౧. విభఙ్గవారో

హేతుపచ్చయో

౩౩౦. నియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో… చత్తారి (నియ్యానికదుకసదిసా నిన్నానాకరణా).

ఆరమ్మణపచ్చయో

౩౩౧. నియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా మగ్గం పచ్చవేక్ఖన్తి, నియతే పహీనే కిలేసే పచ్చవేక్ఖన్తి, పుబ్బే సముదాచిణ్ణే…పే… నియతే ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… విపస్సతి, చేతోపరియఞాణేన నియతచిత్తసమఙ్గిస్స చిత్తం జానాతి, నియతా ఖన్ధా చేతోపరియఞాణస్స, పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణస్స యథాకమ్మూపగఞాణస్స, అనాగతంసఞాణస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

అనియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – దానం దత్వా సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం…పే… పుబ్బే సుచిణ్ణాని…పే… ఝానా వుట్ఠహిత్వా ఝానం పచ్చవేక్ఖతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ అనియతో రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి…పే… విచికిచ్ఛా…పే… ఉద్ధచ్చం…పే… అనియతం దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి, అరియా ఫలం పచ్చవేక్ఖన్తి, నిబ్బానం పచ్చవేక్ఖన్తి, నిబ్బానం గోత్రభుస్స, వోదానస్స, ఫలస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో; అరియా అనియతే పహీనే కిలేసే పచ్చవేక్ఖన్తి, విక్ఖమ్భితే కిలేసే…పే… పుబ్బే సముదాచిణ్ణే…పే… చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనియతే ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… విపస్సతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ అనియతో రాగో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి, దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి…పే… ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. అనియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో; నిబ్బానం మగ్గస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో; రూపజీవితిన్ద్రియం మాతుఘాతికమ్మస్స… పితుఘాతికమ్మస్స… అరహన్తఘాతికమ్మస్స… రుహిరుప్పాదకమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో; యం వత్థుం ఆమసన్తస్స మిచ్ఛత్తనియతా ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి, తం వత్థు మిచ్ఛత్తనియతానం ఖన్ధానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

అధిపతిపచ్చయో

౩౩౨. నియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. సహజాతాధిపతి – నియతాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. నియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా మగ్గం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖన్తి. సహజాతాధిపతి – నియతాధిపతి చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. నియతో ధమ్మో నియతస్స చ అనియతస్స చ ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. సహజాతాధిపతి – నియతాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

౩౩౩. అనియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – దానం దత్వా సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం కత్వా తం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా అనియతో రాగో ఉప్పజ్జతి… దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి; పుబ్బే…పే… ఝానా…పే… అరియా ఫలం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖన్తి, నిబ్బానం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖన్తి, నిబ్బానం గోత్రభుస్స, వోదానస్స, ఫలస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో; చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనియతే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా అనియతో రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. సహజాతాధిపతి – అనియతాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. అనియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. ఆరమ్మణాధిపతి – నిబ్బానం మగ్గస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

అనన్తరపచ్చయాది

౩౩౪. నియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – మగ్గో ఫలస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, నియతా ఖన్ధా వుట్ఠానస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

అనియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా అనియతా ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం అనియతానం ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో; అనులోమం గోత్రభుస్స… అనులోమం వోదానస్స… ఫలం ఫలస్స… అనులోమం ఫలసమాపత్తియా… నిరోధా వుట్ఠహన్తస్స నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం ఫలసమాపత్తియా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. అనియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – అనియతం దోమనస్సం నియతస్స దోమనస్సస్స, అనియతా మిచ్ఛాదిట్ఠి నియతమిచ్ఛాదిట్ఠియా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో; గోత్రభు మగ్గస్స… వోదానం మగ్గస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో… సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో… పఞ్చ… అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేన పచ్చయో… ద్వే… నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో… సత్త.

ఉపనిస్సయపచ్చయో

౩౩౫. నియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. పకతూపనిస్సయో – మాతుఘాతికమ్మం మాతుఘాతికమ్మస్స… పితుఘాతికమ్మస్స… అరహన్తఘాతికమ్మస్స… రుహిరుప్పాదకమ్మస్స… సఙ్ఘభేదకమ్మస్స, నియతమిచ్ఛాదిట్ఠియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). పఠమో మగ్గో దుతియస్స మగ్గస్స…పే… తతియో మగ్గో చతుత్థస్స మగ్గస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. నియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – మాతరం జీవితా వోరోపేత్వా…పే… సఙ్ఘం భిన్దిత్వా తస్స పటిఘాతత్థాయ దానం దేతి, సీలం సమాదియతి, ఉపోసథకమ్మం కరోతి, అరియా మగ్గం ఉపనిస్సాయ అనుప్పన్నం సమాపత్తిం ఉప్పాదేన్తి, ఉప్పన్నం సమాపజ్జన్తి…పే… ఠానాఠానకోసల్లస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో; మగ్గో ఫలసమాపత్తియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

౩౩౬. అనియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – అనియతం సద్ధం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి, సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం కరోతి, ఝానం ఉప్పాదేతి, విపస్సనం…పే… అభిఞ్ఞం…పే… సమాపత్తిం ఉప్పాదేతి, మానం జప్పేతి… దిట్ఠిం గణ్హాతి; అనియతం సీలం…పే… పఞ్ఞం… రాగం…పే… పత్థనం… కాయికం సుఖం… కాయికం దుక్ఖం… ఉతుం… భోజనం… సేనాసనం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… సమాపత్తిం ఉప్పాదేతి, పాణం హనతి…పే… నిగమఘాతం కరోతి, అనియతా సద్ధా…పే… సేనాసనం అనియతాయ సద్ధాయ…పే… పత్థనాయ… కాయికస్స సుఖస్స… కాయికస్స దుక్ఖస్స, ఫలసమాపత్తియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

అనియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – అనియతం రాగం ఉపనిస్సాయ మాతరం జీవితా వోరోపేతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; అనియతం దోసం…పే… సేనాసనం ఉపనిస్సాయ మాతరం జీవితా వోరోపేతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; అనియతో రాగో… దోసం…పే… సేనాసనం మాతుఘాతికమ్మస్స…పే… సఙ్ఘభేదకమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో; పఠమస్స మగ్గస్స పరికమ్మం పఠమస్స మగ్గస్స…పే… చతుత్థస్స మగ్గస్స పరికమ్మం చతుత్థస్స మగ్గస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

పురేజాతపచ్చయాది

౩౩౭. అనియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం (సంఖిత్తం). అనియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – రూపజీవితిన్ద్రియం మాతుఘాతికమ్మస్స… పితుఘాతికమ్మస్స… అరహన్తఘాతికమ్మస్స… రుహిరుప్పాదకమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. వత్థుపురేజాతం – వత్థు నియతానం ఖన్ధానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో… ద్వే… ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో… ద్వే.

కమ్మపచ్చయో

౩౩౮. నియతో ధమ్మో నియతస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – నియతా చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. నియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – నియతా చేతనా చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. నానాక్ఖణికా – నియతా చేతనా విపాకానం ఖన్ధానం కటత్తా చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం కాతబ్బం.) నియతా చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

అనియతో ధమ్మో అనియతస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా (సంఖిత్తం).

విపాకపచ్చయేన పచ్చయో… ఏకం… ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో… చత్తారి… ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో… చత్తారి… ఝానపచ్చయేన పచ్చయో… చత్తారి… మగ్గపచ్చయేన పచ్చయో… చత్తారి… సమ్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో… ద్వే… విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి (అరూపదుకసదిసం)… అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో… సత్త (అరూపావచరదుకసదిసం)… నత్థిపచ్చయేన పచ్చయో… విగతపచ్చయేన పచ్చయో… అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో… సత్త.