౧. విభఙ్గవారో
హేతుపచ్చయో
౧౧౯. చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – చేతసికా హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౧)
చేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – చేతసికా హేతూ చిత్తస్స చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౨)
చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – చేతసికా హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తస్స చ చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౩)
ఆరమ్మణపచ్చయో
౧౨౦. చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – చేతసికే ఖన్ధే ఆరబ్భ చేతసికా ఖన్ధా ఉప్పజన్తి. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం) చేతసికే ఖన్ధే ఆరబ్భ చిత్తం ఉప్పజ్జతి. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం) చేతసికే ఖన్ధే ఆరబ్భ చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ ఉప్పజ్జన్తి. (౩)
౧౨౧. అచేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా…పే… ఫలం పచ్చవేక్ఖన్తి, నిబ్బానం పచ్చవేక్ఖన్తి. నిబ్బానం గోత్రభుస్స, వోదానస్స, మగ్గస్స, ఫలస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో; చక్ఖుం…పే… వత్థుం అచేతసికే ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… విపస్సతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ చిత్తం ఉప్పజ్జతి. దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. చేతోపరియఞాణేన అచేతసికచిత్తసమఙ్గిస్స చిత్తం జానాతి, ఆకాసానఞ్చాయతనం…పే… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం…పే… రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే… అచేతసికా ఖన్ధా ఇద్ధివిధఞాణస్స, చేతోపరియఞాణస్స, పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణస్స, అనాగతంసఞాణస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా…పే… నిబ్బానం పచ్చవేక్ఖన్తి (పఠమగమనసదిసం); చక్ఖుం…పే… వత్థుం అచేతసికే ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. చేతోపరియఞాణేన అచేతసికచిత్తసమఙ్గిస్స చిత్తం జానాతి, ఆకాసానఞ్చాయతనం…పే… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనస్స…పే… రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… అచేతసికా ఖన్ధా ఇద్ధివిధఞాణస్స, చేతోపరియఞాణస్స, పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణస్స, అనాగతంసఞాణస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా…పే… నిబ్బానం పచ్చవేక్ఖన్తి (పఠమగమనసదిసం); చక్ఖుం…పే… వత్థుం అచేతసికే ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… విపస్సతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ చిత్తఞ్చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి…పే… రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం…పే… అచేతసికా ఖన్ధా ఇద్ధివిధఞాణస్స, చేతోపరియఞాణస్స, పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణస్స, అనాగతంసఞాణస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౧౨౨. చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా చేతసికస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – చేతసికే ఖన్ధే చ చిత్తఞ్చ ఆరబ్భ చేతసికా ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం) చేతసికే ఖన్ధే చ చిత్తఞ్చ ఆరబ్భ చిత్తం ఉప్పజ్జతి. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం) చేతసికే ఖన్ధే చ చిత్తఞ్చ ఆరబ్భ చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ ఉప్పజ్జన్తి. (౩)
అధిపతిపచ్చయో
౧౨౩. చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – చేతసికే ఖన్ధే గరుం కత్వా చేతసికా ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. సహజాతాధిపతి – చేతసికాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం) ఆరమ్మణాధిపతి – చేతసికే ఖన్ధే గరుం కత్వా చిత్తం ఉప్పజ్జతి. సహజాతాధిపతి – చేతసికాధిపతి చిత్తస్స చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం ) ఆరమ్మణాధిపతి – చేతసికే ఖన్ధే గరుం కత్వా చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ ఉప్పజ్జన్తి. సహజాతాధిపతి – చేతసికాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తస్స చ చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౧౨౪. అచేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా…పే… నిబ్బానం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖన్తి, నిబ్బానం గోత్రభుస్స, వోదానస్స. మగ్గస్స, ఫలస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో; చక్ఖుం …పే… వత్థుం అచేతసికే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా చిత్తం ఉప్పజ్జతి. సహజాతాధిపతి – అచేతసికాధిపతి చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా…పే… నిబ్బానం గరుం కత్వా…పే… (పఠమగమనసదిసం); చక్ఖుం…పే… వత్థుం అచేతసికే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా రాగో ఉప్పజ్జతి, దిట్ఠి ఉప్పజ్జతి. సహజాతాధిపతి – అచేతసికాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా…పే… నిబ్బానం…పే… (పఠమగమనం) అచేతసికే ఖన్ధే గరుం కత్వా అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం గరుం కత్వా చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ ఉప్పజ్జన్తి. సహజాతాధిపతి – అచేతసికాధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా చేతసికస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి… తీణి (ఆరమ్మణాధిపతియేవ).
అనన్తరపచ్చయాది
౧౨౫. చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా చేతసికా ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం చేతసికానం ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం) పురిమా పురిమా చేతసికా ఖన్ధా పచ్ఛిమస్స పచ్ఛిమస్స చిత్తస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం) పురిమా పురిమా చేతసికా ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం చేతసికానం ఖన్ధానం చిత్తస్స చ అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౧౨౬. అచేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమం పురిమం చిత్తం పచ్ఛిమస్స పచ్ఛిమస్స చిత్తస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో; అనులోమం గోత్రభుస్స…పే… ఫలసమాపత్తియా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో (ఏవం తీణి కాతబ్బాని, పఠమగమనసదిసం. పూరిత్వా కాతబ్బం, నిన్నానాకరణం).
చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా చేతసికస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి (ఆవజ్జనాపి వుట్ఠానమ్పి నత్థి).
సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో… నవ, సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో… నవ (పటిచ్చవారసదిసం), అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేన పచ్చయో… నవ (పటిచ్చవారసదిసం), నిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో… నవ (పచ్చయవారసదిసం).
ఉపనిస్సయపచ్చయో
౧౨౭. చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – చేతసికా ఖన్ధా చేతసికానం ఖన్ధానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం, తీణి ఉపనిస్సయా) చేతసికా ఖన్ధా చిత్తస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (మూలం పుచ్ఛితబ్బం, తీణి ఉపనిస్సయా) చేతసికా ఖన్ధా చేతసికానం ఖన్ధానం చిత్తస్స చ ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౧౨౮. అచేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – ఉతుం… భోజనం… సేనాసనం చిత్తం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; ఉతుం… భోజనం… సేనాసనం చిత్తం సద్ధాయ…పే… పఞ్ఞాయ… రాగస్స…పే… పత్థనాయ కాయికస్స సుఖస్స, కాయికస్స దుక్ఖస్స, మగ్గస్స, ఫలసమాపత్తియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – ఉతుం… భోజనం… సేనాసనం చిత్తం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… (తీణి, పఠమగమనసదిసం నిన్నానాకరణం).
చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా చేతసికస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి.
పురేజాతపచ్చయో
౧౨౯. అచేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… విపస్సతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ చిత్తం ఉప్పజ్జతి. దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే…. వత్థుపురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే… వత్థు చిత్తస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే…. వత్థుపురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… కాయాయతనం…పే… వత్థు చేతసికానం ఖన్ధానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… విపస్సతి అస్సాదేతి అభినన్దతి, తం ఆరబ్భ చిత్తఞ్చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం…పే…. వత్థుపురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం…పే… కాయాయతనం…పే… వత్థు చిత్తస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
పచ్ఛాజాతాసేవనపచ్చయా
౧౩౦. చేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో (సంఖిత్తం).
అచేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో (సంఖిత్తం).
చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా అచేతసికస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో (సంఖిత్తం).
చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో (సంఖిత్తం).
కమ్మపచ్చయో
౧౩౧. చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – చేతసికా చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – చేతసికా చేతనా విపాకానం ఖన్ధానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
చేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – చేతసికా చేతనా చిత్తస్స చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – చేతసికా చేతనా విపాకస్స చిత్తస్స కటత్తా చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – చేతసికా చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తస్స చ చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – చేతసికా చేతనా విపాకానం ఖన్ధానం చిత్తస్స కటత్తా చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
విపాకపచ్చయాది
౧౩౨. చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స విపాకపచ్చయేన పచ్చయో… నవ… ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో… నవ… ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో… నవ… ఝానపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి… మగ్గపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి… సమ్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో… పఞ్చ.
విప్పయుత్తపచ్చయో
౧౩౩. చేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం). (౧)
అచేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం, పచ్ఛాజాతం. సహజాతం – చిత్తం చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే చిత్తం కటత్తారూపానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో; చిత్తం వత్థుస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో; వత్థు చిత్తస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే… వత్థు చిత్తస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతం – చిత్తం పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతం – పటిసన్ధిక్ఖణే వత్థు చేతసికానం ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణసహగతానం ఖన్ధానం…పే… వత్థు చేతసికానం ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతం – పటిసన్ధిక్ఖణే వత్థు చేతసికానం ఖన్ధానం చిత్తస్స చ విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం…పే… వత్థు చిత్తస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా అచేతసికస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం).
అత్థిపచ్చయో
౧౩౪. చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో… ఏకం (పటిచ్చవారసదిసం).
చేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం (సంఖిత్తం). (౨)
చేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో… ఏకం (పటిచ్చవారసదిసం). (౩)
౧౩౫. అచేతసికో ధమ్మో అచేతసికస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం, పచ్ఛాజాతం, ఆహారం, ఇన్ద్రియం (సంఖిత్తం). (౧)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతం – చిత్తం చేతసికానం ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే చిత్తం…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే వత్థు చేతసికానం ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… (పురేజాతసదిసం నిన్నానాకరణం). (౨)
అచేతసికో ధమ్మో చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతం – చిత్తం సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే చిత్తం…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే వత్థు చేతసికానం ఖన్ధానం చిత్తస్స చ అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… (పురేజాతసదిసం నిన్నానం). (౩)
౧౩౬. చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా చేతసికస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతో – చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతో ఏకో ఖన్ధో చ చక్ఖాయతనఞ్చ ద్విన్నం ఖన్ధానం…పే… కాయవిఞ్ఞాణసహగతో…పే… చేతసికో ఏకో ఖన్ధో చ వత్థు చ ద్విన్నం ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; ద్వే ఖన్ధా చ…పే…. సహజాతో – చేతసికో ఏకో ఖన్ధో చ చిత్తఞ్చ ద్విన్నం ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; ద్వే ఖన్ధా చ…పే… (పటిసన్ధిక్ఖణే) ద్వేపి కాతబ్బా. (౧)
చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా అచేతసికస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం, పచ్ఛాజాతం, ఆహారం, ఇన్ద్రియం. సహజాతా – చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతా ఖన్ధా చ చక్ఖాయతనఞ్చ చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే… చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ మహాభూతా చ చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. సహజాతా – చేతసికా ఖన్ధా చ వత్థు చ చిత్తస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (పటిసన్ధిక్ఖణే తీణిపి కాతబ్బా). పచ్ఛాజాతా – చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ కబళీకారో ఆహారో చ ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – చేతసికా ఖన్ధా చ చిత్తఞ్చ రూపజీవితిన్ద్రియఞ్చ కటత్తారూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
చేతసికో చ అచేతసికో చ ధమ్మా చేతసికస్స చ అచేతసికస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతో – చక్ఖువిఞ్ఞాణసహగతో ఏకో ఖన్ధో చ చక్ఖాయతనఞ్చ ద్విన్నం ఖన్ధానం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స చ అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో…పే… కాయవిఞ్ఞాణసహగతో ఏకో ఖన్ధో చ కాయాయతనఞ్చ ద్విన్నం ఖన్ధానం కాయవిఞ్ఞాణస్స చ అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; ద్వే ఖన్ధా చ…పే…. సహజాతో – చేతసికో ఏకో ఖన్ధో చ వత్థు చ ద్విన్నం ఖన్ధానం చిత్తస్స చ అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; ద్వే ఖన్ధా చ…పే… (పటిసన్ధియా ద్వే కాతబ్బా). (౩)