నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స

అభిధమ్మపిటకే

పట్ఠానపాళి

(చతుత్థో భాగో)

ధమ్మానులోమే దుకపట్ఠానం

౧౨. కిలేసగోచ్ఛకం

౭౫. కిలేసదుకం

౧. పటిచ్చవారో

౧. పచ్చయానులోమం

౧. విభఙ్గవారో

హేతుపచ్చయో

౧. కిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – లోభం పటిచ్చ మోహో దిట్ఠి థినం [థీనం (సీ. స్యా.)] ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో దిట్ఠి ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో మానో థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో మానో ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం; దోసం పటిచ్చ మోహో థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, దోసం పటిచ్చ మోహో ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం; విచికిచ్ఛం పటిచ్చ మోహో ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం; ఉద్ధచ్చం పటిచ్చ మోహో అహిరికం అనోత్తప్పం. (౧)

కిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – కిలేసం పటిచ్చ సమ్పయుత్తకా ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం. (౨)

కిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి హేతుపచ్చయా – లోభం పటిచ్చ మోహో దిట్ఠి థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం (చక్కం). (౩)

౨. నోకిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధం పటిచ్చ తయో ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం…పే… ద్వే ఖన్ధే…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… ఖన్ధే పటిచ్చ వత్థు, వత్థుం పటిచ్చ ఖన్ధా, ఏకం మహాభూతం…పే…. (౧)

నోకిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసే ఖన్ధే పటిచ్చ కిలేసా. (౨)

నోకిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధం పటిచ్చ తయో ఖన్ధా కిలేసా చ చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం…పే… ద్వే ఖన్ధే…పే…. (౩)

౩. కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – లోభఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే పటిచ్చ మోహో దిట్ఠి థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం (చక్కం). (౧)

కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధఞ్చ కిలేసే చ పటిచ్చ తయో ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం…పే… ద్వే ఖన్ధే చ…పే… కిలేసే చ మహాభూతే చ పటిచ్చ చిత్తసముట్ఠానం రూపం. (౨)

కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధఞ్చ లోభఞ్చ పటిచ్చ తయో ఖన్ధా మోహో దిట్ఠి థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం…పే… ద్వే ఖన్ధే చ…పే… (చక్కం, సంఖిత్తం). (౩)

౧. పచ్చయానులోమం

౨. సఙ్ఖ్యావారో

౪. హేతుయా నవ, ఆరమ్మణే నవ, అధిపతియా నవ, అనన్తరే నవ, సమనన్తరే నవ (సబ్బత్థ నవ), విపాకే ఏకం…పే… అవిగతే నవ.

౨. పచ్చయపచ్చనీయం

౧. విభఙ్గవారో

నహేతుపచ్చయో

౫. కిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా – విచికిచ్ఛం పటిచ్చ మోహో, ఉద్ధచ్చం పటిచ్చ మోహో. (౧)

నోకిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా – అహేతుకం నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధం పటిచ్చ తయో ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం…పే… ద్వే ఖన్ధే…పే… అహేతుకపటిసన్ధిక్ఖణే…పే… (యావ అసఞ్ఞసత్తా). (౧)

నోకిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా – విచికిచ్ఛాసహగతే ఉద్ధచ్చసహగతే ఖన్ధే పటిచ్చ విచికిచ్ఛాసహగతో ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో. (౨)

కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా – విచికిచ్ఛాసహగతే ఖన్ధే చ విచికిచ్ఛఞ్చ పటిచ్చ విచికిచ్ఛాసహగతో మోహో, ఉద్ధచ్చసహగతే ఖన్ధే చ ఉద్ధచ్చఞ్చ పటిచ్చ ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో. (౧)

నఆరమ్మణపచ్చయాది

౬. కిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నఆరమ్మణపచ్చయా – కిలేసే పటిచ్చ చిత్తసముట్ఠానం రూపం. (౧)

నోకిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నఆరమ్మణపచ్చయా – నోకిలేసే ఖన్ధే పటిచ్చ చిత్తసముట్ఠానం రూపం; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… ఖన్ధే పటిచ్చ వత్థు (యావ అసఞ్ఞసత్తా). (౧)

కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నఆరమ్మణపచ్చయా – కిలేసే చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే పటిచ్చ చిత్తసముట్ఠానం రూపం, కిలేసే చ మహాభూతే చ పటిచ్చ చిత్తసముట్ఠానం రూపం. (౧)

నఅధిపతిపచ్చయా… నఅనన్తరపచ్చయా… నసమనన్తరపచ్చయా… నఅఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయా… నఉపనిస్సయపచ్చయా.

నపురేజాతపచ్చయాది

౭. కిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నపురేజాతపచ్చయా – అరూపే లోభం పటిచ్చ మోహో దిట్ఠి థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో దిట్ఠి ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో మానో థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో మానో ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం, లోభం పటిచ్చ మోహో ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం; విచికిచ్ఛం పటిచ్చ మోహో ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం; ఉద్ధచ్చం పటిచ్చ మోహో అహిరికం అనోత్తప్పం (అరూపే దోసమూలకం నత్థి). (౧)

కిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నపురేజాతపచ్చయా – అరూపే కిలేసే పటిచ్చ సమ్పయుత్తకా ఖన్ధా, కిలేసే పటిచ్చ చిత్తసముట్ఠానం రూపం (ఏవం నవపి పఞ్హా కాతబ్బా), నపచ్ఛాజాతపచ్చయా, నఆసేవనపచ్చయా.

నకమ్మపచ్చయో

౮. కిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నకమ్మపచ్చయా – కిలేసే పటిచ్చ సమ్పయుత్తకా చేతనా. (౧)

నోకిలేసం ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నకమ్మపచ్చయా – నోకిలేసే ఖన్ధే పటిచ్చ సమ్పయుత్తకా చేతనా; బాహిరం… ఆహారసముట్ఠానం… ఉతుసముట్ఠానం…పే…. (౧)

కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పటిచ్చ నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నకమ్మపచ్చయా – కిలేసే చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే పటిచ్చ సమ్పయుత్తకా చేతనా. (౧) (ఏవం సబ్బే పచ్చయా కాతబ్బా.)

౨. పచ్చయపచ్చనీయం

౨. సఙ్ఖ్యావారో

సుద్ధం

౯. నహేతుయా చత్తారి, నఆరమ్మణే తీణి, నఅధిపతియా నవ, నఅనన్తరే తీణి, నసమనన్తరే తీణి, నఅఞ్ఞమఞ్ఞే తీణి, నఉపనిస్సయే తీణి, నపురేజాతే నవ, నపచ్ఛాజాతే నవ, నఆసేవనే నవ, నకమ్మే తీణి, నవిపాకే నవ, నఆహారే ఏకం, నఇన్ద్రియే ఏకం, నఝానే ఏకం, నమగ్గే ఏకం, నసమ్పయుత్తే తీణి, నవిప్పయుత్తే నవ, నోనత్థియా తీణి, నోవిగతే తీణి.

౨. సహజాతవారో

(ఏవం ఇతరే ద్వే గణనాపి సహజాతవారోపి కాతబ్బో.)

౩. పచ్చయవారో

౧. పచ్చయానులోమం

౧. విభఙ్గవారో

హేతుపచ్చయో

౧౦. కిలేసం ధమ్మం పచ్చయా కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా… తీణి (పటిచ్చసదిసా).

నోకిలేసం ధమ్మం పచ్చయా నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధం పచ్చయా తయో ఖన్ధా…పే… (యావ అజ్ఝత్తికా మహాభూతా) వత్థుం పచ్చయా నోకిలేసా ఖన్ధా. (౧)

నోకిలేసం ధమ్మం పచ్చయా కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసే ఖన్ధే పచ్చయా కిలేసా, వత్థుం పచ్చయా కిలేసా. (౨)

నోకిలేసం ధమ్మం పచ్చయా కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధం పచ్చయా తయో ఖన్ధా కిలేసా చ చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం…పే… ద్వే ఖన్ధే…పే… వత్థుం పచ్చయా కిలేసా, మహాభూతే పచ్చయా చిత్తసముట్ఠానం రూపం, వత్థుం పచ్చయా కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా. (౩)

౧౧. కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పచ్చయా కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – లోభఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే పచ్చయా మోహో దిట్ఠి థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం (చక్కం). లోభఞ్చ వత్థుఞ్చ పచ్చయా కిలేసా. (౧)

కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పచ్చయా నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధఞ్చ కిలేసఞ్చ పచ్చయా తయో ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం…పే… ద్వే ఖన్ధే చ…పే… కిలేసే చ మహాభూతే చ పచ్చయా చిత్తసముట్ఠానం రూపం, కిలేసే చ వత్థుఞ్చ పచ్చయా నోకిలేసా ఖన్ధా. (౨)

కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పచ్చయా కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా ఉప్పజ్జన్తి హేతుపచ్చయా – నోకిలేసం ఏకం ఖన్ధఞ్చ లోభఞ్చ పచ్చయా తయో ఖన్ధా మోహో దిట్ఠి థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం చిత్తసముట్ఠానఞ్చ రూపం…పే… ద్వే ఖన్ధే చ…పే… (చక్కం). లోభఞ్చ వత్థుఞ్చ పచ్చయా మోహో దిట్ఠి థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా (చక్కం). (౩)

(ఆరమ్మణపచ్చయే నోకిలేసమూలే పఞ్చ విఞ్ఞాణా కాతబ్బా.)

౧. పచ్చయానులోమం

౨. సఙ్ఖ్యావారో

౧౨. హేతుయా నవ, ఆరమ్మణే నవ, అధిపతియా నవ (సబ్బత్థ నవ), విపాకే ఏకం…పే… అవిగతే నవ.

౨. పచ్చయపచ్చనీయం

౧. విభఙ్గవారో

నహేతుపచ్చయో

౧౩. కిలేసం ధమ్మం పచ్చయా కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా – విచికిచ్ఛం పచ్చయా విచికిచ్ఛాసహగతో మోహో, ఉద్ధచ్చం పచ్చయా ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో. (౧)

నోకిలేసం ధమ్మం పచ్చయా నోకిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా (యావ అసఞ్ఞసత్తా) – చక్ఖాయతనం పచ్చయా చక్ఖువిఞ్ఞాణం…పే… కాయాయతనం…పే… వత్థుం పచ్చయా అహేతుకా నోకిలేసా ఖన్ధా. (౧)

నోకిలేసం ధమ్మం పచ్చయా కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా – విచికిచ్ఛాసహగతే ఉద్ధచ్చసహగతే ఖన్ధే చ వత్థుఞ్చ పచ్చయా విచికిచ్ఛాసహగతో ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో. (౨)

కిలేసఞ్చ నోకిలేసఞ్చ ధమ్మం పచ్చయా కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా – విచికిచ్ఛఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే వత్థుఞ్చ పచ్చయా విచికిచ్ఛాసహగతో మోహో, ఉద్ధచ్చఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే వత్థుఞ్చ పచ్చయా ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో (సంఖిత్తం). (౧)

౨. పచ్చయపచ్చనీయం

౨. సఙ్ఖ్యావారో

౧౪. నహేతుయా చత్తారి, నఆరమ్మణే తీణి, నఅధిపతియా నవ…పే… నకమ్మే తీణి, నవిపాకే నవ, నఆహారే ఏకం…పే… నోవిగతే తీణి.

౪. నిస్సయవారో

(ఏవం ఇతరే ద్వే గణనాపి నిస్సయవారోపి కాతబ్బో.)

౫. సంసట్ఠవారో

౧-౪. పచ్చయానులోమాది

౧౫. కిలేసం ధమ్మం సంసట్ఠో కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – లోభం సంసట్ఠో మోహో దిట్ఠి థినం ఉద్ధచ్చం అహిరికం అనోత్తప్పం. (చక్కం. ఏవం నవ పఞ్హా కాతబ్బా.)

హేతుయా నవ, ఆరమ్మణే నవ (సబ్బత్థ నవ), విపాకే ఏకం…పే… అవిగతే నవ.

అనులోమం.

కిలేసం ధమ్మం సంసట్ఠో కిలేసో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా (ఏవం నహేతుపఞ్హా చత్తారి కాతబ్బా.)

నహేతుయా చత్తారి, నఅధిపతియా నవ, నపురేజాతే నవ, నపచ్ఛాజాతే నవ, నఆసేవనే నవ, నకమ్మే తీణి, నవిపాకే నవ, నఝానే ఏకం, నమగ్గే ఏకం, నవిప్పయుత్తే నవ.

పచ్చనీయం.

౬. సమ్పయుత్తవారో

(ఏవం ఇతరే ద్వే గణనాపి సమ్పయుత్తవారోపి కాతబ్బో.)

౭. పఞ్హావారో

౧. పచ్చయానులోమం

౧. విభఙ్గవారో

హేతుపచ్చయో

౧౬. కిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – కిలేసా హేతూ సమ్పయుత్తకానం కిలేసానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం.) కిలేసా హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం.) కిలేసా హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం కిలేసానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – నోకిలేసా హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౧)

ఆరమ్మణపచ్చయో

౧౭. కిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – కిలేసే ఆరబ్భ కిలేసా ఉప్పజ్జన్తి. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం.) కిలేసే ఆరబ్భ నోకిలేసా ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం.) కిలేసే ఆరబ్భ కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (౩)

౧౮. నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – దానం…పే… సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం…పే… పుబ్బే సుచిణ్ణాని…పే… ఝానా వుట్ఠహిత్వా ఝానం పచ్చవేక్ఖతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ రాగో…పే… దిట్ఠి…పే… విచికిచ్ఛా…పే… ఉద్ధచ్చం…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా…పే… ఫలస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో; చక్ఖుం…పే… వత్థుం నోకిలేసే ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి…పే… అనాగతంసఞాణస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – దానం…పే… ఝానా వుట్ఠహిత్వా ఝానం అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ రాగో…పే… దిట్ఠి…పే… విచికిచ్ఛా…పే… ఉద్ధచ్చం ఉప్పజ్జతి, ఝానే పరిహీనే విప్పటిసారిస్స దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి, చక్ఖుం…పే… వత్థుం నోకిలేసే ఖన్ధే అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ రాగో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి. (౨)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – దానం…పే… ఝానా వుట్ఠహిత్వా…పే… చక్ఖుం…పే… వత్థుం నోకిలేసే ఖన్ధే అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (౩)

కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా కిలేసస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి.

అధిపతిపచ్చయో

౧౯. కిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. ఆరమ్మణాధిపతి – కిలేసే గరుం కత్వా కిలేసా ఉప్పజ్జన్తి… తీణి (ఆరమ్మణాధిపతియేవ). (౩)

నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – దానం…పే… సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం కత్వా తం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి; పుబ్బే…పే… ఝానా…పే… అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా మగ్గం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖన్తి…పే… ఫలస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో; చక్ఖుం…పే… వత్థుం నోకిలేసే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. సహజాతాధిపతి – నోకిలేసాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – దానం…పే… ఝానం…పే… చక్ఖుం…పే… వత్థుం నోకిలేసే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. సహజాతాధిపతి – నోకిలేసాధిపతి సమ్పయుత్తకానం కిలేసానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – దానం…పే… ఝానం…పే… చక్ఖుం…పే… వత్థుం నోకిలేసే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. సహజాతాధిపతి – నోకిలేసాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం కిలేసానఞ్చ చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా కిలేసస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి (ఆరమ్మణాధిపతియేవ). (౩)

అనన్తరపచ్చయాది

౨౦. కిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా కిలేసా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిలేసానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం కాతబ్బం.) పురిమా పురిమా కిలేసా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం నోకిలేసానం ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో; కిలేసా వుట్ఠానస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం కాతబ్బం.) పురిమా పురిమా కిలేసా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిలేసానం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

౨౧. నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా నోకిలేసా ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం నోకిలేసానం ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో…పే… ఫలసమాపత్తియా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం కాతబ్బం.) పురిమా పురిమా నోకిలేసా ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిలేసానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో; ఆవజ్జనా కిలేసానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం కాతబ్బం.) పురిమా పురిమా నోకిలేసా ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిలేసానం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో; ఆవజ్జనా కిలేసానం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

౨౨. కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా కిలేసస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిలేసానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం కాతబ్బం.) పురిమా పురిమా కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం నోకిలేసానం ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో; కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా వుట్ఠానస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం కాతబ్బం.) పురిమా పురిమా కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం కిలేసానం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో, సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో, అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేన పచ్చయో, నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో.

ఉపనిస్సయపచ్చయో

౨౩. కిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – కిలేసా కిలేసానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి.

౨౪. నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – సద్ధం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… మానం జప్పేతి, దిట్ఠిం గణ్హాతి; సీలం…పే… పఞ్ఞం… రాగం… దోసం… మోహం… మానం… దిట్ఠిం… పత్థనం… కాయికం సుఖం…పే… సేనాసనం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; సద్ధా…పే… సేనాసనం సద్ధాయ…పే… ఫలసమాపత్తియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – సద్ధం ఉపనిస్సాయ మానం జప్పేతి… దిట్ఠిం గణ్హాతి; సీలం…పే… సేనాసనం ఉపనిస్సాయ పాణం హనతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; సద్ధా…పే… సేనాసనం కిలేసానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – సద్ధం ఉపనిస్సాయ మానం జప్పేతి… దిట్ఠిం గణ్హాతి; సీలం…పే… సేనాసనం ఉపనిస్సాయ పాణం హనతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; సద్ధా…పే… సేనాసనం కిలేసానం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా కిలేసస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి.

పురేజాతపచ్చయో

౨౫. నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి, దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే…. వత్థుపురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే… వత్థు నోకిలేసానం ఖన్ధానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ రాగో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి. వత్థుపురేజాతం – వత్థు కిలేసానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. వత్థుపురేజాతం – వత్థు కిలేసానం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

పచ్ఛాజాతాసేవనపచ్చయా

౨౬. కిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో (సంఖిత్తం). (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో (సంఖిత్తం). (౧)

కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా నోకిలేసస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో (సంఖిత్తం) ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో …నవ.

కమ్మపచ్చయో

౨౭. నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – నోకిలేసా చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – నోకిలేసా చేతనా విపాకానం ఖన్ధానం కటత్తా చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – నోకిలేసా చేతనా కిలేసానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – నోకిలేసా చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం కిలేసానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

విపాకపచ్చయాది

౨౮. నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స విపాకపచ్చయేన పచ్చయో… ఏకం… ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి… ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి… ఝానపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి… మగ్గపచ్చయేన పచ్చయో… నవ… సమ్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో… నవ.

విప్పయుత్తపచ్చయో

౨౯. కిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం). (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం). (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – వత్థు కిలేసానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – వత్థు కిలేసానం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా నోకిలేసస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం. విత్థారేతబ్బం.)

అత్థిపచ్చయాది

౩౦. కిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో… ఏకం (పటిచ్చసదిసం). (౧)

కిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం). (౨)

కిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (పటిచ్చసదిసం). (౩)

నోకిలేసో ధమ్మో నోకిలేసస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం, పచ్ఛాజాతం, ఆహారం, ఇన్ద్రియం (సంఖిత్తం). (౧)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం (సంఖిత్తం. సహజాతం సహజాతసదిసం, పురేజాతం పురేజాతసదిసం.) (౨)

నోకిలేసో ధమ్మో కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం (సహజాతం సహజాతసదిసం, పురేజాతం పురేజాతసదిసం.) (౩)

౩౧. కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా కిలేసస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతో – లోభో చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా మోహస్స, దిట్ఠియా, థినస్స, ఉద్ధచ్చస్స, అహిరికస్స, అనోత్తప్పస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). సహజాతో – లోభో చ వత్థు చ మోహస్స, దిట్ఠియా, థినస్స, ఉద్ధచ్చస్స, అహిరికస్స, అనోత్తప్పస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). (౧)

కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా నోకిలేసస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం, పచ్ఛాజాతం, ఆహారం, ఇన్ద్రియం. సహజాతో – నోకిలేసో ఏకో ఖన్ధో చ కిలేసో చ తిణ్ణన్నం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో…పే… ద్వే ఖన్ధా చ…పే…. సహజాతా – కిలేసా చ మహాభూతా చ చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. సహజాతా – కిలేసా చ వత్థు చ నోకిలేసానం ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా ఖన్ధా చ పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా కబళీకారో ఆహారో చ ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – కిలేసా చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా రూపజీవితిన్ద్రియఞ్చ కటత్తారూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

కిలేసో చ నోకిలేసో చ ధమ్మా కిలేసస్స చ నోకిలేసస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతో – నోకిలేసో ఏకో ఖన్ధో చ లోభో చ తిణ్ణన్నం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం మోహస్స చ, దిట్ఠియా, థినస్స, ఉద్ధచ్చస్స, అహిరికస్స, అనోత్తప్పస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో…పే… ద్వే ఖన్ధా చ…పే…. సహజాతో – లోభో చ వత్థు చ మోహస్స, దిట్ఠియా, థినస్స, ఉద్ధచ్చస్స, అహిరికస్స, అనోత్తప్పస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). (౩)

నత్థిపచ్చయేన పచ్చయో… విగతపచ్చయేన పచ్చయో… అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో.

౧. పచ్చయానులోమం

౨. సఙ్ఖ్యావారో

సుద్ధం

౩౨. హేతుయా చత్తారి, ఆరమ్మణే నవ, అధిపతియా నవ, అనన్తరే నవ, సమనన్తరే నవ, సహజాతే నవ, అఞ్ఞమఞ్ఞే నవ, నిస్సయే నవ, ఉపనిస్సయే నవ, పురేజాతే తీణి, పచ్ఛాజాతే తీణి, ఆసేవనే నవ, కమ్మే తీణి, విపాకే ఏకం, ఆహారే తీణి, ఇన్ద్రియే తీణి, ఝానే తీణి, మగ్గే నవ, సమ్పయుత్తే నవ, విప్పయుత్తే పఞ్చ, అత్థియా నవ, నత్థియా నవ, విగతే నవ, అవిగతే నవ.

పచ్చనీయుద్ధారో