప్పాదీ’’తి. పఞ్చాయతనా సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినో. ధమ్మాయతనం సియా ఉప్పన్నం, సియా అనుప్పన్నం, సియా ఉప్పాది, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘ఉప్పన్న’’న్తిపి, ‘‘అనుప్పన్న’’న్తిపి, ‘‘ఉప్పాదీ’’తిపి. ఏకాదసాయతనా సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా. ధమ్మాయతనం సియా అతీతం, సియా అనాగతం, సియా పచ్చుప్పన్నం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘అతీత’’న్తిపి, ‘‘అనాగత’’న్తిపి, ‘‘పచ్చుప్పన్న’’న్తిపి. దసాయతనా అనారమ్మణా. ద్వాయతనా సియా అతీతారమ్మణా, సియా అనాగతారమ్మణా, సియా పచ్చుప్పన్నారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘అతీతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అనాగతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘పచ్చుప్పన్నారమ్మణా’’తిపి; సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా. దసాయతనా అనారమ్మణా. ద్వాయతనా సియా అజ్ఝత్తారమ్మణా, సియా బహిద్ధారమ్మణా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘అజ్ఝత్తారమ్మణా’’తిపి, ‘‘బహిద్ధారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా’’తిపి. రూపాయతనం సనిదస్సనసప్పటిఘం. నవాయతనా అనిదస్సనసప్పటిఘా. ద్వాయతనా అనిదస్సనఅప్పటిఘా.

౨. దుకం

౧౭౧. ఏకాదసాయతనా న హేతూ. ధమ్మాయతనం సియా హేతు, సియా న హేతు. దసాయతనా అహేతుకా. ద్వాయతనా సియా సహేతుకా, సియా అహేతుకా. దసాయతనా హేతువిప్పయుత్తా. ద్వాయతనా సియా హేతుసమ్పయుత్తా, సియా హేతువిప్పయుత్తా. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ సహేతుకా చా’’తిపి, ‘‘సహేతుకా చేవ న చ హేతూ’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘హేతు చేవ సహేతుకఞ్చా’’తి, సియా సహేతుకఞ్చేవ న చ హేతు, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సహేతుకఞ్చేవ న చ హేతూ’’తి. ధమ్మాయతనం సియా హేతు చేవ సహేతుకఞ్చ, సియా సహేతుకఞ్చేవ న చ హేతు, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘హేతు చేవ సహేతుకఞ్చా’’తిపి, ‘‘సహేతుకఞ్చేవ న చ హేతూ’’తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘హేతు చేవ హేతుసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, సియా హేతుసమ్పయుత్తఞ్చేవ న చ హేతు, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘హేతుసమ్పయుత్తఞ్చేవ న చ హేతూ’’తి. ధమ్మాయతనం సియా హేతు చేవ హేతుసమ్పయుత్తఞ్చ, సియా హేతుసమ్పయుత్తఞ్చేవ న చ హేతు, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘హేతు చేవ హేతుసమ్పయుత్తఞ్చా’’తిపి, ‘‘హేతుసమ్పయుత్తఞ్చేవ న చ హేతూ’’తిపి. దసాయతనా న హేతూఅహేతుకా. మనాయతనం సియా న హేతుసహేతుకం, సియా న హేతుఅహేతుకం. ధమ్మాయతనం సియా న హేతుసహేతుకం, సియా న హేతుఅహేతుకం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘న హేతుసహేతుక’’న్తిపి, ‘‘న హేతుఅహేతుక’’న్తిపి.

ఏకాదసాయతనా సప్పచ్చయా. ధమ్మాయతనం సియా సప్పచ్చయం, సియా అప్పచ్చయం. ఏకాదసాయతనా సఙ్ఖతా. ధమ్మాయతనం సియా సఙ్ఖతం, సియా అసఙ్ఖతం. రూపాయతనం సనిదస్సనం. ఏకాదసాయతనా అనిదస్సనా. దసాయతనా సప్పటిఘా. ద్వాయతనా అప్పటిఘా. దసాయతనా రూపా. మనాయతనం అరూపం. ధమ్మాయతనం సియా రూపం, సియా అరూపం. దసాయతనా లోకియా. ద్వాయతనా సియా లోకియా, సియా లోకుత్తరా; కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా.

ఏకాదసాయతనా నో ఆసవా. ధమ్మాయతనం సియా ఆసవో, సియా నో ఆసవో. దసాయతనా సాసవా. ద్వాయతనా సియా సాసవా, సియా అనాసవా. దసాయతనా ఆసవవిప్పయుత్తా. ద్వాయతనా సియా ఆసవసమ్పయుత్తా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తా. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ సాసవా చా’’తి, ‘‘సాసవా చేవ నో చ ఆసవా’’. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘ఆసవో చేవ సాసవఞ్చా’’తి, సియా సాసవఞ్చేవ నో చ ఆసవో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సాసవఞ్చేవ నో చ ఆసవో’’తి. ధమ్మాయతనం సియా ఆసవో చేవ సాసవఞ్చ, సియా సాసవఞ్చేవ నో చ ఆసవో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘ఆసవో చేవ సాసవఞ్చా’’తిపి, ‘‘సాసవఞ్చేవ నో చ ఆసవో’’తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవా’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘ఆసవో చేవ ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, సియా ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఆసవో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఆసవో’’తి. ధమ్మాయతనం సియా ఆసవో చేవ ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చ, సియా ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఆసవో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘ఆసవో చేవ ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చా’’తిపి, ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఆసవో’’తిపి. దసాయతనా ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా. ద్వాయతనా సియా ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా’’తిపి, ‘‘ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవా’’తిపి.

ఏకాదసాయతనా నో సంయోజనా. ధమ్మాయతనం సియా సంయోజనం, సియా నో సంయోజనం. దసాయతనా సంయోజనియా. ద్వాయతనా సియా సంయోజనియా, సియా అసంయోజనియా. దసాయతనా సంయోజనవిప్పయుత్తా. ద్వాయతనా సియా సంయోజనసమ్పయుత్తా, సియా సంయోజనవిప్పయుత్తా. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనియా చా’’తి, సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనియఞ్చా’’తి, సియా సంయోజనియఞ్చేవ నో చ సంయోజనం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సంయోజనియఞ్చేవ నో చ సంయోజన’’న్తి. ధమ్మాయతనం సియా సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనియఞ్చ, సియా సంయోజనియఞ్చేవ నో చ సంయోజనం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనియ’’న్తిపి, ‘‘సంయోజనియఞ్చేవ నో చ సంయోజన’’న్తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనా’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, సియా సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ సంయోజనం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ సంయోజన’’న్తి. ధమ్మాయతనం సియా సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చ, సియా సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ సంయోజనం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చా’’తిపి, ‘‘సంయోజనసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ సంయోజన’’న్తిపి. దసాయతనా సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా. ద్వాయతనా సియా సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా, సియా సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా’’తిపి, ‘‘సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియా’’తిపి.

ఏకాదసాయతనా నో గన్థా. ధమ్మాయతనం సియా గన్థో, సియా నో గన్థో. దసాయతనా గన్థనియా. ద్వాయతనా సియా గన్థనియా, సియా అగన్థనియా. దసాయతనా గన్థవిప్పయుత్తా. ద్వాయతనా సియా గన్థసమ్పయుత్తా, సియా గన్థవిప్పయుత్తా. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థనియా చా’’తి, గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘గన్థో చేవ గన్థనియఞ్చా’’తి, సియా గన్థనియఞ్చేవ నో చ గన్థో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘గన్థనియఞ్చేవ నో చ గన్థో’’తి. ధమ్మాయతనం సియా గన్థో చేవ గన్థనియఞ్చ, సియా గన్థనియఞ్చేవ నో చ గన్థో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘గన్థో చేవ గన్థనియఞ్చా’’తిపి, ‘‘గన్థనియఞ్చేవ నో చ గన్థో’’తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థా’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘గన్థో చేవ గన్థసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, సియా గన్థసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ గన్థో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘గన్థసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ గన్థో’’తి. ధమ్మాయతనం సియా గన్థో చేవ గన్థసమ్పయుత్తఞ్చ, సియా గన్థసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ గన్థో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘గన్థో చేవ గన్థసమ్పయుత్తఞ్చా’’తిపి, ‘‘గన్థసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ గన్థో’’తిపి. దసాయతనా గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా. ద్వాయతనా సియా గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా, సియా గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా’’తిపి, ‘‘గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియా’’తిపి.

ఏకాదసాయతనా నో ఓఘా…పే… నో యోగా…పే… నో నీవరణా. ధమ్మాయతనం సియా నీవరణం, సియా నో నీవరణం. దసాయతనా నీవరణియా. ద్వాయతనా సియా నీవరణియా, సియా అనీవరణియా. దసాయతనా నీవరణవిప్పయుత్తా. ద్వాయతనా సియా నీవరణసమ్పయుత్తా, సియా నీవరణవిప్పయుత్తా. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణియా చా’’తి, నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణియఞ్చా’’తి, సియా నీవరణియఞ్చేవ నో చ నీవరణం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘నీవరణియఞ్చేవ నో చ నీవరణ’’న్తి. ధమ్మాయతనం సియా నీవరణఞ్చేవ నీవరణియఞ్చ, సియా నీవరణియఞ్చేవ నో చ నీవరణం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణియఞ్చా’’తిపి, ‘‘నీవరణియఞ్చేవ నో చ నీవరణ’’న్తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణా’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, సియా నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ నీవరణం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ నీవరణ’’న్తి. ధమ్మాయతనం సియా నీవరణఞ్చేవ నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చ, సియా నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ నీవరణం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చా’’తిపి, ‘‘నీవరణసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ నీవరణ’’న్తిపి. దసాయతనా నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా. ద్వాయతనా సియా నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా, సియా నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా’’తిపి, ‘‘నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియా’’తిపి.

ఏకాదసాయతనా నో పరామాసా. ధమ్మాయతనం సియా పరామాసో, సియా నో పరామాసో. దసాయతనా పరామట్ఠా. ద్వాయతనా సియా పరామట్ఠా, సియా అపరామట్ఠా. దసాయతనా పరామాసవిప్పయుత్తా. మనాయతనం సియా పరామాససమ్పయుత్తం, సియా పరామాసవిప్పయుత్తం. ధమ్మాయతనం సియా పరామాససమ్పయుత్తం, సియా పరామాసవిప్పయుత్తం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘పరామాససమ్పయుత్త’’న్తిపి, ‘‘పరామాసవిప్పయుత్త’’న్తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామాసా చేవ పరామట్ఠా చా’’తి, ‘‘పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా’’. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘పరామాసో చేవ పరామట్ఠఞ్చా’’తి, సియా పరామట్ఠఞ్చేవ నో చ పరామాసో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘పరామట్ఠఞ్చేవ నో చ పరామాసో’’తి. ధమ్మాయతనం సియా పరామాసో చేవ పరామట్ఠఞ్చ, సియా పరామట్ఠఞ్చేవ నో చ పరామాసో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘పరామాసో చేవ పరామట్ఠఞ్చా’’తిపి, ‘‘పరామట్ఠఞ్చేవ నో చ పరామాసో’’తిపి. దసాయతనా పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా. ద్వాయతనా సియా పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా, సియా పరామాసవిప్పయుత్తఅపరామట్ఠా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా’’తిపి, ‘‘పరామాసవిప్పయుత్తఅపరామట్ఠా’’తిపి.

దసాయతనా అనారమ్మణా. మనాయతనం సారమ్మణం. ధమ్మాయతనం సియా సారమ్మణం, సియా అనారమ్మణం. మనాయతనం చిత్తం. ఏకాదసాయతనా నో చిత్తా. ఏకాదసాయతనా అచేతసికా. ధమ్మాయతనం సియా చేతసికం, సియా అచేతసికం. దసాయతనా చిత్తవిప్పయుత్తా. ధమ్మాయతనం సియా చిత్తసమ్పయుత్తం, సియా చిత్తవిప్పయుత్తం. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘చిత్తేన సమ్పయుత్త’’న్తిపి, ‘‘చిత్తేన విప్పయుత్త’’న్తిపి. దసాయతనా చిత్తవిసంసట్ఠా. ధమ్మాయతనం సియా చిత్తసంసట్ఠం, సియా చిత్తవిసంసట్ఠం. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘చిత్తేన సంసట్ఠ’’న్తిపి, ‘‘చిత్తేన విసంసట్ఠ’’న్తిపి. ఛాయతనా నో చిత్తసముట్ఠానా. ఛాయతనా సియా చిత్తసముట్ఠానా, సియా నో చిత్తసముట్ఠానా. ఏకాదసాయతనా నో చిత్తసహభునో. ధమ్మాయతనం సియా చిత్తసహభూ, సియా నో చిత్తసహభూ. ఏకాదసాయతనా నో చిత్తానుపరివత్తినో. ధమ్మాయతనం సియా చిత్తానుపరివత్తి, సియా నో చిత్తానుపరివత్తి. ఏకాదసాయతనా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా. ధమ్మాయతనం సియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానం, సియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానం. ఏకాదసాయతనా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో. ధమ్మాయతనం సియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభూ, సియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభూ. ఏకాదసాయతనా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో. ధమ్మాయతనం సియా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తి, సియా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తి.

ఛాయతనా అజ్ఝత్తికా. ఛాయతనా బాహిరా. నవాయతనా ఉపాదా. ద్వాయతనా నో ఉపాదా. ధమ్మాయతనం సియా ఉపాదా, సియా నో ఉపాదా. పఞ్చాయతనా ఉపాదిన్నా. సద్దాయతనం అనుపాదిన్నం. ఛాయతనా సియా ఉపాదిన్నా, సియా అనుపాదిన్నా. ఏకాదసాయతనా నో ఉపాదానా. ధమ్మాయతనం సియా ఉపాదానం, సియా నో ఉపాదానం. దసాయతనా ఉపాదానియా. ద్వాయతనా సియా ఉపాదానియా, సియా అనుపాదానియా. దసాయతనా ఉపాదానవిప్పయుత్తా. ద్వాయతనా సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తా, సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తా. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానా చేవ ఉపాదానియా చా’’తి, ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానియఞ్చా’’తి, సియా ఉపాదానియఞ్చేవ నో చ ఉపాదానం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘ఉపాదానియఞ్చేవ నో చ ఉపాదాన’’న్తి. ధమ్మాయతనం సియా ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానియఞ్చ, సియా ఉపాదానియఞ్చేవ నో చ ఉపాదానం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానియఞ్చా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానియఞ్చేవ నో చ ఉపాదాన’’న్తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానా చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానా’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘ఉపాదానియఞ్చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఉపాదానం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘ఉపాదానసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఉపాదాన’’న్తి. ధమ్మాయతనం సియా ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తఞ్చ, సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఉపాదానం, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తఞ్చా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానసమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ ఉపాదాన’’న్తిపి. దసాయతనా ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియా. ద్వాయతనా సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తఉపాదానియా, సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఅనుపాదానియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానవిప్పయుత్తఅనుపాదానియా’’తిపి.

ఏకాదసాయతనా నో కిలేసా. ధమ్మాయతనం సియా కిలేసో, సియా నో కిలేసో. దసాయతనా సంకిలేసికా. ద్వాయతనా సియా సంకిలేసికా, సియా అసంకిలేసికా. దసాయతనా అసంకిలిట్ఠా. ద్వాయతనా సియా సంకిలిట్ఠా, సియా అసంకిలిట్ఠా. దసాయతనా కిలేసవిప్పయుత్తా. ద్వాయతనా సియా కిలేససమ్పయుత్తా, సియా కిలేసవిప్పయుత్తా. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ సంకిలేసికా చా’’తి, ‘‘సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా’’. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలేసికఞ్చా’’తి, సియా సంకిలేసికఞ్చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సంకిలేసికఞ్చేవ నో చ కిలేసో’’తి. ధమ్మాయతనం సియా కిలేసో చేవ సంకిలేసికఞ్చ, సియా సంకిలేసికఞ్చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలేసికఞ్చా’’తిపి, ‘‘సంకిలేసికఞ్చేవ నో చ కిలేసో’’తిపి. దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ సంకిలిట్ఠా చా’’తిపి, ‘‘సంకిలిట్ఠా చేవ నో చ కిలేసా’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలిట్ఠఞ్చా’’తి, సియా సంకిలిట్ఠఞ్చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘సంకిలిట్ఠఞ్చేవ నో చ కిలేసో’’తి. ధమ్మాయతనం సియా కిలేసో చేవ సంకిలిట్ఠఞ్చ, సియా సంకిలిట్ఠఞ్చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలిట్ఠఞ్చా’’తిపి, ‘‘సంకిలిట్ఠఞ్చేవ నో చ కిలేసో’’తిపి.

దసాయతనా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ కిలేససమ్పయుత్తా చా’’తిపి, ‘‘కిలేససమ్పయుత్తా చేవ నో చ న కిలేసా’’తిపి. మనాయతనం న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసో చేవ కిలేససమ్పయుత్తఞ్చా’’తి, సియా కిలేససమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేససమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ కిలేసో’’తి. ధమ్మాయతనం సియా కిలేసో చేవ కిలేససమ్పయుత్తఞ్చ, సియా కిలేససమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బం – ‘‘కిలేసో చేవ కిలేససమ్పయుత్తఞ్చా’’తిపి, ‘‘కిలేససమ్పయుత్తఞ్చేవ నో చ కిలేసో’’తిపి. దసాయతనా కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా. ద్వాయతనా సియా కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా, సియా కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసికా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా’’తిపి, ‘‘కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసికా’’తిపి.

దసాయతనా న దస్సనేన పహాతబ్బా. ద్వాయతనా సియా దస్సనేన పహాతబ్బా, సియా న దస్సనేన పహాతబ్బా. దసాయతనా న భావనాయ పహాతబ్బా. ద్వాయతనా సియా భావనాయ పహాతబ్బా, సియా న భావనాయ పహాతబ్బా. దసాయతనా న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా. ద్వాయతనా సియా దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా, సియా న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా. దసాయతనా న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. ద్వాయతనా సియా భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా, సియా న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. దసాయతనా అవితక్కా. ద్వాయతనా సియా సవితక్కా, సియా అవితక్కా. దసాయతనా అవిచారా. ద్వాయతనా సియా సవిచారా, సియా అవిచారా. దసాయతనా అప్పీతికా. ద్వాయతనా సియా సప్పీతికా, సియా అప్పీతికా. దసాయతనా న పీతిసహగతా. ద్వాయతనా సియా పీతిసహగతా, సియా న పీతిసహగతా. దసాయతనా న సుఖసహగతా. ద్వాయతనా సియా సుఖసహగతా, సియా న సుఖసహగతా. దసాయతనా న ఉపేక్ఖాసహగతా. ద్వాయతనా సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న ఉపేక్ఖాసహగతా.

దసాయతనా కామావచరా. ద్వాయతనా సియా కామావచరా, సియా న కామావచరా. దసాయతనా న రూపావచరా. ద్వాయతనా సియా రూపావచరా, సియా న రూపావచరా. దసాయతనా న అరూపావచరా. ద్వాయతనా సియా అరూపావచరా, సియా న అరూపావచరా. దసాయతనా పరియాపన్నా. ద్వాయతనా సియా పరియాపన్నా, సియా అపరియాపన్నా. దసాయతనా అనియ్యానికా. ద్వాయతనా సియా నియ్యానికా, సియా అనియ్యానికా. దసాయతనా అనియతా. ద్వాయతనా సియా నియతా, సియా అనియతా. దసాయతనా సఉత్తరా. ద్వాయతనా సియా సఉత్తరా, సియా అనుత్తరా. దసాయతనా అరణా. ద్వాయతనా సియా సరణా, సియా అరణాతి.

పఞ్హాపుచ్ఛకం.

ఆయతనవిభఙ్గో నిట్ఠితో.