౨౨. బావీసతిమవగ్గో

(౨౧౭) ౧౦. ఖణికకథా

౯౦౬. ఏకచిత్తక్ఖణికా సబ్బే ధమ్మాతి? ఆమన్తా. చిత్తే మహాపథవీ సణ్ఠాతి, మహాసముద్దో సణ్ఠాతి, సినేరుపబ్బతరాజా సణ్ఠాతి, ఆపో సణ్ఠాతి, తేజో సణ్ఠాతి, వాయో సణ్ఠాతి, తిణకట్ఠవనప్పతయో సణ్ఠహన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

ఏకచిత్తక్ఖణికా సబ్బే ధమ్మాతి? ఆమన్తా. చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణేన సహజాతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణేన సహజాతన్తి? ఆమన్తా. నను ఆయస్మా సారిపుత్తో ఏతదవోచ – ‘‘అజ్ఝత్తికఞ్చేవ, ఆవుసో, చక్ఖుం అపరిభిన్నం హోతి, బాహిరా చ రూపా న ఆపాథం ఆగచ్ఛన్తి, నో చ తజ్జో సమన్నాహారో హోతి, నేవ తావ తజ్జస్స విఞ్ఞాణభాగస్స [విఞ్ఞాణభావస్స (బహూసు)] పాతుభావో హోతి. అజ్ఝత్తికఞ్చేవ, ఆవుసో, చక్ఖుం అపరిభిన్నం హోతి, బాహిరా చ రూపా ఆపాథం ఆగచ్ఛన్తి, నో చ తజ్జో సమన్నాహారో హోతి, నేవ తావ తజ్జస్స విఞ్ఞాణభాగస్స పాతుభావో హోతి. యతో చ ఖో, ఆవుసో, అజ్ఝత్తికఞ్చేవ చక్ఖుం అపరిభిన్నం హోతి, బాహిరా చ రూపా ఆపాథం ఆగచ్ఛన్తి, తజ్జో చ సమన్నాహారో హోతి, ఏవం తజ్జస్స విఞ్ఞాణభాగస్స పాతుభావో హోతీ’’తి [మ. ని. ౧.౩౦౬]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘చక్ఖాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణేన సహజాత’’న్తి.

సోతాయతనం…పే… ఘానాయతనం…పే… జివ్హాయతనం…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణేన సహజాతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణేన సహజాతన్తి? ఆమన్తా. నను ఆయస్మా సారిపుత్తో ఏతదవోచ – ‘‘అజ్ఝత్తికో చేవ, ఆవుసో, కాయో అపరిభిన్నో హోతి, బాహిరా చ ఫోట్ఠబ్బా న ఆపాథం ఆగచ్ఛన్తి, నో చ…పే… అజ్ఝత్తికో చేవ, ఆవుసో, కాయో అపరిభిన్నో హోతి, బాహిరా చ ఫోట్ఠబ్బా ఆపాథం ఆగచ్ఛన్తి, నో చ…పే… యతో చ ఖో, ఆవుసో, అజ్ఝత్తికో చేవ కాయో అపరిభిన్నో హోతి, బాహిరా చ ఫోట్ఠబ్బా ఆపాథం ఆగచ్ఛన్తి, తజ్జో చ సమన్నాహారో హోతి, ఏవం తజ్జస్స విఞ్ఞాణభాగస్స పాతుభావో హోతీ’’తి [మ. ని. ౧.౩౦౬]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘కాయాయతనం కాయవిఞ్ఞాణేన సహజాత’’న్తి.

౯౦౭. న వత్తబ్బం – ‘‘ఏకచిత్తక్ఖణికా సబ్బే ధమ్మా’’తి? ఆమన్తా. సబ్బే ధమ్మా నిచ్చా ధువా సస్సతా అవిపరిణామధమ్మాతి? న హేవం వత్తబ్బే. తేన హి ఏకచిత్తక్ఖణికా సబ్బే ధమ్మాతి.

ఖణికకథా నిట్ఠితా.

బావీసతిమవగ్గో.

తస్సుద్దానం –

అత్థి కిఞ్చి సంయోజనం అప్పహాయ పరినిబ్బానం, అరహా కుసలచిత్తో పరినిబ్బాయతి, అరహా ఆనేఞ్జే ఠితో పరినిబ్బాయతి, అత్థి గబ్భసేయ్యాయ ధమ్మాభిసమయో, అత్థి గబ్భసేయ్యాయ అరహత్తప్పత్తి, అత్థి సుపినగతస్స ధమ్మాభిసమయో, అత్థి సుపినగతస్స అరహత్తప్పత్తి, సబ్బం సుపినగతస్స చిత్తం అబ్యాకతం, నత్థి కాచి ఆసేవనపచ్చయతా, ఏకచిత్తక్ఖణికా సబ్బే ధమ్మాతి.