౧. విభఙ్గవారో
హేతుపచ్చయో
౧౭. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – అలోభో అదోసస్స అమోహస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). లోభో మోహస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో, దోసో మోహస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౧)
హేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౨)
హేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స హేతుపచ్చయేన పచ్చయో – అలోభో అదోసస్స అమోహస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం హేతుపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). లోభో మోహస్స…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౩)
ఆరమ్మణపచ్చయో
౧౮. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – హేతుం ఆరబ్భ హేతూ ఉప్పజ్జన్తి. (౧)
హేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – హేతుం ఆరబ్భ నహేతూ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (౨)
హేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – హేతుం ఆరబ్భ హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (౩)
౧౯. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – దానం దత్వా సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం కత్వా తం పచ్చవేక్ఖతి, పుబ్బే సుచిణ్ణాని పచ్చవేక్ఖతి. ఝానా వుట్ఠహిత్వా…పే… అరియా మగ్గా వుట్ఠహిత్వా మగ్గం పచ్చవేక్ఖన్తి, ఫలం…పే… నిబ్బానం…పే… నిబ్బానం గోత్రభుస్స, వోదానస్స, మగ్గస్స, ఫలస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. అరియా నహేతూ పహీనే కిలేసే పచ్చవేక్ఖన్తి, విక్ఖమ్భితే కిలేసే పచ్చవేక్ఖన్తి, పుబ్బే సముదాచిణ్ణే కిలేసే జానన్తి, చక్ఖుం…పే… వత్థుం, నహేతూ ఖన్ధే అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి, చేతోపరియఞాణేన నహేతుచిత్తసమఙ్గిస్స చిత్తం జానాతి. ఆకాసానఞ్చాయతనం [ఆకాసానఞ్చాయతనకిరియం (స్యా.) ఏవముపరిపి తీసు ఠానేసు] విఞ్ఞాణఞ్చాయతనస్స…పే… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనస్స…పే… రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స …పే… నహేతూ ఖన్ధా ఇద్ధివిధఞాణస్స, చేతోపరియఞాణస్స, పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణస్స, యథాకమ్మూపగఞాణస్స, అనాగతంసఞాణస్స, ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – దానం దత్వా (పఠమగమనంయేవ, ఆవజ్జనా నత్థి. రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్సాతి ఇదం నత్థి). (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – దానం దత్వా సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం కత్వా తం పచ్చవేక్ఖతి, తం ఆరబ్భ హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి (తత్థ తత్థ ఠితేన ఇమం కాతబ్బం దుతియగమనసదిసం). (౩)
౨౦. హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా హేతుస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – హేతుఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే ఆరబ్భ హేతూ ఉప్పజ్జన్తి. (౧)
హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా నహేతుస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – హేతుఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే ఆరబ్భ నహేతూ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (౨)
హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో – హేతుఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే ఆరబ్భ హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (౩)
అధిపతిపచ్చయో
౨౧. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – హేతుం గరుం కత్వా హేతూ ఉప్పజ్జన్తి. సహజాతాధిపతి – హేతు అధిపతి సమ్పయుత్తకానం హేతూనం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
హేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – హేతుం గరుం కత్వా నహేతూ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. సహజాతాధిపతి – హేతు అధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
హేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – హేతుం గరుం కత్వా హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. సహజాతాధిపతి – హేతు అధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం హేతూనఞ్చ చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౨౨. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – దానం దత్వా (విత్థారేతబ్బం యావ. నహేతూ ఖన్ధా). సహజాతాధిపతి – నహేతు అధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – దానం దత్వా (సంఖిత్తం. యావ వత్థు నహేతూ చ ఖన్ధా తావ కాతబ్బం). సహజాతాధిపతి నహేతు అధిపతి సమ్పయుత్తకానం హేతూనం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణాధిపతి, సహజాతాధిపతి. ఆరమ్మణాధిపతి – దానం దత్వా సీలం…పే… ఉపోసథకమ్మం కత్వా తం గరుం కత్వా పచ్చవేక్ఖతి, తం గరుం కత్వా నహేతూ ఖన్ధా చ హేతూ చ ఉప్పజ్జన్తి, పుబ్బే సుచిణ్ణాని (యావ వత్థు నహేతూ ఖన్ధా, చ తావ కాతబ్బం). సహజాతాధిపతి – నహేతు అధిపతి సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం హేతూనఞ్చ చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౨౩. హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా హేతుస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. ఆరమ్మణాధిపతి – హేతుఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే గరుం కత్వా హేతూ ఉప్పజ్జన్తి. (౧)
హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా నహేతుస్స ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. ఆరమ్మణాధిపతి – హేతుఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే గరుం కత్వా నహేతూ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (౨)
హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అధిపతిపచ్చయేన పచ్చయో. ఆరమ్మణాధిపతి – హేతుఞ్చ సమ్పయుత్తకే చ ఖన్ధే గరుం కత్వా హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా ఉప్పజ్జన్తి. (౩)
అనన్తరపచ్చయో
౨౪. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా హేతూ పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం హేతూనం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
హేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా హేతూ పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం నహేతూనం ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
హేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా హేతూ పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం హేతూనం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౨౫. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా నహేతూ ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం నహేతూనం ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో; అనులోమం గోత్రభుస్స (సంఖిత్తం) నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనం ఫలసమాపత్తియా అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో…పే…. (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో (నహేతుమూలకం తీణిపి ఏకసదిసం). (౩)
౨౬. హేతూ చ నహేతూ చ ధమ్మా హేతుస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం హేతూనం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
హేతూ చ నహేతూ చ ధమ్మా నహేతుస్స ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం నహేతూనం ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
హేతూ చ నహేతూ చ ధమ్మా హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో – పురిమా పురిమా హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా పచ్ఛిమానం పచ్ఛిమానం హేతూనం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
సమనన్తరపచ్చయాది
౨౭. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స సమనన్తరపచ్చయేన పచ్చయో (అనన్తరసదిసం.)… సహజాతపచ్చయేన పచ్చయో… అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేన పచ్చయో (ఇమే ద్వేపి పటిచ్చసదిసా. నిస్సయపచ్చయో పచ్చయవారే నిస్సయపచ్చయసదిసో.)
ఉపనిస్సయపచ్చయో
౨౮. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – హేతూ హేతూనం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
హేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – హేతూ నహేతూనం ఖన్ధానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
హేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – హేతూ హేతూనం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౨౯. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే… పకతూపనిస్సయో – సద్ధం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… సమాపత్తిం ఉప్పాదేతి…పే… దిట్ఠిం గణ్హాతి; సీలం…పే… సేనాసనం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; సద్ధా…పే… సేనాసనం సద్ధాయ…పే… ఫలసమాపత్తియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే… పకతూపనిస్సయో – సద్ధం…పే… సేనాసనం ఉపనిస్సాయ దానం దేతి…పే… సఙ్ఘం భిన్దతి; సద్ధా…పే… సేనాసనం సద్ధాయ…పే… పత్థనాయ మగ్గస్స ఫలసమాపత్తియా ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే… పకతూపనిస్సయో (దుతియఉపనిస్సయసదిసం). (౩)
౩౦. హేతూ చ నహేతూ చ ధమ్మా హేతుస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా హేతూనం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
హేతూ చ నహేతూ చ ధమ్మా నహేతుస్స ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో…పే…. పకతూపనిస్సయో – హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా నహేతూనం ఖన్ధానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
హేతూ చ నహేతూ చ ధమ్మా హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణూపనిస్సయో, అనన్తరూపనిస్సయో, పకతూపనిస్సయో …పే…. పకతూపనిస్సయో – హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా హేతూనఞ్చ సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం ఉపనిస్సయపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
పురేజాతపచ్చయో
౩౧. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి, రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే…. వత్థుపురేజాతం – చక్ఖాయతనం…పే… కాయాయతనం…పే… వత్థు నహేతూనం ఖన్ధానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి. వత్థుపురేజాతం – వత్థు హేతూనం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో – ఆరమ్మణపురేజాతం, వత్థుపురేజాతం. ఆరమ్మణపురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి. వత్థుపురేజాతం – వత్థు హేతూనం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం పురేజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
పచ్ఛాజాతపచ్చయాది
౩౨. హేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో – పచ్ఛాజాతా హేతూ పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో – పచ్ఛాజాతా నహేతూ ఖన్ధా పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
హేతూ చ నహేతూ చ ధమ్మా నహేతుస్స ధమ్మస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో – పచ్ఛాజాతా హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స పచ్ఛాజాతపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స ఆసేవనపచ్చయేన పచ్చయో (అనన్తరసదిసం).
కమ్మపచ్చయో
౩౩. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – నహేతు చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – నహేతు చేతనా విపాకానం ఖన్ధానం కటత్తా చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – నహేతు చేతనా సమ్పయుత్తకానం హేతూనం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – నహేతు చేతనా విపాకానం హేతూనం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతా, నానాక్ఖణికా. సహజాతా – నహేతు చేతనా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం హేతూనం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. నానాక్ఖణికా – నహేతు చేతనా విపాకానం ఖన్ధానం హేతూనం కటత్తా చ రూపానం కమ్మపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
విపాకపచ్చయో
౩౪. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స విపాకపచ్చయేన పచ్చయో – విపాకో అలోభో అదోసస్స అమోహస్స విపాకపచ్చయేన పచ్చయో (పటిచ్చవారసదిసం. విపాకవిభఙ్గే నవ పఞ్హా).
ఆహారపచ్చయో
౩౫. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో – నహేతూ ఆహారా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… కబళీకారో ఆహారో ఇమస్స కాయస్స ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో – నహేతూ ఆహారా సమ్పయుత్తకానం హేతూనం ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో – నహేతూ ఆహారా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం హేతూనం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం ఆహారపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౩)
ఇన్ద్రియపచ్చయో
౩౬. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో…పే… (హేతుమూలకే తీణి).
నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో – నహేతూ ఇన్ద్రియా సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… చక్ఖున్ద్రియం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… కాయిన్ద్రియం కాయవిఞ్ఞాణస్స…పే… రూపజీవితిన్ద్రియం కటత్తారూపానం ఇన్ద్రియపచ్చయేన పచ్చయో (ఏవం ఇన్ద్రియపచ్చయా విత్థారేతబ్బా. నవ).
ఝానపచ్చయాది
౩౭. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స ఝానపచ్చయేన పచ్చయో… తీణి.
హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స మగ్గపచ్చయేన పచ్చయో… సమ్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (ఇమేసు ద్వీసు నవ.)
విప్పయుత్తపచ్చయో
౩౮. హేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం. సహజాతా – హేతూ చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే హేతూ కటత్తారూపానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. హేతూ వత్థుస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – హేతూ పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం, పచ్ఛాజాతం. సహజాతా – నహేతూ ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే నహేతూ ఖన్ధా కటత్తారూపానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. ఖన్ధా వత్థుస్స…పే… వత్థు ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స, వత్థు నహేతూనం ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – నహేతూ ఖన్ధా పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతం – పటిసన్ధిక్ఖణే వత్థు హేతూనం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – వత్థు హేతూనం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతం – పటిసన్ధిక్ఖణే వత్థు హేతూనం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – వత్థు హేతూనం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
హేతూ చ నహేతూ చ ధమ్మా నహేతుస్స ధమ్మస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం. సహజాతా – హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా కటత్తారూపానం విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – హేతూ చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స విప్పయుత్తపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
అత్థిపచ్చయాది
౩౯. హేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – అలోభో అదోసస్స అమోహస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). లోభో మోహస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం); పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౧)
హేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం. సహజాతా – హేతూ సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. పచ్ఛాజాతా – హేతూ పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
హేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – అలోభో అదోసస్స అమోహస్స సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). లోభో మోహస్స సమ్పయుత్తకానం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం); పటిసన్ధిక్ఖణే…పే…. (౩)
౪౦. నహేతు ధమ్మో నహేతుస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం, పచ్ఛాజాతం, ఆహారం, ఇన్ద్రియం. సహజాతో – నహేతు ఏకో ఖన్ధో తిణ్ణన్నం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో…పే… ద్వే ఖన్ధా…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే నహేతు ఏకో ఖన్ధో తిణ్ణన్నం ఖన్ధానం కటత్తా చ రూపానం…పే… ఖన్ధా వత్థుస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; వత్థు ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; ఏకం మహాభూతం…పే… బాహిరం… ఆహారసముట్ఠానం… ఉతుసముట్ఠానం… అసఞ్ఞసత్తానం…పే…. పురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం…పే… దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి, రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… ఫోట్ఠబ్బాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స, చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణస్స…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణస్స, వత్థు నహేతూనం ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – నహేతూ ఖన్ధా పురేజాతస్స ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. కబళీకారో ఆహారో ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. రూపజీవితిన్ద్రియం కటత్తారూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. (౧)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతా – నహేతూ ఖన్ధా సమ్పయుత్తకానం హేతూనం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… వత్థు హేతూనం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి; వత్థు హేతూనం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
నహేతు ధమ్మో హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతో – నహేతు ఏకో ఖన్ధో తిణ్ణన్నం ఖన్ధానం హేతూనం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో; పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… వత్థు హేతూనం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పురేజాతం – చక్ఖుం…పే… వత్థుం అనిచ్చతో…పే… దోమనస్సం ఉప్పజ్జతి; దిబ్బేన చక్ఖునా రూపం పస్సతి, దిబ్బాయ సోతధాతుయా సద్దం సుణాతి; వత్థు హేతూనం సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)
౪౧. హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా హేతుస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతో – అలోభో చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా అదోసస్స అమోహస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). లోభో చ సమ్పయుత్తకా చ ఖన్ధా మోహస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం); పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… అలోభో చ వత్థు చ అదోసస్స అమోహస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). (౧)
హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా నహేతుస్స ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పచ్ఛాజాతం, ఆహారం, ఇన్ద్రియం. సహజాతో – నహేతు ఏకో ఖన్ధో చ హేతూ చ తిణ్ణన్నం ఖన్ధానం చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో…పే… ద్వే ఖన్ధా…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… పటిసన్ధిక్ఖణే హేతూ చ వత్థు చ నహేతూనం ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. సహజాతా – హేతూ చ మహాభూతా చ చిత్తసముట్ఠానానం రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – హేతూ చ కబళీకారో ఆహారో చ ఇమస్స కాయస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. పచ్ఛాజాతా – హేతూ చ రూపజీవితిన్ద్రియఞ్చ కటత్తారూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో. (౨)
హేతు చ నహేతు చ ధమ్మా హేతుస్స చ నహేతుస్స చ ధమ్మస్స అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో – సహజాతం, పురేజాతం. సహజాతో – నహేతు ఏకో ఖన్ధో చ అలోభో చ తిణ్ణన్నం ఖన్ధానం అదోసస్స అమోహస్స చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం). నహేతు ఏకో ఖన్ధో చ లోభో చ తిణ్ణన్నం ఖన్ధానం మోహస్స చిత్తసముట్ఠానానఞ్చ రూపానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో (చక్కం); పటిసన్ధిక్ఖణే నహేతు ఏకో ఖన్ధో చ అలోభో చ (చక్కం). పటిసన్ధిక్ఖణే…పే… అలోభో చ వత్థు చ అదోసస్స అమోహస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో, లోభో చ వత్థు చ మోహస్స సమ్పయుత్తకానఞ్చ ఖన్ధానం అత్థిపచ్చయేన పచ్చయో….
నత్థిపచ్చయేన పచ్చయో… విగతపచ్చయేన పచ్చయో… అవిగతపచ్చయేన పచ్చయో. (౩)