౧. విభఙ్గవారో

హేతుపచ్చయో

౧౬౩. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – చిత్తసమ్పయుత్తా హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౧)

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – చిత్తసమ్పయుత్తా హేతూ చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౨)

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స చ చిత్తవిప్పయుత్తస్స చ ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – చిత్తసమ్పయుత్తా హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౩)

ఆరమ్మణపచ్చయో

౧౬౪. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – దానం…పే… సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం కత్వా తం పచ్చవేక్ఖతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ రాగో ఉప్పజ్జతి…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; పుబ్బే సుచిణ్ణాని…పే… ఝానా వుట్ఠహిత్వా ఝానం…పే… అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా మగ్గం పచ్చవేక్ఖన్తి, ఫలం పచ్చవేక్ఖన్తి. పహీనే కిలేసే…పే… విక్ఖమ్భితే కిలేసే పచ్చవేక్ఖన్తి. పుబ్బే సముదాచిణ్ణే కిలేసే జానన్తి. చిత్తసమ్పయుత్తే ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి. చేతోపరియఞాణేన చిత్తసమ్పయుత్తసమఙ్గిస్స చిత్తం జానన్తి. ఆకాసానఞ్చాయతనం విఞ్ఞాణఞ్చాయతనస్స…పే… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనస్స…పే… చిత్తసమ్పయుత్తా ఖన్ధా ఇద్ధివిధఞాణస్స, చేతోపరియఞాణస్స, పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణస్స, యథాకమ్మూపగఞాణస్స, అనాగతంసఞాణస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

౧౬౫. చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – అరియా నిబ్బానం పచ్చవేక్ఖన్తి. నిబ్బానం గోత్రభుస్స, వోదానస్స, మగ్గస్స, ఫలస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో; చక్ఖుం…పే… వత్థుం చిత్తవిప్పయుత్తే ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే… చిత్తవిప్పయుత్తా ఖన్ధా ఇద్ధివిధఞాణస్స, పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణస్స, అనాగతంసఞాణస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

అధిపతిపచ్చయో

౧౬౬. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – దానం…పే… సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం కత్వా తం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. పుబ్బే…పే… ఝానా…పే… అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా మగ్గం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖన్తి, ఫలం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖన్తి, చిత్తసమ్పయుత్తే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. సహజాతాధిపతి – చిత్తసమ్పయుత్తాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. సహజాతాధిపతి – చిత్తసమ్పయుత్తాధిపతి చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స చ చిత్తవిప్పయుత్తస్స చ ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. సహజాతాధిపతి – చిత్తసమ్పయుత్తాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

౧౬౭. చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. ఆరమ్మణాధిపతి – అరియా నిబ్బానం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖన్తి. నిబ్బానం గోత్రభుస్స, వోదానస్స, మగ్గస్స, ఫలస్స, అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో; చక్ఖుం…పే… వత్థుం చిత్తవిప్పయుత్తే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. (౧)

అనన్తరపచ్చయాది

౧౬౮. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా చిత్తసమ్పయుత్తా ఖన్ధా…పే… ఫలసమాపత్తియా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో… సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో… సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో… సత్త (పటిచ్చసదిసా, పఞ్హాఘటనా నత్థి)… అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేన పచ్చయో… ఛ (పటిచ్చసదిసా)… నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో… సత్త (పచ్చయవారసదిసా, పఞ్హాఘటనా నత్థి).

ఉపనిస్సయపచ్చయో

౧౬౯. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో …పే…. పకతూపనిస్సయో – సద్ధం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… మానం జప్పేతి, దిట్ఠిం గణ్హాతి; సీలం…పే… పత్థనం కాయికం సుఖం… కాయికం దుక్ఖం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… పాణం హనతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; సద్ధా…పే… కాయికం దుక్ఖం సద్ధాయ…పే… మగ్గస్స, ఫలసమాపత్తియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – ఉతుం… భోజనం… సేనాసనం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; ఉతు… భోజనం… సేనాసనం సద్ధాయ…పే… ఫలసమాపత్తియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

పురేజాతపచ్చయో

౧౭౦. చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే…. వత్థుపురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… కాయాయతనం…పే… వత్థు చిత్తసమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

పచ్ఛాజాతాసేవనపచ్చయా

౧౭౧. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో (సంఖిత్తం) ఏకం, ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో … ఏకం.

కమ్మపచ్చయో

౧౭౨. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – చిత్తసమ్పయుత్తా చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – చిత్తసమ్పయుత్తా చేతనా విపాకానం ఖన్ధానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – చిత్తసమ్పయుత్తా చేతనా చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – చిత్తసమ్పయుత్తా చేతనా కటత్తారూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స చ చిత్తవిప్పయుత్తస్స చ ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – చిత్తసమ్పయుత్తా చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – చిత్తసమ్పయుత్తా చేతనా విపాకానం ఖన్ధానం కటత్తా చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)

విపాకాహారపచ్చయా

౧౭౩. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స విపాకపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి.

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి.

చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో – కబళీకారో ఆహారో ఇమస్స కాయస్స ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

ఇన్ద్రియపచ్చయాది

౧౭౪. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి.

చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో – రూపజీవితిన్ద్రియం కటత్తారూపానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో – చక్ఖున్ద్రియం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో…పే… కాయిన్ద్రియం…పే…. (౨)

చిత్తసమ్పయుత్తో చ చిత్తవిప్పయుత్తో చ ధమ్మా చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో – చక్ఖున్ద్రియఞ్చ ఉపేక్ఖిన్ద్రియఞ్చ చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో …పే… కాయిన్ద్రియఞ్చ సుఖిన్ద్రియఞ్చ…పే… కాయిన్ద్రియఞ్చ దుక్ఖిన్ద్రియఞ్చ కాయవిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

ఝానపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి… మగ్గపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి… సమ్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో… ఏకం.

విప్పయుత్తపచ్చయో

౧౭౫. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం). (౧)

చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతం – పటిసన్ధిక్ఖణే వత్థు చిత్తసమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో…పే… కాయాయతనం …పే… వత్థు చిత్తసమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)

అత్థిపచ్చయో

౧౭౬. చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో… ఏకం (పటిచ్చసదిసం). (౧)

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం). (౨)

చిత్తసమ్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స చ చిత్తవిప్పయుత్తస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (పటిచ్చసదిసం). (౩)

౧౭౭. చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, ఆహారం, ఇన్ద్రియం (సంఖిత్తం). (౧)

చిత్తవిప్పయుత్తో ధమ్మో చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతం – పటిసన్ధిక్ఖణే వత్థు చిత్తసమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… (పురేజాతసదిసం). (౨)

౧౭౮. చిత్తసమ్పయుత్తో చ చిత్తవిప్పయుత్తో చ ధమ్మా చిత్తసమ్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతో – చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతో ఏకో ఖన్ధో చ చక్ఖాయతనఞ్చ ద్విన్నం ఖన్ధానం…పే… కాయవిఞ్ఞాణసహగతో ఏకో ఖన్ధో చ కాయాయతనఞ్చ ద్విన్నం ఖన్ధానం…పే… చిత్తసమ్పయుత్తో ఏకో ఖన్ధో చ వత్థు చ ద్విన్నం ఖన్ధానం…పే… ద్వే ఖన్ధా చ…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౧)

చిత్తసమ్పయుత్తో చ చిత్తవిప్పయుత్తో చ ధమ్మా చిత్తవిప్పయుత్తస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం, ఆహారం, ఇన్ద్రియం. సహజాతా – చిత్తసమ్పయుత్తా ఖన్ధా చ మహాభూతా చ చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. పచ్ఛాజాతా – చిత్తసమ్పయుత్తకా ఖన్ధా చ కబళీకారో ఆహారో చ ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – చిత్తసమ్పయుత్తకా ఖన్ధా చ రూపజీవితిన్ద్రియఞ్చ కటత్తారూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)