౩. పఞ్హాపుచ్ఛకం

౧౫౦. పఞ్చక్ఖన్ధా – రూపక్ఖన్ధో, వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో.

౧౫౧. పఞ్చన్నం ఖన్ధానం కతి కుసలా, కతి అకుసలా, కతి అబ్యాకతా…పే… కతి సరణా, కతి అరణా?

౧. తికం

౧౫౨. రూపక్ఖన్ధో అబ్యాకతో. చత్తారో ఖన్ధా సియా కుసలా, సియా అకుసలా, సియా అబ్యాకతా. ద్వే ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి, ‘‘దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి, ‘‘అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా’’తిపి. తయో ఖన్ధా సియా సుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, సియా దుక్ఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా, సియా అదుక్ఖమసుఖాయ వేదనాయ సమ్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మో. చత్తారో ఖన్ధా సియా విపాకా, సియా విపాకధమ్మధమ్మా, సియా నేవవిపాకనవిపాకధమ్మధమ్మా. రూపక్ఖన్ధో సియా ఉపాదిన్నుపాదానియో, సియా అనుపాదిన్నుపాదానియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా ఉపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నుపాదానియా, సియా అనుపాదిన్నఅనుపాదానియా.

రూపక్ఖన్ధో అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠసంకిలేసికా, సియా అసంకిలిట్ఠఅసంకిలేసికా. రూపక్ఖన్ధో అవితక్కఅవిచారో. తయో ఖన్ధా సియా సవితక్కసవిచారా, సియా అవితక్కవిచారమత్తా, సియా అవితక్కఅవిచారా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా సవితక్కసవిచారో, సియా అవితక్కవిచారమత్తో, సియా అవితక్కఅవిచారో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘సవితక్కసవిచారో’’తిపి, ‘‘అవితక్కవిచారమత్తో’’తిపి, ‘‘అవితక్కఅవిచారో’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘పీతిసహగతో’’తిపి, ‘‘సుఖసహగతో’’తిపి, ‘‘ఉపేక్ఖాసహగతో’’తిపి. వేదనాక్ఖన్ధో సియా పీతిసహగతో న సుఖసహగతో న ఉపేక్ఖాసహగతో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘పీతిసహగతో’’తి. తయో ఖన్ధా సియా పీతిసహగతా, సియా సుఖసహగతా, సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పీతిసహగతా’’తిపి, ‘‘సుఖసహగతా’’తిపి, ‘‘ఉపేక్ఖాసహగతా’’తిపి.

రూపక్ఖన్ధో నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బో. చత్తారో ఖన్ధా సియా దస్సనేన పహాతబ్బా, సియా భావనాయ పహాతబ్బా, సియా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బా. రూపక్ఖన్ధో నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకో. చత్తారో ఖన్ధా సియా దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా, సియా భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా, సియా నేవ దస్సనేన న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. రూపక్ఖన్ధో నేవాచయగామినాపచయగామీ. చత్తారో ఖన్ధా సియా ఆచయగామినో, సియా అపచయగామినో, సియా నేవాచయగామినాపచయగామినో. రూపక్ఖన్ధో నేవసేక్ఖనాసేక్ఖో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సేక్ఖా, సియా అసేక్ఖా, సియా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా. రూపక్ఖన్ధో పరిత్తో. చత్తారో ఖన్ధా సియా పరిత్తా, సియా మహగ్గతా, సియా అప్పమాణా. రూపక్ఖన్ధో అనారమ్మణో. చత్తారో ఖన్ధా సియా పరిత్తారమ్మణా, సియా మహగ్గతారమ్మణా, సియా అప్పమాణారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరిత్తారమ్మణా’’తిపి, ‘‘మహగ్గతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అప్పమాణారమ్మణా’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో మజ్ఝిమో. చత్తారో ఖన్ధా సియా హీనా, సియా మజ్ఝిమా, సియా పణీతా. రూపక్ఖన్ధో అనియతో. చత్తారో ఖన్ధా సియా మిచ్ఛత్తనియతా, సియా సమ్మత్తనియతా, సియా అనియతా.

రూపక్ఖన్ధో అనారమ్మణో. చత్తారో ఖన్ధా సియా మగ్గారమ్మణా, సియా మగ్గహేతుకా, సియా మగ్గాధిపతినో, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘మగ్గారమ్మణా’’తిపి, ‘‘మగ్గహేతుకా’’తిపి, ‘‘మగ్గాధిపతినో’’తిపి; సియా ఉప్పన్నా, సియా అనుప్పన్నా, సియా ఉప్పాదినో; సియా అతీతా, సియా అనాగతా, సియా పచ్చుప్పన్నా. రూపక్ఖన్ధో అనారమ్మణో. చత్తారో ఖన్ధా సియా అతీతారమ్మణా, సియా అనాగతారమ్మణా, సియా పచ్చుప్పన్నారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘అతీతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అనాగతారమ్మణా’’తిపి, ‘‘పచ్చుప్పన్నారమ్మణా’’తిపి; సియా అజ్ఝత్తా, సియా బహిద్ధా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధా. రూపక్ఖన్ధో అనారమ్మణో. చత్తారో ఖన్ధా సియా అజ్ఝత్తారమ్మణా, సియా బహిద్ధారమ్మణా, సియా అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘అజ్ఝత్తారమ్మణా’’తిపి, ‘‘బహిద్ధారమ్మణా’’తిపి, ‘‘అజ్ఝత్తబహిద్ధారమ్మణా’’తిపి. చత్తారో ఖన్ధా అనిదస్సనఅప్పటిఘా. రూపక్ఖన్ధో సియా సనిదస్సనసప్పటిఘో, సియా అనిదస్సనసప్పటిఘో, సియా అనిదస్సనఅప్పటిఘో.

౨. దుకం

౧౫౩. చత్తారో ఖన్ధా న హేతూ. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా హేతు, సియా న హేతు. రూపక్ఖన్ధో అహేతుకో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సహేతుకా, సియా అహేతుకా. రూపక్ఖన్ధో హేతువిప్పయుత్తో. చత్తారో ఖన్ధా సియా హేతుసమ్పయుత్తా, సియా హేతువిప్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘హేతు చేవ సహేతుకో చా’’తిపి, ‘‘సహేతుకో చేవ న చ హేతూ’’తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ సహేతుకా చా’’తి, సియా సహేతుకా చేవ న చ హేతూ, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సహేతుకా చేవ న చ హేతూ’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా హేతు చేవ సహేతుకో చ, సియా సహేతుకో చేవ న చ హేతు, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘హేతు చేవ సహేతుకో చా’’తిపి, ‘‘సహేతుకో చేవ న చ హేతూ’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘హేతు చేవ హేతుసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘హేతుసమ్పయుత్తో చేవ న చ హేతూ’’తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతూ చేవ హేతుసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘హేతుసమ్పయుత్తా చేవ న చ హేతూ’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా హేతు చేవ హేతుసమ్పయుత్తో చ, సియా హేతుసమ్పయుత్తో చేవ న చ హేతు, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘హేతు చేవ హేతుసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘హేతుసమ్పయుత్తో చేవ న చ హేతూ’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో న హేతు అహేతుకో. తయో ఖన్ధా సియా న హేతూ సహేతుకా, సియా న హేతూ అహేతుకా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా న హేతు సహేతుకో, సియా న హేతు అహేతుకో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘న హేతు సహేతుకో’’తిపి, ‘‘న హేతు అహేతుకో’’తిపి.

సప్పచ్చయా, సఙ్ఖతా.

చత్తారో ఖన్ధా అనిదస్సనా. రూపక్ఖన్ధో సియా సనిదస్సనో, సియా అనిదస్సనో. చత్తారో ఖన్ధా అప్పటిఘా. రూపక్ఖన్ధో సియా సప్పటిఘో, సియా అప్పటిఘో. రూపక్ఖన్ధో రూపం. చత్తారో ఖన్ధా అరూపా. రూపక్ఖన్ధో లోకియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా లోకియా, సియా లోకుత్తరా; కేనచి విఞ్ఞేయ్యా, కేనచి న విఞ్ఞేయ్యా.

చత్తారో ఖన్ధా నో ఆసవా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా ఆసవో, సియా నో ఆసవో. రూపక్ఖన్ధో సాసవో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సాసవా, సియా అనాసవా. రూపక్ఖన్ధో ఆసవవిప్పయుత్తో. చత్తారో ఖన్ధా సియా ఆసవసమ్పయుత్తా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘ఆసవో చేవ సాసవో చా’’తి, సాసవో చేవ నో చ ఆసవో. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ సాసవా చా’’తి, సియా సాసవా చేవ నో చ ఆసవా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సాసవా చేవ నో చ ఆసవా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా ఆసవో చేవ సాసవో చ, సియా సాసవో చేవ నో చ ఆసవో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘ఆసవో చేవ సాసవో చా’’తిపి, ‘‘సాసవో చేవ నో చ ఆసవో’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘ఆసవో చేవ ఆసవసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తో చేవ నో చ ఆసవో’’తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవా చేవ ఆసవసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఆసవా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా ఆసవో చేవ ఆసవసమ్పయుత్తో చ, సియా ఆసవసమ్పయుత్తో చేవ నో చ ఆసవో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘ఆసవో చేవ ఆసవసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘ఆసవసమ్పయుత్తో చేవ నో చ ఆసవో’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో ఆసవవిప్పయుత్తసాసవో. చత్తారో ఖన్ధా సియా ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా, సియా ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఆసవవిప్పయుత్తసాసవా’’తిపి, ‘‘ఆసవవిప్పయుత్తఅనాసవా’’తిపి.

చత్తారో ఖన్ధా నో సంయోజనా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా సంయోజనం, సియా నో సంయోజనం. రూపక్ఖన్ధో సంయోజనియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సంయోజనియా, సియా అసంయోజనియా. రూపక్ఖన్ధో సంయోజనవిప్పయుత్తో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సంయోజనసమ్పయుత్తా, సియా సంయోజనవిప్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనియో చా’’తి, ‘‘సంయోజనియో చేవ నో చ సంయోజనం’’. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనియా చా’’తి, సియా సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనియా చేవ నో చ సంయోజనా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనియో చ, సియా సంయోజనియో చేవ నో చ సంయోజనం, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనియో చా’’తిపి, ‘‘సంయోజనియో చేవ నో చ సంయోజన’’న్తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘సంయోజనసమ్పయుత్తో చేవ నో చ సంయోజన’’న్తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనా చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనసమ్పయుత్తా చేవ నో చ సంయోజనా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తో చ, సియా సంయోజనసమ్పయుత్తో చేవ నో చ సంయోజనం, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘సంయోజనఞ్చేవ సంయోజనసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘సంయోజనసమ్పయుత్తో చేవ నో చ సంయోజన’’న్తిపి. రూపక్ఖన్ధో సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా, సియా సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంయోజనవిప్పయుత్తసంయోజనియా’’తిపి, ‘‘సంయోజనవిప్పయుత్తఅసంయోజనియా’’తిపి.

చత్తారో ఖన్ధా నో గన్థా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా గన్థో, సియా నో గన్థో. రూపక్ఖన్ధో గన్థనియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా గన్థనియా, సియా అగన్థనియా. రూపక్ఖన్ధో గన్థవిప్పయుత్తో. చత్తారో ఖన్ధా సియా గన్థసమ్పయుత్తా, సియా గన్థవిప్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘గన్థో చేవ గన్థనియో చా’’తి, ‘‘గన్థనియో చేవ నో చ గన్థో’’. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థనియా చా’’తి, సియా గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థనియా చేవ నో చ గన్థా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా గన్థో చేవ గన్థనియో చ, సియా గన్థనియో చేవ నో చ గన్థో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘గన్థో చేవ గన్థనియో చా’’తిపి, ‘‘గన్థనియో చేవ నో చ గన్థో’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘గన్థో చేవ గన్థసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘గన్థసమ్పయుత్తో చేవ నో చ గన్థో’’తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థా చేవ గన్థసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థసమ్పయుత్తా చేవ నో చ గన్థా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా గన్థో చేవ గన్థసమ్పయుత్తో చ, సియా గన్థసమ్పయుత్తో చేవ నో చ గన్థో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘గన్థో చేవ గన్థసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘గన్థసమ్పయుత్తో చేవ నో చ గన్థో’’తి పి. రూపక్ఖన్ధో గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా, సియా గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘గన్థవిప్పయుత్తగన్థనియా’’తిపి, ‘‘గన్థవిప్పయుత్తఅగన్థనియా’’తిపి.

చత్తారో ఖన్ధా నో ఓఘా…పే… నో యోగా…పే… నో నీవరణా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా నీవరణం, సియా నో నీవరణం. రూపక్ఖన్ధో నీవరణియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా నీవరణియా, సియా అనీవరణియా. రూపక్ఖన్ధో నీవరణవిప్పయుత్తో. చత్తారో ఖన్ధా సియా నీవరణసమ్పయుత్తా, సియా నీవరణవిప్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణియో చా’’తి, ‘‘నీవరణియో చేవ నో చ నీవరణం’’. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణియా చా’’తి, సియా నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణియా చేవ నో చ నీవరణా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా నీవరణఞ్చేవ నీవరణియో చ, సియా నీవరణియో చేవ నో చ నీవరణం, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణియో చా’’తిపి, ‘‘నీవరణియో చేవ నో చ నీవరణ’’న్తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘నీవరణసమ్పయుత్తో చేవ నో చ నీవరణ’’న్తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణా చేవ నీవరణసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణసమ్పయుత్తా చేవ నో చ నీవరణా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా నీవరణఞ్చేవ నీవరణసమ్పయుత్తో చ, సియా నీవరణసమ్పయుత్తో చేవ నో చ నీవరణం, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘నీవరణఞ్చేవ నీవరణసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘నీవరణసమ్పయుత్తో చేవ నో చ నీవరణ’’న్తిపి. రూపక్ఖన్ధో నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా, సియా నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘నీవరణవిప్పయుత్తనీవరణియా’’తిపి, ‘‘నీవరణవిప్పయుత్తఅనీవరణియా’’తిపి.

చత్తారో ఖన్ధా నో పరామాసా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా పరామాసో, సియా నో పరామాసో. రూపక్ఖన్ధో పరామట్ఠో. చత్తారో ఖన్ధా సియా పరామట్ఠా, సియా అపరామట్ఠా. రూపక్ఖన్ధో పరామాసవిప్పయుత్తో. తయో ఖన్ధా సియా పరామాససమ్పయుత్తా, సియా పరామాసవిప్పయుత్తా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా పరామాససమ్పయుత్తో, సియా పరామాసవిప్పయుత్తో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘పరామాససమ్పయుత్తో’’తిపి, ‘‘పరామాసవిప్పయుత్తో’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘పరామాసో చేవ పరామట్ఠో చా’’తి, ‘‘పరామట్ఠో చేవ నో చ పరామాసో’’. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామాసా చేవ పరామట్ఠా చా’’తి, సియా పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామట్ఠా చేవ నో చ పరామాసా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా పరామాసో చేవ పరామట్ఠో చ, సియా పరామట్ఠో చేవ నో చ పరామాసో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘పరామాసో చేవ పరామట్ఠో చా’’తిపి, ‘‘పరామట్ఠో చేవ నో చ పరామాసో’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠో. చత్తారో ఖన్ధా సియా పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా, సియా పరామాసవిప్పయుత్తఅపరామట్ఠా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘పరామాసవిప్పయుత్తపరామట్ఠా’’తిపి, ‘‘పరామాసవిప్పయుత్తఅపరామట్ఠా’’తిపి.

రూపక్ఖన్ధో అనారమ్మణో. చత్తారో ఖన్ధా సారమ్మణా. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో చిత్తం. చత్తారో ఖన్ధా నో చిత్తా. తయో ఖన్ధా చేతసికా. ద్వే ఖన్ధా అచేతసికా. తయో ఖన్ధా చిత్తసమ్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో చిత్తవిప్పయుత్తో. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘చిత్తేన సమ్పయుత్తో’’తిపి, ‘‘చిత్తేన విప్పయుత్తో’’తిపి. తయో ఖన్ధా చిత్తసంసట్ఠా. రూపక్ఖన్ధో చిత్తవిసంసట్ఠో. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘చిత్తేన సంసట్ఠో’’తిపి, ‘‘చిత్తేన విసంసట్ఠో’’తిపి. తయో ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానా. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో నో చిత్తసముట్ఠానో. రూపక్ఖన్ధో సియా చిత్తసముట్ఠానో, సియా నో చిత్తసముట్ఠానో. తయో ఖన్ధా చిత్తసహభునో. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో నో చిత్తసహభూ. రూపక్ఖన్ధో సియా చిత్తసహభూ, సియా నో చిత్తసహభూ. తయో ఖన్ధా చిత్తానుపరివత్తినో. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో నో చిత్తానుపరివత్తి. రూపక్ఖన్ధో సియా చిత్తానుపరివత్తి, సియా నో చిత్తానుపరివత్తి. తయో ఖన్ధా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా. ద్వే ఖన్ధా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానా. తయో ఖన్ధా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో. ద్వే ఖన్ధా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానసహభునో. తయో ఖన్ధా చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో. ద్వే ఖన్ధా నో చిత్తసంసట్ఠసముట్ఠానానుపరివత్తినో.

విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో అజ్ఝత్తికో. తయో ఖన్ధా బాహిరా. రూపక్ఖన్ధో సియా అజ్ఝత్తికో, సియా బాహిరో. చత్తారో ఖన్ధా నో ఉపాదా. రూపక్ఖన్ధో సియా ఉపాదా, సియా నో ఉపాదా, సియా ఉపాదిన్నా, సియా అనుపాదిన్నా. చత్తారో ఖన్ధా నో ఉపాదానా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా ఉపాదానం, సియా నో ఉపాదానం. రూపక్ఖన్ధో ఉపాదానియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా ఉపాదానియా, సియా అనుపాదానియా. రూపక్ఖన్ధో ఉపాదానవిప్పయుత్తో. చత్తారో ఖన్ధా సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తా, సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానియో చా’’తి, ‘‘ఉపాదానియో చేవ నో చ ఉపాదానం’’. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానియా చా’’తి, సియా ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానియా చేవ నో చ ఉపాదానా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానియో చ, సియా ఉపాదానియో చేవ నో చ ఉపాదానం, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానియో చా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానియో చేవ నో చ ఉపాదాన’’న్తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానసమ్పయుత్తో చేవ నో చ ఉపాదాన’’న్తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానా చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానసమ్పయుత్తా చేవ నో చ ఉపాదానా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తో చ, సియా ఉపాదానసమ్పయుత్తో చేవ నో చ ఉపాదానం, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘ఉపాదానఞ్చేవ ఉపాదానసమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానసమ్పయుత్తో చేవ నో చ ఉపాదాన’’న్తిపి. రూపక్ఖన్ధో ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియో. చత్తారో ఖన్ధా సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియా, సియా ఉపాదానవిప్పయుత్తఅనుపాదానియా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘ఉపాదానవిప్పయుత్తఉపాదానియా’’తిపి, ‘‘ఉపాదానవిప్పయుత్తఅనుపాదానియా’’తిపి.

చత్తారో ఖన్ధా నో కిలేసా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా కిలేసో, సియా నో కిలేసో. రూపక్ఖన్ధో సంకిలేసికో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సంకిలేసికా, సియా అసంకిలేసికా. రూపక్ఖన్ధో అసంకిలిట్ఠో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సంకిలిట్ఠా, సియా అసంకిలిట్ఠా. రూపక్ఖన్ధో కిలేసవిప్పయుత్తో. చత్తారో ఖన్ధా సియా కిలేససమ్పయుత్తా, సియా కిలేసవిప్పయుత్తా. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలేసికో చా’’తి, ‘‘సంకిలేసికో చేవ నో చ కిలేసో’’. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ సంకిలేసికా చా’’తి, సియా సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంకిలేసికా చేవ నో చ కిలేసా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా కిలేసో చేవ సంకిలేసికో చ, సియా సంకిలేసికో చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలేసికో చా’’తిపి, ‘‘సంకిలేసికో చేవ నో చ కిలేసో’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలిట్ఠో చా’’తిపి, ‘‘సంకిలిట్ఠో చేవ నో చ కిలేసో’’తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలిట్ఠా చా’’తి, సియా సంకిలిట్ఠా చేవ నో చ కిలేసా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘సంకిలిట్ఠా చేవ నో చ కిలేసా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా కిలేసో చేవ సంకిలిట్ఠో చ, సియా సంకిలిట్ఠో చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘కిలేసో చేవ సంకిలిట్ఠో చా’’తిపి, ‘‘సంకిలిట్ఠో చేవ నో చ కిలేసో’’తిపి.

రూపక్ఖన్ధో న వత్తబ్బో – ‘‘కిలేసో చేవ కిలేససమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘కిలేససమ్పయుత్తో చేవ నో చ కిలేసో’’తిపి. తయో ఖన్ధా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసా చేవ కిలేససమ్పయుత్తా చా’’తి, సియా కిలేససమ్పయుత్తా చేవ నో చ కిలేసా, సియా న వత్తబ్బా – కిలేససమ్పయుత్తా చేవ నో చ కిలేసా’’తి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో సియా కిలేసో చేవ కిలేససమ్పయుత్తో చ, సియా కిలేససమ్పయుత్తో చేవ నో చ కిలేసో, సియా న వత్తబ్బో – ‘‘కిలేసో చేవ కిలేససమ్పయుత్తో చా’’తిపి, ‘‘కిలేససమ్పయుత్తో చేవ నో చ కిలేసో’’తిపి. రూపక్ఖన్ధో కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికో. చత్తారో ఖన్ధా సియా కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా, సియా కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసికా, సియా న వత్తబ్బా – ‘‘కిలేసవిప్పయుత్తసంకిలేసికా’’తిపి, ‘‘కిలేసవిప్పయుత్తఅసంకిలేసికా’’తిపి.

రూపక్ఖన్ధో న దస్సనేన పహాతబ్బో. చత్తారో ఖన్ధా సియా దస్సనేన పహాతబ్బా, సియా న దస్సనేన పహాతబ్బా. రూపక్ఖన్ధో న భావనాయ పహాతబ్బో. చత్తారో ఖన్ధా సియా భావనాయ పహాతబ్బా, సియా న భావనాయ పహాతబ్బా. రూపక్ఖన్ధో న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకో. చత్తారో ఖన్ధా సియా దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా, సియా న దస్సనేన పహాతబ్బహేతుకా. రూపక్ఖన్ధో న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకో. చత్తారో ఖన్ధా సియా భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా, సియా న భావనాయ పహాతబ్బహేతుకా. రూపక్ఖన్ధో అవితక్కో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సవితక్కా, సియా అవితక్కా. రూపక్ఖన్ధో అవిచారో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సవిచారా, సియా అవిచారా. రూపక్ఖన్ధో అప్పీతికో, చత్తారో ఖన్ధా సియా సప్పీతికా, సియా అప్పీతికా. రూపక్ఖన్ధో న పీతిసహగతో. చత్తారో ఖన్ధా సియా పీతిసహగతా, సియా న పీతిసహగతా. ద్వే ఖన్ధా న సుఖసహగతా. తయో ఖన్ధా సియా సుఖసహగతా, సియా న సుఖసహగతా. ద్వే ఖన్ధా న ఉపేక్ఖాసహగతా. తయో ఖన్ధా సియా ఉపేక్ఖాసహగతా, సియా న ఉపేక్ఖాసహగతా.

రూపక్ఖన్ధో కామావచరో. చత్తారో ఖన్ధా సియా కామావచరా, సియా న కామావచరా. రూపక్ఖన్ధో న రూపావచరో. చత్తారో ఖన్ధా సియా రూపావచరా, సియా న రూపావచరా. రూపక్ఖన్ధో న అరూపావచరో. చత్తారో ఖన్ధా సియా అరూపావచరా, సియా న అరూపావచరా. రూపక్ఖన్ధో పరియాపన్నో. చత్తారో ఖన్ధా సియా పరియాపన్నా, సియా అపరియాపన్నా. రూపక్ఖన్ధో అనియ్యానికో. చత్తారో ఖన్ధా సియా నియ్యానికా, సియా అనియ్యానికా. రూపక్ఖన్ధో అనియతో. చత్తారో ఖన్ధా సియా నియతా, సియా అనియతా. రూపక్ఖన్ధో సఉత్తరో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సఉత్తరా, సియా అనుత్తరా. రూపక్ఖన్ధో అరణో. చత్తారో ఖన్ధా సియా సరణా, సియా అరణాతి.

పఞ్హాపుచ్ఛకం.

ఖన్ధవిభఙ్గో నిట్ఠితో.