మాతికా

౧. ఏకకఉద్దేసో

౧. ఛ పఞ్ఞత్తియో – ఖన్ధపఞ్ఞత్తి, ఆయతనపఞ్ఞత్తి, ధాతుపఞ్ఞత్తి, సచ్చపఞ్ఞత్తి, ఇన్ద్రియపఞ్ఞత్తి, పుగ్గలపఞ్ఞత్తీతి.

౨. కిత్తావతా ఖన్ధానం ఖన్ధపఞ్ఞత్తి? యావతా పఞ్చక్ఖన్ధా – రూపక్ఖన్ధో, వేదనాక్ఖన్ధో, సఞ్ఞాక్ఖన్ధో, సఙ్ఖారక్ఖన్ధో, విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో; ఏత్తావతా ఖన్ధానం ఖన్ధపఞ్ఞత్తి.

౩. కిత్తావతా ఆయతనానం ఆయతనపఞ్ఞత్తి? యావతా ద్వాదసాయతనాని – చక్ఖాయతనం, రూపాయతనం, సోతాయతనం, సద్దాయతనం, ఘానాయతనం, గన్ధాయతనం, జివ్హాయతనం, రసాయతనం, కాయాయతనం, ఫోట్ఠబ్బాయతనం, మనాయతనం, ధమ్మాయతనం; ఏత్తావతా ఆయతనానం ఆయతనపఞ్ఞత్తి.

౪. కిత్తావతా ధాతూనం ధాతుపఞ్ఞత్తి? యావతా అట్ఠారస ధాతుయో – చక్ఖుధాతు, రూపధాతు, చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతు, సోతధాతు, సద్దధాతు, సోతవిఞ్ఞాణధాతు, ఘానధాతు, గన్ధధాతు, ఘానవిఞ్ఞాణధాతు, జివ్హాధాతు, రసధాతు, జివ్హావిఞ్ఞాణధాతు, కాయధాతు, ఫోట్ఠబ్బధాతు, కాయవిఞ్ఞాణధాతు, మనోధాతు, ధమ్మధాతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతు; ఏత్తావతా ధాతూనం ధాతుపఞ్ఞత్తి.

౫. కిత్తావతా సచ్చానం సచ్చపఞ్ఞత్తి? యావతా చత్తారి సచ్చాని – దుక్ఖసచ్చం, సముదయసచ్చం, నిరోధసచ్చం, మగ్గసచ్చం; ఏత్తావతా సచ్చానం సచ్చపఞ్ఞత్తి.

౬. కిత్తావతా ఇన్ద్రియానం ఇన్ద్రియపఞ్ఞత్తి? యావతా బావీసతిన్ద్రియాని – చక్ఖున్ద్రియం, సోతిన్ద్రియం, ఘానిన్ద్రియం, జివ్హిన్ద్రియం, కాయిన్ద్రియం, మనిన్ద్రియం, ఇత్థిన్ద్రియం, పురిసిన్ద్రియం, జీవితిన్ద్రియం, సుఖిన్ద్రియం, దుక్ఖిన్ద్రియం, సోమనస్సిన్ద్రియం, దోమనస్సిన్ద్రియం, ఉపేక్ఖిన్ద్రియం, సద్ధిన్ద్రియం, వీరియిన్ద్రియం, సతిన్ద్రియం, సమాధిన్ద్రియం, పఞ్ఞిన్ద్రియం, అనఞ్ఞాతఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం, అఞ్ఞిన్ద్రియం, అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం; ఏత్తావతా ఇన్ద్రియానం ఇన్ద్రియపఞ్ఞత్తి.

౭. కిత్తావతా పుగ్గలానం పుగ్గలపఞ్ఞత్తి?

(౧) సమయవిముత్తో

(౨) అసమయవిముత్తో

(౩) కుప్పధమ్మో

(౪) అకుప్పధమ్మో

(౫) పరిహానధమ్మో

(౬) అపరిహానధమ్మో

(౭) చేతనాభబ్బో

(౮) అనురక్ఖణాభబ్బో

(౯) పుథుజ్జనో

(౧౦) గోత్రభూ

(౧౧) భయూపరతో

(౧౨) అభయూపరతో

(౧౩) భబ్బాగమనో

(౧౪) అభబ్బాగమనో

(౧౫) నియతో

(౧౬) అనియతో

(౧౭) పటిపన్నకో

(౧౮) ఫలేఠితో

(౧౯) సమసీసీ

(౨౦) ఠితకప్పీ

(౨౧) అరియో

(౨౨) అనరియో

(౨౩) సేక్ఖో

(౨౪) అసేక్ఖో

(౨౫) నేవసేక్ఖనాసేక్ఖో

(౨౬) తేవిజ్జో

(౨౭) ఛళభిఞ్ఞో

(౨౮) సమ్మాసమ్బుద్ధో

(౨౯) పచ్చేకసమ్బుద్ధో [పచ్చేకబుద్ధో (సీ.)]

(౩౦) ఉభతోభాగవిముత్తో

(౩౧) పఞ్ఞావిముత్తో

(౩౨) కాయసక్ఖీ

(౩౩) దిట్ఠిప్పత్తో

(౩౪) సద్ధావిముత్తో

(౩౫) ధమ్మానుసారీ

(౩౬) సద్ధానుసారీ

(౩౭) సత్తక్ఖత్తుపరమో

(౩౮) కోలఙ్కోలో

(౩౯) ఏకబీజీ

(౪౦) సకదాగామీ

(౪౧) అనాగామీ

(౪౨) అన్తరాపరినిబ్బాయీ

(౪౩) ఉపహచ్చపరినిబ్బాయీ

(౪౪) అసఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ

(౪౫) ససఙ్ఖారపరినిబ్బాయీ

(౪౬) ఉద్ధంసోతోఅకనిట్ఠగామీ

(౪౭) సోతాపన్నో

(౪౮) సోతాపత్తిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో

(౪౯) సకదాగామీ

(౫౦) సకదాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో

(౫౧) అనాగామీ

(౫౨) అనాగామిఫలసచ్ఛికిరియాయ పటిపన్నో

(౫౩) అరహా

(౫౪) అరహత్తఫలసచ్ఛికిరియాయ [అరహత్తాయ (సీ.)] పటిపన్నో

ఏకకం.

౨. దుకఉద్దేసో

౮. ద్వే పుగ్గలా –

(౧) కోధనో చ, ఉపనాహీ చ.

(౨) మక్ఖీ చ, పళాసీ [పలాసీ (స్యా. క.)] చ.

(౩) ఇస్సుకీ చ, మచ్ఛరీ చ.

(౪) సఠో చ, మాయావీ చ.

(౫) అహిరికో చ, అనోత్తప్పీ చ.

(౬) దుబ్బచో చ, పాపమిత్తో చ.

(౭) ఇన్ద్రియేసు అగుత్తద్వారో చ, భోజనే అమత్తఞ్ఞూ చ.

(౮) ముట్ఠస్సతి చ, అసమ్పజానో చ.

(౯) సీలవిపన్నో చ, దిట్ఠివిపన్నో చ.

(౧౦) అజ్ఝత్తసంయోజనో చ, బహిద్ధాసంయోజనో చ.

(౧౧) అక్కోధనో చ, అనుపనాహీ చ.

(౧౨) అమక్ఖీ చ, అపళాసీ చ.

(౧౩) అనిస్సుకీ చ, అమచ్ఛరీ చ.

(౧౪) అసఠో చ, అమాయావీ చ.

(౧౫) హిరిమా చ, ఓత్తప్పీ చ.

(౧౬) సువచో చ, కల్యాణమిత్తో చ.

(౧౭) ఇన్ద్రియేసు గుత్తద్వారో చ, భోజనే మత్తఞ్ఞూ చ.

(౧౮) ఉపట్ఠితస్సతి చ, సమ్పజానో చ.

(౧౯) సీలసమ్పన్నో చ, దిట్ఠిసమ్పన్నో చ.

(౨౦) ద్వే పుగ్గలా దుల్లభా లోకస్మిం.

(౨౧) ద్వే పుగ్గలా దుత్తప్పయా.

(౨౨) ద్వే పుగ్గలా సుతప్పయా.

(౨౩) ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా వడ్ఢన్తి.

(౨౪) ద్విన్నం పుగ్గలానం ఆసవా న వడ్ఢన్తి.

(౨౫) హీనాధిముత్తో చ, పణీతాధిముత్తో చ.

(౨౬) తిత్తో చ, తప్పేతా చ.

దుకం.

౩. తికఉద్దేసో

౯. తయో పుగ్గలా –

(౧) నిరాసో, ఆసంసో, విగతాసో.

(౨) తయో గిలానూపమా పుగ్గలా.

(౩) కాయసక్ఖీ, దిట్ఠిప్పత్తో, సద్ధావిముత్తో.

(౪) గూథభాణీ, పుప్ఫభాణీ, మధుభాణీ.

(౫) అరుకూపమచిత్తో పుగ్గలో, విజ్జూపమచిత్తో పుగ్గలో, వజిరూపమచిత్తో పుగ్గలో.

(౬) అన్ధో, ఏకచక్ఖు, ద్విచక్ఖు.

(౭) అవకుజ్జపఞ్ఞో పుగ్గలో, ఉచ్ఛఙ్గపఞ్ఞో [ఉచ్చఙ్గుపఞ్ఞో (స్యా.)] పుగ్గలో, పుథుపఞ్ఞో పుగ్గలో.

(౮) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో కామేసు చ భవేసు చ అవీతరాగో, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో కామేసు వీతరాగో భవేసు అవీతరాగో, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో కామేసు చ భవేసు చ వీతరాగో.

(౯) పాసాణలేఖూపమో పుగ్గలో, పథవిలేఖూపమో పుగ్గలో, ఉదకలేఖూపమో పుగ్గలో.

(౧౦) తయో పోత్థకూపమా పుగ్గలా.

(౧౧) తయో కాసికవత్థూపమా పుగ్గలా.

(౧౨) సుప్పమేయ్యో, దుప్పమేయ్యో, అప్పమేయ్యో.

(౧౩) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో న సేవితబ్బో న భజితబ్బో న పయిరుపాసితబ్బో, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో సేవితబ్బో భజితబ్బో పయిరుపాసితబ్బో, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో సక్కత్వా గరుం కత్వా [గరుకత్వా (సీ.)] సేవితబ్బో భజితబ్బో పయిరుపాసితబ్బో.

(౧౪) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో జిగుచ్ఛితబ్బో న సేవితబ్బో న భజితబ్బో న పయిరుపాసితబ్బో, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అజ్ఝుపేక్ఖితబ్బో న సేవితబ్బో న భజితబ్బో న పయిరుపాసితబ్బో; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో సేవితబ్బో భజితబ్బో పయిరుపాసితబ్బో.

(౧౫) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో సీలేసు పరిపూరకారీ [పరిపూరీకారీ (స్యా.)], సమాధిస్మిం మత్తసో కారీ, పఞ్ఞాయ మత్తసో కారీ; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో సీలేసు చ పరిపూరకారీ, సమాధిస్మిఞ్చ పరిపూరకారీ, పఞ్ఞాయ మత్తసో కారీ; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో సీలేసు చ పరిపూరకారీ, సమాధిస్మిఞ్చ పరిపూరకారీ, పఞ్ఞాయ చ పరిపూరకారీ.

(౧౬) తయో సత్థారో.

(౧౭) అపరేపి తయో సత్థారో.

తికం.

౪. చతుక్కఉద్దేసో

౧౦. చత్తారో పుగ్గలా –

(౧) అసప్పురిసో, అసప్పురిసేన అసప్పురిసతరో, సప్పురిసో, సప్పురిసేన సప్పురిసతరో.

(౨) పాపో, పాపేన పాపతరో, కల్యాణో, కల్యాణేన కల్యాణతరో.

(౩) పాపధమ్మో, పాపధమ్మేన పాపధమ్మతరో, కల్యాణధమ్మో, కల్యాణధమ్మేన కల్యాణధమ్మతరో.

(౪) సావజ్జో, వజ్జబహులో, అప్పవజ్జో [అప్పసావజ్జో (స్యా. క.) అ. ని. ౪.౧౩౫], అనవజ్జో.

(౫) ఉగ్ఘటితఞ్ఞూ, విపఞ్చితఞ్ఞూ [విపచితఞ్ఞూ (సీ.) అ. ని. ౪.౧౩౩], నేయ్యో, పదపరమో.

(౬) యుత్తప్పటిభానో, నో ముత్తప్పటిభానో, ముత్తప్పటిభానో, నో యుత్తప్పటిభానో, యుత్తప్పటిభానో చ ముత్తప్పటిభానో చ, నేవ యుత్తప్పటిభానో నో ముత్తప్పటిభానో.

(౭) చత్తారో ధమ్మకథికా పుగ్గలా.

(౮) చత్తారో వలాహకూపమా పుగ్గలా.

(౯) చత్తారో మూసికూపమా పుగ్గలా.

(౧౦) చత్తారో అమ్బూపమా పుగ్గలా.

(౧౧) చత్తారో కుమ్భూపమా పుగ్గలా.

(౧౨) చత్తారో ఉదకరహదూపమా పుగ్గలా.

(౧౩) చత్తారో బలీబద్దూపమా [బలిబద్దూపమా (సీ.)] పుగ్గలా.

(౧౪) చత్తారో ఆసీవిసూపమా పుగ్గలా.

(౧౫) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అననువిచ్చ అపరియోగాహేత్వా అవణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అననువిచ్చ అపరియోగాహేత్వా వణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అననువిచ్చ అపరియోగాహేత్వా అప్పసాదనీయే ఠానే పసాదం ఉపదంసితా హోతి, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అననువిచ్చ అపరియోగాహేత్వా పసాదనీయే ఠానే అప్పసాదం ఉపదంసితా హోతి.

(౧౬) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అనువిచ్చ పరియోగాహేత్వా అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అనువిచ్చ పరియోగాహేత్వా వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అనువిచ్చ పరియోగాహేత్వా అప్పసాదనీయే ఠానే అప్పసాదం ఉపదంసితా హోతి, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అనువిచ్చ పరియోగాహేత్వా పసాదనీయే ఠానే పసాదం ఉపదంసితా హోతి.

(౧౭) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ ఖో వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ ఖో అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అవణ్ణారహస్స చ అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన; వణ్ణారహస్స చ వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, అత్థేకచ్చో పుగ్గలో నేవ అవణ్ణారహస్స అవణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన, నో చ వణ్ణారహస్స వణ్ణం భాసితా హోతి భూతం తచ్ఛం కాలేన.

(౧౮) ఉట్ఠానఫలూపజీవీ నో పుఞ్ఞఫలూపజీవీ, పుఞ్ఞఫలూపజీవీ నో ఉట్ఠానఫలూపజీవీ, ఉట్ఠానఫలూపజీవీ చ పుఞ్ఞఫలూపజీవీ చ, నేవ ఉట్ఠానఫలూపజీవీ నో పుఞ్ఞఫలూపజీవీ.

(౧౯) తమో తమపరాయనో, తమో జోతిపరాయనో, జోతి తమపరాయనో, జోతి జోతిపరాయనో.

(౨౦) ఓణతోణతో, ఓణతుణ్ణతో, ఉణ్ణతోణతో, ఉణ్ణతుణ్ణతో.

(౨౧) చత్తారో రుక్ఖూపమా పుగ్గలా.

(౨౨) రూపప్పమాణో, రూపప్పసన్నో, ఘోసప్పమాణో, ఘోసప్పసన్నో.

(౨౩) లూఖప్పమాణో, లూఖప్పసన్నో, ధమ్మప్పమాణో, ధమ్మప్పసన్నో.

(౨౪) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో పరహితాయ; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో పరహితాయ పటిపన్నో హోతి, నో అత్తహితాయ; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అత్తహితాయ చేవ పటిపన్నో హోతి పరహితాయ చ; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో నేవ అత్తహితాయ పటిపన్నో హోతి నో పరహితాయ.

(౨౫) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అత్తన్తపో హోతి అత్తపరితాపనానుయోగమనుయుత్తో; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో పరన్తపో హోతి పరపరితాపనానుయోగమనుయుత్తో; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో అత్తన్తపో చ హోతి అత్తపరితాపనానుయోగమనుయుత్తో, పరన్తపో చ పరపరితాపనానుయోగమనుయుత్తో; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో నేవ అత్తన్తపో హోతి న అత్తపరితాపనానుయోగమనుయుత్తో, న పరన్తపో న పరపరితాపనానుయోగమనుయుత్తో. సో అనత్తన్తపో అపరన్తపో దిట్ఠేవ ధమ్మే నిచ్ఛాతో నిబ్బుతో సీతీభూతో [సీతిభూతో (సీ. క.)] సుఖప్పటిసంవేదీ బ్రహ్మభూతేన అత్తనా విహరతి.

(౨౬) సరాగో, సదోసో, సమోహో, సమానో.

(౨౭) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ హోతి అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ, న లాభీ అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో లాభీ చేవ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, లాభీ చ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ; అత్థేకచ్చో పుగ్గలో నేవ లాభీ హోతి అజ్ఝత్తం చేతోసమథస్స, న లాభీ అధిపఞ్ఞాధమ్మవిపస్సనాయ.

(౨౮) అనుసోతగామీ పుగ్గలో, పటిసోతగామీ పుగ్గలో, ఠితత్తో పుగ్గలో, తిణ్ణో పారఙ్గతో [పారగతో (సీ. స్యా.)] థలే తిట్ఠతి బ్రాహ్మణో.

(౨౯) అప్పస్సుతో సుతేన అనుపపన్నో, అప్పస్సుతో సుతేన ఉపపన్నో, బహుస్సుతో సుతేన అనుపపన్నో, బహుస్సుతో సుతేన ఉపపన్నో.

(౩౦) సమణమచలో, సమణపదుమో, సమణపుణ్డరీకో, సమణేసు సమణసుఖుమాలో.

చతుక్కం.

౫. పఞ్చకఉద్దేసో

౧౧. పఞ్చ పుగ్గలా –

(౧) అత్థేకచ్చో పుగ్గలో ఆరభతి [ఆరమ్భతి (సీ. స్యా.)] చ విప్పటిసారీ చ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి, యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. అత్థేకచ్చో పుగ్గలో ఆరభతి న విప్పటిసారీ చ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి, యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. అత్థేకచ్చో పుగ్గలో నారభతి విప్పటిసారీ చ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి, యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. అత్థేకచ్చో పుగ్గలో నారభతి న విప్పటిసారీ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం నప్పజానాతి, యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి. అత్థేకచ్చో పుగ్గలో నారభతి న విప్పటిసారీ హోతి, తఞ్చ చేతోవిముత్తిం పఞ్ఞావిముత్తిం యథాభూతం పజానాతి, యత్థస్స తే ఉప్పన్నా పాపకా అకుసలా ధమ్మా అపరిసేసా నిరుజ్ఝన్తి.

(౨) దత్వా అవజానాతి, సంవాసేన అవజానాతి, ఆధేయ్యముఖో హోతి, లోలో హోతి, మన్దో మోమూహో హోతి.