౨౦. వీసతిమవగ్గో

(౧౯౬) ౩. నిరయపాలకథా

౮౬౬. నత్థి నిరయేసు నిరయపాలాతి? ఆమన్తా. నత్థి నిరయేసు కమ్మకారణాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి నిరయేసు కమ్మకారణాతి? ఆమన్తా. అత్థి నిరయేసు నిరయపాలాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అత్థి మనుస్సేసు కమ్మకారణా, అత్థి చ కారణికాతి? ఆమన్తా. అత్థి నిరయేసు కమ్మకారణా, అత్థి చ కారణికాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి నిరయేసు కమ్మకారణా, నత్థి చ కారణికాతి? ఆమన్తా. అత్థి మనుస్సేసు కమ్మకారణా, నత్థి చ కారణికాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౬౭. అత్థి నిరయేసు నిరయపాలాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా –

‘‘న వేస్సభూ నోపి చ పేత్తిరాజా,

సోమో యమో వేస్సవణో చ రాజా;

సకాని కమ్మాని హనన్తి తత్థ, ఇతో పణున్నం [పణుణ్ణం (స్యా. క.), పనున్నం (సీ.)] పరలోకపత్త’’న్తి.

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి నత్థి నిరయేసు నిరయపాలాతి.

౮౬౮. నత్థి నిరయేసు నిరయపాలాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా పఞ్చవిధబన్ధనం నామ కారణం కారేన్తి [కరోన్తి (మ. ని. ౩.౨౫౦; అ. ని. ౩.౩౬)] – తత్తం అయోఖీలం హత్థే గమేన్తి, తత్తం అయోఖీలం దుతియే హత్థే గమేన్తి, తత్తం అయోఖీలం పాదే గమేన్తి, తత్తం అయోఖీలం దుతియే పాదే గమేన్తి, తత్తం అయోఖీలం మజ్ఝేఉరస్మిం గమేన్తి; సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా కటుకా వేదనా వేదేతి; న చ తావ కాలం కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతీ’’తి [మ. ని. ౩.౨౫౦; అ. ని. ౩.౩౬]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అత్థి నిరయేసు నిరయపాలాతి.

నత్థి నిరయేసు నిరయపాలాతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా సంవేసేత్వా కుఠారీహి [కుధారీహి (సబ్బత్థ)] తచ్ఛన్తి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా ఉద్ధమ్పాదం అధోసిరం ఠపేత్వా వాసీహి తచ్ఛన్తి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా రథే యోజేత్వా ఆదిత్తాయ పథవియా సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ [సఞ్జోతిభూతాయ (స్యా.)] సారేన్తిపి పచ్చాసారేన్తిపి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా మహన్తం అఙ్గారపబ్బతం ఆదిత్తం సమ్పజ్జలితం సజోతిభూతం ఆరోపేన్తిపి ఓరోపేన్తిపి…పే… తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా ఉద్ధమ్పాదం అధోసిరం గహేత్వా తత్తాయ లోహకుమ్భియా పక్ఖిపన్తి ఆదిత్తాయ సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ. సో తత్థ ఫేణుద్దేహకం పచ్చతి, సో తత్థ ఫేణుద్దేహకం పచ్చమానో సకిమ్పి ఉద్ధం గచ్ఛతి, సకిమ్పి అధో గచ్ఛతి, సకిమ్పి తిరియం గచ్ఛతి. సో తత్థ దుక్ఖా తిబ్బా కటుకా వేదనా వేదయతి, న చ తావ కాలం కరోతి యావ న తం పాపకమ్మం బ్యన్తీహోతి. తమేనం, భిక్ఖవే, నిరయపాలా మహానిరయే పక్ఖిపన్తి! సో ఖో పన, భిక్ఖవే, మహానిరయో –

‘‘చతుక్కణ్ణో చతుద్వారో, విభత్తో భాగసో మితో;

అయోపాకారపరియన్తో, అయసా పటికుజ్జితో.

‘‘తస్స అయోమయా భూమి, జలితా తేజసా యుతా;

సమన్తా యోజనసతం, ఫరిత్వా తిట్ఠతి సబ్బదా’’తి [మ. ని. ౩.౨౫౦; అ. ని. ౩.౩౬; పే. వ. ౭౧].

అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అత్థి నిరయేసు నిరయపాలాతి.

నిరయపాలకథా నిట్ఠితా.