౨. అభిధమ్మభాజనీయం

౬౮౩. చతస్సో అప్పమఞ్ఞాయో – మేత్తా, కరుణా, ముదితా, ఉపేక్ఖా.

౬౮౪. తత్థ కతమా మేత్తా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా మేత్తా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా మేత్తా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి పీతియా చ విరాగా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

౬౮౫. ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి అవితక్కం విచారమత్తం వివేకజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి పీతియా చ విరాగా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

౬౮౬. తత్థ కతమా కరుణా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా కరుణా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి పీతియా చ విరాగా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా కరుణా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి పీతియా చ విరాగా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

౬౮౭. ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి అవితక్కం విచారమత్తం వివేకజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి పీతియా చ విరాగా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

౬౮౮. తత్థ కతమా ముదితా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా ముదితా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయతనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా ముదితా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి పీతియా చ విరాగా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

౬౮౯. ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి వివిచ్చ అకుసలేహి ధమ్మేహి అవితక్కం విచారమత్తం వివేకజం పీతిసుఖం దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… తతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి పీతియా చ విరాగా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

౬౯౦. తత్థ కతమా ఉపేక్ఖా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి సుఖస్స చ పహానా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ఉపేక్ఖాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖాయనా ఉపేక్ఖాయితత్తం ఉపేక్ఖాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖా’’. అవసేసా ధమ్మా ఉపేక్ఖాయ సమ్పయుత్తా.

౬౯౧. చతస్సో అప్పమఞ్ఞాయో – మేత్తా, కరుణా, ముదితా, ఉపేక్ఖా.

౬౯౨. తత్థ కతమా మేత్తా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ రూపావచరస్స కుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా మేత్తా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ రూపావచరస్స కుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… పఠమం ఝానం…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

౬౯౩. తత్థ కతమా కరుణా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ రూపావచరస్స కుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా కరుణా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ రూపావచరస్స కుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… పఠమం ఝానం…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి కరుణాసహగతం, యా తస్మిం సమయే కరుణా కరుణాయనా కరుణాయితత్తం కరుణాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘కరుణా’’. అవసేసా ధమ్మా కరుణాయ సమ్పయుత్తా.

౬౯౪. తత్థ కతమా ముదితా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ రూపావచరస్స కుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా ముదితా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ రూపావచరస్స కుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… పఠమం ఝానం…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ముదితాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ముదితా ముదితాయనా ముదితాయితత్తం ముదితాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ముదితా’’. అవసేసా ధమ్మా ముదితాయ సమ్పయుత్తా.

౬౯౫. తత్థ కతమా ఉపేక్ఖా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపూపపత్తియా మగ్గం భావేతి సుఖస్స చ పహానా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ఉపేక్ఖాసహగతం, తస్మిం సమయే ఫస్సో హోతి…పే… అవిక్ఖేపో హోతి. ఇమే ధమ్మా కుసలా. తస్సేవ రూపావచరస్స కుసలస్స కమ్మస్స కతత్తా ఉపచితత్తా విపాకం సుఖస్స చ పహానా దుక్ఖస్స చ పహానా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ఉపేక్ఖాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖాయనా ఉపేక్ఖాయితత్తం ఉపేక్ఖాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖా’’. అవసేసా ధమ్మా ఉపేక్ఖాయ సమ్పయుత్తా.

౬౯౬. చతస్సో అప్పమఞ్ఞాయో – మేత్తా, కరుణా, ముదితా, ఉపేక్ఖా.

౬౯౭. తత్థ కతమా మేత్తా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపావచరం ఝానం భావేతి కిరియం నేవ కుసలం నాకుసలం న చ కమ్మవిపాకం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారం వివిచ్చేవ కామేహి…పే… పఠమం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

తత్థ కతమా మేత్తా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపావచరం ఝానం భావేతి కిరియం నేవ కుసలం నాకుసలం న చ కమ్మవిపాకం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారం వితక్కవిచారానం వూపసమా…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… పఠమం ఝానం…పే… దుతియం ఝానం…పే… తతియం ఝానం…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి మేత్తాసహగతం, యా తస్మిం సమయే మేత్తి మేత్తాయనా మేత్తాయితత్తం మేత్తాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘మేత్తా’’. అవసేసా ధమ్మా మేత్తాయ సమ్పయుత్తా.

౬౯౮. తత్థ కతమా కరుణా…పే… తత్థ కతమా ముదితా…పే… తత్థ కతమా ఉపేక్ఖా? ఇధ భిక్ఖు యస్మిం సమయే రూపావచరం ఝానం భావేతి కిరియం నేవ కుసలం నాకుసలం న చ కమ్మవిపాకం దిట్ఠధమ్మసుఖవిహారం సుఖస్స చ పహానా దుక్ఖస్స చ పహానా…పే… చతుత్థం ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి ఉపేక్ఖాసహగతం, యా తస్మిం సమయే ఉపేక్ఖా ఉపేక్ఖాయనా ఉపేక్ఖాయితత్తం ఉపేక్ఖాచేతోవిముత్తి – అయం వుచ్చతి ‘‘ఉపేక్ఖా’’. అవసేసా ధమ్మా ఉపేక్ఖాయ సమ్పయుత్తా.

అభిధమ్మభాజనీయం.