౩. పఞ్హాపుచ్ఛకం

౬౯౯. చతస్సో అప్పమఞ్ఞాయో – ఇధ భిక్ఖు మేత్తాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం, ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం మేత్తాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి; కరుణాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం, ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం కరుణాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి; ముదితాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం, ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ముదితాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి; ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా ఏకం దిసం ఫరిత్వా విహరతి తథా దుతియం తథా తతియం తథా చతుత్థం, ఇతి ఉద్ధమధో తిరియం సబ్బధి సబ్బత్తతాయ సబ్బావన్తం లోకం ఉపేక్ఖాసహగతేన చేతసా విపులేన మహగ్గతేన అప్పమాణేన అవేరేన అబ్యాపజ్జేన ఫరిత్వా విహరతి.

౭౦౦. చతున్నం అప్పమఞ్ఞానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా…పే… కతి సరణా, కతి అరణా?

౧. తికం

౭౦౧. సియా కుసలా, సియా అబ్యాకతా. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, ఉపేక్ఖా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా. సియా విపాకా, సియా విపాకధమ్మధమ్మా, సియా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా. సియా ఉపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నుపాదానియా. అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో సియా సవితక్కసవిచారా, సియా అవితక్కవిచారమత్తా, సియా అవితక్కఅవిచారా; ఉపేక్ఖా అవితక్కఅవిచారా. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో సియా పీతిసహగతా, సియా సుఖసహగతా, న ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న వత్తబ్బా పీతిసహగతాతి; ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖాసహగతా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. సియా ఆచయగామినో, సియా నేవాచయగామినాపచయగామినో, నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా, మహగ్గతా, న వత్తబ్బా పరిత్తారమ్మణాతిపి, మహగ్గతారమ్మణాతిపి, అప్పమాణారమ్మణాతిపి. మజ్ఝిమా, అనియతా, న వత్తబ్బా మగ్గారమ్మణాతిపి, మగ్గహేతుకాతిపి, మగ్గాధిపతినోతిపి. సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినో. సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా. న వత్తబ్బా అతీతారమ్మణాతిపి, అనాగతారమ్మణాతిపి, పచ్చుప్పన్నారమ్మణాతిపి. సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా, బహిద్ధారమ్మణా, అనిదస్సనఅప్పటిఘా.

౨. దుకం

౭౦౨. మేత్తా హేతు, తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో న హేతూ, సహేతుకా, హేతుసమ్పయుత్తా. మేత్తా హేతు చేవ సహేతుకా చ; తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో న వత్తబ్బా హేతూ చేవ సహేతుకా చాతి, సహేతుకా చేవ న చ హేతూ. మేత్తా హేతు చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చ; తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో న వత్తబ్బా హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చాతి, హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో న హేతూ సహేతుకా; మేత్తా న వత్తబ్బా న హేతు సహేతుకాతిపి, న హేతు అహేతుకాతిపి.

సప్పచ్చయా, సఙ్ఖతా, అనిదస్సనా, అప్పటిఘా, అరూపా, లోకియా, కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా, నో ఆసవా, సాసవా, ఆసవవిప్పయుత్తా, న వత్తబ్బా ఆసవా చేవ సాసవా చాతి, సాసవా చేవ నో చ ఆసవా, న వత్తబ్బా ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చాతిపి, ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవాతిపి. ఆసవవిప్పయుత్తా సాసవా.

నో సంయోజనా…పే… నో గన్థా…పే… నో ఓఘా…పే… నో యోగా…పే… నో నీవరణా…పే… నో పరామాసా …పే… సారమ్మణా, నో చిత్తా, చేతసికా, చిత్తసమ్పయుత్తా, చిత్తసంసట్ఠా, చిత్తసముట్ఠానా, చిత్తసహభునో, చిత్తానుపరివత్తినో, చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా, చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో, చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో, బాహిరా, నో ఉపాదా, సియా ఉపాదిన్నా, సియా అనుపాదిన్నా.

నో ఉపాదానా…పే… నో కిలేసా…పే… న దస్సనేన పహాతబ్బా, న భావనాయ పహాతబ్బా, న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా, న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో సియా సవితక్కా, సియా అవితక్కా; ఉపేక్ఖా అవితక్కా. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో సియా సవిచారా, సియా అవిచారా; ఉపేక్ఖా అవిచారా. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో సియా సప్పీతికా, సియా అప్పీతికా; ఉపేక్ఖా అప్పీతికా. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో సియా పీతిసహగతా, సియా న పీతిసహగతా; ఉపేక్ఖా న పీతిసహగతా. తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో సుఖసహగతా, ఉపేక్ఖా న సుఖసహగతా. ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖాసహగతా, తిస్సో అప్పమఞ్ఞాయో న ఉపేక్ఖాసహగతా, న కామావచరా, రూపావచరా, న అరూపావచరా, పరియాపన్నా, అనియ్యానికా, అనియతా, సఉత్తరా, అరణాతి.

పఞ్హాపుచ్ఛకం.

అప్పమఞ్ఞావిభఙ్గో నిట్ఠితో.