౧. ఏకకపుగ్గలపఞ్ఞత్తి

౧. కతమో చ పుగ్గలో సమయవిముత్తో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో కాలేన కాలం సమయేన సమయం అట్ఠ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా [ఫస్సిత్వా (సీ. పీ.)] విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సమయవిముత్తో’’.

౨. కతమో చ పుగ్గలో అసమయవిముత్తో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో న హేవ ఖో కాలేన కాలం సమయేన సమయం అట్ఠ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అసమయవిముత్తో’’. సబ్బేపి అరియపుగ్గలా అరియే విమోక్ఖే అసమయవిముత్తా.

౩. కతమో చ పుగ్గలో కుప్పధమ్మో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి రూపసహగతానం వా అరూపసహగతానం వా సమాపత్తీనం. సో చ ఖో న నికామలాభీ హోతి న అకిచ్ఛలాభీ న అకసిరలాభీ; న యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం సమాపజ్జతిపి వుట్ఠాతిపి. ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం తస్స పుగ్గలస్స పమాదమాగమ్మ తా సమాపత్తియో కుప్పేయ్యుం – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘కుప్పధమ్మో’’.

౪. కతమో చ పుగ్గలో అకుప్పధమ్మో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి రూపసహగతానం వా అరూపసహగతానం వా సమాపత్తీనం. సో చ ఖో నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ; యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం సమాపజ్జతిపి వుట్ఠాతిపి. అట్ఠానమేతం అనవకాసో యం తస్స పుగ్గలస్స పమాదమాగమ్మ తా సమాపత్తియో కుప్పేయ్యుం – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అకుప్పధమ్మో’’. సబ్బేపి అరియపుగ్గలా అరియే విమోక్ఖే అకుప్పధమ్మా.

౫. కతమో చ పుగ్గలో పరిహానధమ్మో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి రూపసహగతానం వా అరూపసహగతానం వా సమాపత్తీనం. సో చ ఖో న నికామలాభీ హోతి న అకిచ్ఛలాభీ న అకసిరలాభీ; న యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం సమాపజ్జతిపి వుట్ఠాతిపి. ఠానం ఖో పనేతం విజ్జతి, యం సో పుగ్గలో పమాదమాగమ్మ తాహి సమాపత్తీహి పరిహాయేయ్య – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘పరిహానధమ్మో’’.

౬. కతమో చ పుగ్గలో అపరిహానధమ్మో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి రూపసహగతానం వా అరూపసహగతానం వా సమాపత్తీనం. సో చ ఖో నికామలాభీ హోతి అకిచ్ఛలాభీ అకసిరలాభీ; యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం సమాపజ్జతిపి వుట్ఠాతిపి. అట్ఠానమేతం అనవకాసో యం సో పుగ్గలో పమాదమాగమ్మ తాహి సమాపత్తీహి పరిహాయేయ్య – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అపరిహానధమ్మో’’. సబ్బేపి అరియపుగ్గలా అరియే విమోక్ఖే అపరిహానధమ్మా.

౭. కతమో చ పుగ్గలో చేతనాభబ్బో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి రూపసహగతానం వా అరూపసహగతానం వా సమాపత్తీనం. సో చ ఖో న నికామలాభీ హోతి న అకిచ్ఛలాభీ న అకసిరలాభీ; న యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం సమాపజ్జతిపి వుట్ఠాతిపి. సచే అనుసఞ్చేతేతి, న పరిహాయతి తాహి సమాపత్తీహి. సచే న అనుసఞ్చేతేతి, పరిహాయతి తాహి సమాపత్తీహి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘చేతనాభబ్బో’’.

౮. కతమో చ పుగ్గలో అనురక్ఖణాభబ్బో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి రూపసహగతానం వా అరూపసహగతానం వా సమాపత్తీనం. సో చ ఖో న నికామలాభీ హోతి న అకిచ్ఛలాభీ న అకసిరలాభీ; న యత్థిచ్ఛకం యదిచ్ఛకం యావతిచ్ఛకం సమాపజ్జతిపి వుట్ఠాతిపి. సచే అనురక్ఖతి, న పరిహాయతి తాహి సమాపత్తీహి. సచే న అనురక్ఖతి, పరిహాయతి తాహి సమాపత్తీహి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అనురక్ఖణాభబ్బో’’.

౯. కతమో చ పుగ్గలో పుథుజ్జనో? యస్స పుగ్గలస్స తీణి సంయోజనాని అప్పహీనాని; న చ తేసం ధమ్మానం పహానాయ పటిపన్నో – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘పుథుజ్జనో’’.

౧౦. కతమో చ పుగ్గలో గోత్రభూ? యేసం ధమ్మానం సమనన్తరా అరియధమ్మస్స అవక్కన్తి హోతి తేహి ధమ్మేహి సమన్నాగతో – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘గోత్రభూ’’.

౧౧. కతమో చ పుగ్గలో భయూపరతో? సత్త సేక్ఖా భయూపరతా, యే చ పుథుజ్జనా సీలవన్తో. అరహా అభయూపరతో.

౧౨. కతమో చ పుగ్గలో అభబ్బాగమనో? యే తే పుగ్గలా కమ్మావరణేన సమన్నాగతా, కిలేసావరణేన సమన్నాగతా, విపాకావరణేన సమన్నాగతా, అస్సద్ధా అచ్ఛన్దికా దుప్పఞ్ఞా ఏళా, అభబ్బా నియామం ఓక్కమితుం కుసలేసు ధమ్మేసు సమ్మత్తం – ఇమే వుచ్చన్తి పుగ్గలా ‘‘అభబ్బాగమనా’’.

౧౩. కతమో చ పుగ్గలో భబ్బాగమనో? యే తే పుగ్గలా న కమ్మావరణేన సమన్నాగతా, న కిలేసావరణేన సమన్నాగతా, న విపాకావరణేన సమన్నాగతా, సద్ధా ఛన్దికా పఞ్ఞవన్తో [పఞ్ఞవన్తా (సీ.)] అనేళా, భబ్బా నియామం ఓక్కమితుం కుసలేసు ధమ్మేసు సమ్మత్తం – ఇమే వుచ్చన్తి పుగ్గలా ‘‘భబ్బాగమనా’’.

౧౪. కతమో చ పుగ్గలో నియతో? పఞ్చ పుగ్గలా ఆనన్తరికా, యే చ మిచ్ఛాదిట్ఠికా నియతా, అట్ఠ చ అరియపుగ్గలా నియతా. అవసేసా పుగ్గలా అనియతా.

౧౫. కతమో చ పుగ్గలో పటిపన్నకో? చత్తారో మగ్గసమఙ్గినో పుగ్గలా పటిపన్నకా, చత్తారో ఫలసమఙ్గినో పుగ్గలా ఫలే ఠితా.

౧౬. కతమో చ పుగ్గలో సమసీసీ? యస్స పుగ్గలస్స అపుబ్బం అచరిమం ఆసవపరియాదానఞ్చ హోతి జీవితపరియాదానఞ్చ – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సమసీసీ’’.

౧౭. కతమో చ పుగ్గలో ఠితకప్పీ? అయఞ్చ పుగ్గలో సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో అస్స, కప్పస్స చ ఉడ్డయ్హనవేలా అస్స, నేవ తావ కప్పో ఉడ్డయ్హేయ్య యావాయం పుగ్గలో న సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరోతి. అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘ఠితకప్పీ’’. సబ్బేపి మగ్గసమఙ్గినో పుగ్గలా ఠితకప్పినో.

౧౮. కతమో చ పుగ్గలో అరియో? అట్ఠ అరియపుగ్గలా అరియా. అవసేసా పుగ్గలా అనరియా.

౧౯. కతమో చ పుగ్గలో సేక్ఖో? చత్తారో మగ్గసమఙ్గినో తయో ఫలసమఙ్గినో పుగ్గలా ‘‘సేక్ఖా’’. అరహా అసేక్ఖో. అవసేసా పుగ్గలా నేవసేక్ఖనాసేక్ఖా.

౨౦. కతమో చ పుగ్గలో తేవిజ్జో? తీహి విజ్జాహి సమన్నాగతో పుగ్గలో ‘‘తేవిజ్జో’’.

౨౧. కతమో చ పుగ్గలో ఛళభిఞ్ఞో? ఛహి అభిఞ్ఞాహి సమన్నాగతో పుగ్గలో ‘‘ఛళభిఞ్ఞో’’.

౨౨. కతమో చ పుగ్గలో సమ్మాసమ్బుద్ధో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు సామం సచ్చాని అభిసమ్బుజ్ఝతి; తత్థ చ సబ్బఞ్ఞుతం పాపుణాతి, బలేసు చ వసీభావం – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సమ్మాసమ్బుద్ధో’’.

౨౩. కతమో చ పుగ్గలో పచ్చేకసమ్బుద్ధో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పుబ్బే అననుస్సుతేసు ధమ్మేసు సామం సచ్చాని అభిసమ్బుజ్ఝతి; న చ తత్థ సబ్బఞ్ఞుతం పాపుణాతి, న చ బలేసు వసీభావం – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘పచ్చేకసమ్బుద్ధో’’.

౨౪. కతమో చ పుగ్గలో ఉభతోభాగవిముత్తో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో అట్ఠ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి; పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘ఉభతోభాగవిముత్తో’’.

౨౫. కతమో చ పుగ్గలో పఞ్ఞావిముత్తో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో న హేవ ఖో అట్ఠ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి; పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘పఞ్ఞావిముత్తో’’.

౨౬. కతమో చ పుగ్గలో కాయసక్ఖీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో అట్ఠ విమోక్ఖే కాయేన ఫుసిత్వా విహరతి; పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి. అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘కాయసక్ఖీ’’.

౨౭. కతమో చ పుగ్గలో దిట్ఠిప్పత్తో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో ‘‘ఇదం దుక్ఖ’’న్తి యథాభూతం పజానాతి, ‘‘అయం దుక్ఖసముదయో’’తి యథాభూతం పజానాతి, ‘‘అయం దుక్ఖనిరోధో’’తి యథాభూతం పజానాతి, ‘‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’’తి యథాభూతం పజానాతి. తథాగతప్పవేదితా చస్స ధమ్మా పఞ్ఞాయ వోదిట్ఠా హోన్తి వోచరితా. పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘దిట్ఠిప్పత్తో’’.

౨౮. కతమో చ పుగ్గలో సద్ధావిముత్తో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో ‘‘ఇదం దుక్ఖ’’న్తి యథాభూతం పజానాతి, ‘‘అయం దుక్ఖసముదయో’’తి యథాభూతం పజానాతి, ‘‘అయం దుక్ఖనిరోధో’’తి యథాభూతం పజానాతి, ‘‘అయం దుక్ఖనిరోధగామినీ పటిపదా’’తి యథాభూతం పజానాతి. తథాగతప్పవేదితా చస్స ధమ్మా పఞ్ఞాయ వోదిట్ఠా హోన్తి వోచరితా. పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఏకచ్చే ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తి, నో చ ఖో యథా దిట్ఠిప్పత్తస్స – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సద్ధావిముత్తో’’.

౨౯. కతమో చ పుగ్గలో ధమ్మానుసారీ? యస్స పుగ్గలస్స సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నస్స పఞ్ఞిన్ద్రియం అధిమత్తం హోతి, పఞ్ఞావాహిం పఞ్ఞాపుబ్బఙ్గమం అరియమగ్గం భావేతి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘ధమ్మానుసారీ’’. సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో ధమ్మానుసారీ ఫలే ఠితో దిట్ఠిప్పత్తో.

౩౦. కతమో చ పుగ్గలో సద్ధానుసారీ? యస్స పుగ్గలస్స సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నస్స సద్ధిన్ద్రియం అధిమత్తం హోతి, సద్ధావాహిం సద్ధాపుబ్బఙ్గమం అరియమగ్గం భావేతి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సద్ధానుసారీ’’. సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో పుగ్గలో సద్ధానుసారీ ఫలే ఠితో సద్ధావిముత్తో.

౩౧. కతమో చ పుగ్గలో సత్తక్ఖత్తుపరమో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయనో [సమ్బోధిపరాయణో (సీ. క.)]. సో సత్తక్ఖత్తుం దేవే చ మానుసే చ సన్ధావిత్వా సంసరిత్వా దుక్ఖస్సన్తం కరోతి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సత్తక్ఖత్తుపరమో’’.

౩౨. కతమో చ పుగ్గలో కోలఙ్కోలో? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయనో. సో ద్వే వా తీణి వా కులాని సన్ధావిత్వా సంసరిత్వా దుక్ఖస్సన్తం కరోతి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘కోలఙ్కోలో’’.

౩౩. కతమో చ పుగ్గలో ఏకబీజీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా సోతాపన్నో హోతి అవినిపాతధమ్మో నియతో సమ్బోధిపరాయనో. సో ఏకంయేవ మానుసకం భవం నిబ్బత్తేత్వా దుక్ఖస్సన్తం కరోతి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘ఏకబీజీ’’.

౩౪. కతమో చ పుగ్గలో సకదాగామీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో తిణ్ణం సంయోజనానం పరిక్ఖయా రాగదోసమోహానం తనుత్తా సకదాగామీ హోతి, సకిదేవ ఇమం లోకం ఆగన్త్వా దుక్ఖస్సన్తం కరోతి – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సకదాగామీ’’.

౩౫. కతమో చ పుగ్గలో అనాగామీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి, తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అనాగామీ’’.

౩౬. కతమో చ పుగ్గలో అన్తరాపరినిబ్బాయీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి, తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. సో ఉపపన్నం వా సమనన్తరా అప్పత్తం వా వేమజ్ఝం ఆయుప్పమాణం అరియమగ్గం సఞ్జనేతి ఉపరిట్ఠిమానం సంయోజనానం పహానాయ – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అన్తరాపరినిబ్బాయీ’’.

౩౭. కతమో చ పుగ్గలో ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి, తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. సో అతిక్కమిత్వా వేమజ్ఝం ఆయుప్పమాణం ఉపహచ్చ వా కాలకిరియం [కాలం కిరియం (క.)] అరియమగ్గం సఞ్జనేతి ఉపరిట్ఠిమానం సంయోజనానం పహానాయ – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ’’.

౩౮. కతమో చ పుగ్గలో అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి, తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. సో అసఙ్ఖారేన అరియమగ్గం సఞ్జనేతి ఉపరిట్ఠిమానం సంయోజనానం పహానాయ – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ’’.

౩౯. కతమో చ పుగ్గలో ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి, తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. సో ససఙ్ఖారేన అరియమగ్గం సఞ్జనేతి ఉపరిట్ఠిమానం సంయోజనానం పహానాయ – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ’’.

౪౦. కతమో చ పుగ్గలో ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీ? ఇధేకచ్చో పుగ్గలో పఞ్చన్నం ఓరమ్భాగియానం సంయోజనానం పరిక్ఖయా ఓపపాతికో హోతి, తత్థ పరినిబ్బాయీ అనావత్తిధమ్మో తస్మా లోకా. సో అవిహా చుతో అతప్పం గచ్ఛతి, అతప్పా చుతో సుదస్సం గచ్ఛతి, సుదస్సా చుతో సుదస్సిం గచ్ఛతి, సుదస్సియా చుతో అకనిట్ఠం గచ్ఛతి; అకనిట్ఠే అరియమగ్గం సఞ్జనేతి ఉపరిట్ఠిమానం సంయోజనానం పహానాయ – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘ఉద్ధంసోతో అకనిట్ఠగామీ’’.

౪౧. కతమో చ పుగ్గలో సోతాపన్నో సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో? తిణ్ణం సంయోజనానం పహానాయ పటిపన్నో పుగ్గలో సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో. యస్స పుగ్గలస్స తీణి సంయోజనాని పహీనాని – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సోతాపన్నో’’.

౪౨. కామరాగబ్యాపాదానం తనుభావాయ పటిపన్నో పుగ్గలో సకదాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో. యస్స పుగ్గలస్స కామరాగబ్యాపాదా తనుభూతా – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘సకదాగామీ’’.

౪౩. కామరాగబ్యాపాదానం అనవసేసప్పహానాయ పటిపన్నో పుగ్గలో అనాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో. యస్స పుగ్గలస్స కామరాగబ్యాపాదా అనవసేసా పహీనా – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అనాగామీ’’.

౪౪. రూపరాగఅరూపరాగమానఉద్ధచ్చఅవిజ్జాయ అనవసేసప్పహానాయ పటిపన్నో పుగ్గలో అరహత్తఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో. యస్స పుగ్గలస్స రూపరాగో అరూపరాగో మానో ఉద్ధచ్చం అవిజ్జా అనవసేసా పహీనా – అయం వుచ్చతి పుగ్గలో ‘‘అరహా’’.

ఏకకనిద్దేసో.