౧-౪. పచ్చయానులోమాది

హేతుపచ్చయో

౧౮౩. ఉపేక్ఖాసహగతం ధమ్మం పచ్చయా ఉపేక్ఖాసహగతో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి హేతుపచ్చయా – ఉపేక్ఖాసహగతం ఏకం ఖన్ధం పచ్చయా ద్వే ఖన్ధా, ద్వే ఖన్ధే…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… (యథా సవితక్కదుకసదిసం పచ్చయవారే నానాకరణం. ‘‘ఉపేక్ఖ’’న్తి నవపి పఞ్హా కాతబ్బా, పటిసన్ధిపవత్తిపి వత్థుపి.)

హేతుయా నవ, ఆరమ్మణే నవ…పే… పురేజాతే నవ, ఆసేవనే నవ (సబ్బత్థ నవ), అవిగతే నవ.

అనులోమం.

౧౮౪. ఉపేక్ఖాసహగతం ధమ్మం పచ్చయా ఉపేక్ఖాసహగతో ధమ్మో ఉప్పజ్జతి నహేతుపచ్చయా – అహేతుకం ఉపేక్ఖాసహగతం ఏకం ఖన్ధం పచ్చయా ద్వే ఖన్ధా, ద్వే ఖన్ధే…పే… అహేతుకపటిసన్ధిక్ఖణే…పే… విచికిచ్ఛాసహగతే ఉద్ధచ్చసహగతే ఖన్ధే పచ్చయా విచికిచ్ఛాసహగతో ఉద్ధచ్చసహగతో మోహో. (ఏవం నవపి పఞ్హా పవత్తిపటిసన్ధియో యథా సవితక్కదుకస్స ఏవం కాతబ్బా. తీణియేవ మోహో, పవత్తే వత్థుపి కాతబ్బా.)

నహేతుయా నవ, నఆరమ్మణే తీణి, నఅధిపతియా నవ, నఅనన్తరే తీణి, నసమనన్తరే తీణి, నఉపనిస్సయే తీణి, నపురేజాతే నవ, నపచ్ఛాజాతే నవ, నఆసేవనే నవ, నకమ్మే చత్తారి, నవిపాకే నవ, నఆహారే ఏకం, నఇన్ద్రియే ఏకం, నఝానే ఏకం, నమగ్గే నవ, నసమ్పయుత్తే తీణి, నవిప్పయుత్తే ఛ, నోనత్థియా తీణి, నోవిగతే తీణి.

పచ్చనీయం.