౧౯. ఏకూనవీసతిమవగ్గో

(౧౮౬) ౧. కిలేసజహనకథా

౮౨౮. అతీతే కిలేసే జహతీతి? ఆమన్తా. నిరుద్ధం నిరోధేతి, విగతం విగమేతి, ఖీణం ఖేపేతి, అత్థఙ్గతం అత్థఙ్గమేతి, అబ్భత్థఙ్గతం అబ్భత్థఙ్గమేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అతీతే కిలేసే జహతీతి? ఆమన్తా. నను అతీతం నిరుద్ధన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అతీతం నిరుద్ధం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అతీతే కిలేసే జహతీ’’తి. అతీతే కిలేసే జహతీతి? ఆమన్తా. నను అతీతం నత్థీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అతీతం నత్థి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అతీతే కిలేసే జహతీ’’తి.

౮౨౯. అనాగతే కిలేసే జహతీతి? ఆమన్తా. అజాతం అజనేతి, అసఞ్జాతం అసఞ్జనేతి, అనిబ్బత్తం అనిబ్బత్తేతి, అపాతుభూతం అపాతుభావేతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అనాగతే కిలేసే జహతీతి? ఆమన్తా. నను అనాగతం అజాతన్తి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనాగతం అజాతం, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనాగతే కిలేసే జహతీ’’తి. అనాగతే కిలేసే జహతీతి? ఆమన్తా. నను అనాగతం నత్థీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనాగతం నత్థి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అనాగతే కిలేసే జహతీ’’తి.

౮౩౦. పచ్చుప్పన్నే కిలేసే జహతీతి? ఆమన్తా. రత్తో రాగం జహతి, దుట్ఠో దోసం జహతి, మూళ్హో మోహం జహతి, కిలిట్ఠో కిలేసే జహతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రాగేన రాగం జహతి, దోసేన దోసం జహతి, మోహేన మోహం జహతి, కిలేసేహి కిలేసే జహతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

రాగో చిత్తసమ్పయుత్తో, మగ్గో చిత్తసమ్పయుత్తోతి? ఆమన్తా. ద్విన్నం చిత్తానం సమోధానం హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

రాగో అకుసలో, మగ్గో కుసలోతి? ఆమన్తా. కుసలాకుసలా సావజ్జానవజ్జా హీనపణీతా కణ్హసుక్కసప్పటిభాగా ధమ్మా సమ్ముఖీభావం ఆగచ్ఛన్తీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కుసలాకుసలా సావజ్జానవజ్జా హీనపణీతా కణ్హసుక్కసప్పటిభాగా ధమ్మా సమ్ముఖీభావం ఆగచ్ఛన్తీతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, సువిదూరవిదూరాని! కతమాని చత్తారి? నభఞ్చ, భిక్ఖవే, పథవీ చ – ఇదం పఠమం సువిదూరవిదూరం…పే… తస్మా సతం ధమ్మో అసబ్భి ఆరకా’’తి. అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి న వత్తబ్బం – ‘‘కుసలాకుసలా…పే… సమ్ముఖీభావం ఆగచ్ఛన్తీ’’తి.

౮౩౧. న వత్తబ్బం – ‘‘అతీతే కిలేసే జహతి, అనాగతే కిలేసే జహతి, పచ్చుప్పన్నే కిలేసే జహతీ’’తి? ఆమన్తా. నత్థి కిలేసే జహతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… తేన హి అతీతే కిలేసే జహతి, అనాగతే కిలేసే జహతి, పచ్చుప్పన్నే కిలేసే జహతీతి.

కిలేసజహనకథా నిట్ఠితా.

౧౯. ఏకూనవీసతిమవగ్గో

(౧౮౭) ౨. సుఞ్ఞతాకథా

౮౩౨. సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నాతి? ఆమన్తా. అనిమిత్తం సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నాతి? ఆమన్తా. అప్పణిహితో సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అనిమిత్తం న వత్తబ్బం – ‘‘సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్న’’న్తి? ఆమన్తా. సుఞ్ఞతా న వత్తబ్బా – ‘‘సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా’’తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అప్పణిహితో న వత్తబ్బో – ‘‘సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నో’’తి? ఆమన్తా. సుఞ్ఞతా న వత్తబ్బా – ‘‘సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా’’తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నాతి? ఆమన్తా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధో న అనిచ్చో న సఙ్ఖతో న పటిచ్చసముప్పన్నో న ఖయధమ్మో న వయధమ్మో న విరాగధమ్మో న నిరోధధమ్మో న విపరిణామధమ్మోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను సఙ్ఖారక్ఖన్ధో అనిచ్చో సఙ్ఖతో పటిచ్చసముప్పన్నో ఖయధమ్మో వయధమ్మో విరాగధమ్మో నిరోధధమ్మో విపరిణామధమ్మోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సఙ్ఖారక్ఖన్ధో అనిచ్చో…పే… విపరిణామధమ్మో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా’’తి.

౮౩౩. రూపక్ఖన్ధస్స సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నాతి? ఆమన్తా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స సుఞ్ఞతా రూపక్ఖన్ధపరియాపన్నాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… వేదనాక్ఖన్ధస్స…పే… సఞ్ఞాక్ఖన్ధస్స… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నాతి? ఆమన్తా. సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స సుఞ్ఞతా విఞ్ఞాణక్ఖన్ధపరియాపన్నాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స సుఞ్ఞతా న వత్తబ్బా – ‘‘రూపక్ఖన్ధపరియాపన్నా’’తి? ఆమన్తా. రూపక్ఖన్ధస్స సుఞ్ఞతా న వత్తబ్బా – ‘‘సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా’’తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సఙ్ఖారక్ఖన్ధస్స సుఞ్ఞతా న వత్తబ్బా – ‘‘వేదనాక్ఖన్ధపరియాపన్నా…పే… సఞ్ఞాక్ఖన్ధపరియాపన్నా… విఞ్ఞాణక్ఖన్ధపరియాపన్నా’’తి? ఆమన్తా. విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స సుఞ్ఞతా న వత్తబ్బా – ‘‘సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా’’తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౩౪. న వత్తబ్బం – సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘సుఞ్ఞమిదం, భిక్ఖవే, సఙ్ఖారా అత్తేన వా అత్తనియేన వా’’తి [మ. ని. ౩.౬౯ ఆనేఞ్జసప్పాయే]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నాతి.

సుఞ్ఞతాకథా నిట్ఠితా.

౧౯. ఏకూనవీసతిమవగ్గో

(౧౮౮) ౩ సామఞ్ఞఫలకథా

౮౩౫. సామఞ్ఞఫలం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. నిబ్బానం తాణం లేణం సరణం పరాయణం అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సామఞ్ఞఫలం అసఙ్ఖతం, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౩౬. సామఞ్ఞఫలం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. సామఞ్ఞం అసఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… సామఞ్ఞం సఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. సామఞ్ఞఫలం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సోతాపత్తిఫలం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. సోతాపత్తిమగ్గో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సోతాపత్తిమగ్గో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. సోతాపత్తిఫలం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సకదాగామిఫలం…పే… అనాగామిఫలం…పే… అరహత్తఫలం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. అరహత్తమగ్గో అసఙ్ఖతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరహత్తమగ్గో సఙ్ఖతోతి? ఆమన్తా. అరహత్తఫలం సఙ్ఖతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సోతాపత్తిఫలం అసఙ్ఖతం, సకదాగామిఫలం…పే… అనాగామిఫలం …పే… అరహత్తఫలం అసఙ్ఖతం, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. పఞ్చ అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పఞ్చ అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. పఞ్చ తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సామఞ్ఞఫలకథా నిట్ఠితా.

౧౯. ఏకూనవీసతిమవగ్గో

(౧౮౯) ౪. పత్తికథా

౮౩౭. పత్తి అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం తాణం లేణం సరణం పరాయణం అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పత్తి అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౩౮. చీవరస్స పత్తి అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం…పే… అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… చీవరస్స పత్తి అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పిణ్డపాతస్స…పే… సేనాసనస్స…పే… గిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారస్స పత్తి అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం…పే… అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… గిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారస్స పత్తి అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

చీవరస్స పత్తి అసఙ్ఖతా…పే… పిణ్డపాతస్స…పే… సేనాసనస్స…పే… గిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారస్స పత్తి అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. పఞ్చ అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పఞ్చ అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. పఞ్చ తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౩౯. పఠమస్స ఝానస్స పత్తి అసఙ్ఖతా (ఏవం సబ్బం విత్థారేతబ్బం) దుతియస్స ఝానస్స… తతియస్స ఝానస్స… చతుత్థస్స ఝానస్స… ఆకాసానఞ్చాయతనస్స… విఞ్ఞాణఞ్చాయతనస్స… ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనస్స… నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయతనస్స… సోతాపత్తిమగ్గస్స… సోతాపత్తిఫలస్స… సకదాగామిమగ్గస్స… సకదాగామిఫలస్స… అనాగామిమగ్గస్స… అనాగామిఫలస్స… అరహత్తమగ్గస్స… అరహత్తఫలస్స పత్తి అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం…పే… అచ్చుతం అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అరహత్తఫలస్స పత్తి అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

సోతాపత్తిమగ్గస్స పత్తి అసఙ్ఖతా… సోతాపత్తిఫలస్స పత్తి అసఙ్ఖతా… అరహత్తమగ్గస్స పత్తి అసఙ్ఖతా… అరహత్తఫలస్స పత్తి అసఙ్ఖతా… నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. నవ అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నవ అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. నవ తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౪౦. న వత్తబ్బం – పత్తి అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. పత్తి రూపం … వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే. తేన హి పత్తి అసఙ్ఖతాతి.

పత్తికథా నిట్ఠితా.

౧౯. ఏకూనవీసతిమవగ్గో

(౧౯౦) ౫. తథతాకథా

౮౪౧. సబ్బధమ్మానం తథతా అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం…పే… అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సబ్బధమ్మానం తథతా అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౪౨. రూపస్స రూపతా, నను రూపతా అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం…పే… అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… రూపస్స రూపతా, నను రూపతా అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ద్వే అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ద్వే తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

వేదనాయ వేదనతా, నను వేదనతా…పే… సఞ్ఞాయ సఞ్ఞతా, నను సఞ్ఞతా…పే… సఙ్ఖారానం సఙ్ఖారతా, నను సఙ్ఖారతా…పే… విఞ్ఞాణస్స విఞ్ఞాణతా, నను విఞ్ఞాణతా అసఙ్ఖతాతి? ఆమన్తా. నిబ్బానం…పే… అమతన్తి? న హేవం వత్తబ్బే …పే….

రూపస్స రూపతా, నను రూపతా…పే… విఞ్ఞాణస్స విఞ్ఞాణతా, నను విఞ్ఞాణతా అసఙ్ఖతా, నిబ్బానం అసఙ్ఖతన్తి? ఆమన్తా. ఛ అసఙ్ఖతానీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… ఛ అసఙ్ఖతానీతి? ఆమన్తా. ఛ తాణాని…పే… అన్తరికా వాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౪౩. న వత్తబ్బం – ‘‘సబ్బధమ్మానం తథతా అసఙ్ఖతా’’తి? ఆమన్తా. సబ్బధమ్మానం తథతా రూపం… వేదనా… సఞ్ఞా… సఙ్ఖారా… విఞ్ఞాణన్తి? న హేవం వత్తబ్బే. తేన హి సబ్బధమ్మానం తథతా అసఙ్ఖతాతి.

తథతాకథా నిట్ఠితా.

౧౯. ఏకూనవీసతిమవగ్గో

(౧౯౧) ౬. కుసలకథా

౮౪౪. నిబ్బానధాతు కుసలాతి? ఆమన్తా. సారమ్మణా, అత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అనారమ్మణా, నత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అనారమ్మణా, నత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధి, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నిబ్బానధాతు కుసలా’’తి.

౮౪౫. అలోభో కుసలో సారమ్మణో, అత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. నిబ్బానధాతు కుసలా సారమ్మణా, అత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… అదోసో కుసలో…పే… అమోహో కుసలో…పే… సద్ధా… వీరియం… సతి… సమాధి…పే… పఞ్ఞా కుసలా సారమ్మణా, అత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. నిబ్బానధాతు కుసలా సారమ్మణా, అత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

నిబ్బానధాతు కుసలా అనారమ్మణా, నత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అలోభో కుసలో అనారమ్మణో, నత్థి తస్స ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నిబ్బానధాతు కుసలా అనారమ్మణా, నత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? ఆమన్తా. అదోసో కుసలో…పే… అమోహో కుసలో…పే… సద్ధా… వీరియం… సతి… సమాధి…పే… పఞ్ఞా కుసలా అనారమ్మణా, నత్థి తాయ ఆవట్టనా…పే… పణిధీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౪౬. న వత్తబ్బం – ‘‘నిబ్బానధాతు కుసలా’’తి? ఆమన్తా. నను నిబ్బానధాతు అనవజ్జాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి నిబ్బానధాతు అనవజ్జా, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘నిబ్బానధాతు కుసలా’’తి.

కుసలకథా నిట్ఠితా.

౧౯. ఏకూనవీసతిమవగ్గో

(౧౯౨) ౭. అచ్చన్తనియామకథా

౮౪౭. అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతాతి? ఆమన్తా. మాతుఘాతకో అచ్చన్తనియతో, పితుఘాతకో…పే… అరహన్తఘాతకో…పే… రుహిరుప్పాదకో …పే… సఙ్ఘభేదకో అచ్చన్తనియతోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౪౮. అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతాతి? ఆమన్తా. అచ్చన్తనియతస్స పుగ్గలస్స విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జేయ్యాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అచ్చన్తనియతస్స పుగ్గలస్స విచికిచ్ఛా ఉప్పజ్జేయ్య, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతా’’తి.

అచ్చన్తనియతస్స పుగ్గలస్స విచికిచ్ఛా నుప్పజ్జేయ్యాతి? ఆమన్తా. పహీనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పహీనాతి? ఆమన్తా. సోతాపత్తిమగ్గేనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సకదాగామిమగ్గేన …పే… అనాగామిమగ్గేన…పే… అరహత్తమగ్గేనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కతమేన మగ్గేనాతి? అకుసలేన మగ్గేనాతి. అకుసలో మగ్గో నియ్యానికో ఖయగామీ బోధగామీ అనాసవో…పే… అసంకిలేసికోతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నను అకుసలో మగ్గో అనియ్యానికో…పే… సంకిలేసికోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అకుసలో మగ్గో అనియ్యానికో…పే… సంకిలేసికో, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అచ్చన్తనియతస్స పుగ్గలస్స విచికిచ్ఛా అకుసలేన మగ్గేన పహీనా’’తి.

౮౪౯. సస్సతదిట్ఠియా నియతస్స పుగ్గలస్స ఉచ్ఛేదదిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్యాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి సస్సతదిట్ఠియా నియతస్స పుగ్గలస్స ఉచ్ఛేదదిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్య, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతా’’తి.

సస్సతదిట్ఠియా నియతస్స పుగ్గలస్స ఉచ్ఛేదదిట్ఠి నుప్పజ్జేయ్యాతి? ఆమన్తా. పహీనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పహీనాతి? ఆమన్తా. సోతాపత్తిమగ్గేనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… సకదాగామిమగ్గేన…పే… అనాగామిమగ్గేన…పే… అరహత్తమగ్గేనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కతమేన మగ్గేనాతి? అకుసలేన మగ్గేన. అకుసలో మగ్గో…పే… నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘సస్సతదిట్ఠియా నియతస్స పుగ్గలస్స ఉచ్ఛేదదిట్ఠి అకుసలేన మగ్గేన పహీనా’’తి.

౮౫౦. ఉచ్ఛేదదిట్ఠియా నియతస్స పుగ్గలస్స సస్సతదిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్యాతి? ఆమన్తా. హఞ్చి ఉచ్ఛేదదిట్ఠియా నియతస్స పుగ్గలస్స సస్సతదిట్ఠి ఉప్పజ్జేయ్య, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతా’’తి.

ఉచ్ఛేదదిట్ఠియా నియతస్స పుగ్గలస్స సస్సతదిట్ఠి నుప్పజ్జేయ్యాతి? ఆమన్తా. పహీనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… పహీనాతి? ఆమన్తా. సోతాపత్తిమగ్గేనాతి? న హేవం వత్తబ్బే …పే… సకదాగామిమగ్గేన…పే… అనాగామిమగ్గేన…పే… అరహత్తమగ్గేనాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

కతమేన మగ్గేనాతి? అకుసలేన మగ్గేనాతి. అకుసలో మగ్గో…పే… నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘ఉచ్ఛేదదిట్ఠియా నియతస్స పుగ్గలస్స సస్సతదిట్ఠి అకుసలేన మగ్గేన పహీనా’’తి.

౮౫౧. న వత్తబ్బం – ‘‘అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతా’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో సమన్నాగతో హోతి ఏకన్తకాళకేహి అకుసలేహి ధమ్మేహి, సో [ఏవం ఖో భిక్ఖవే పుగ్గలో (అ. ని. ౭.౧౫)] సకిం నిముగ్గో నిముగ్గోవ హోతీ’’తి [అ. ని. ౭.౧౫]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతాతి.

౮౫౨. వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో సమన్నాగతో హోతి ఏకన్తకాళకేహి అకుసలేహి ధమ్మేహి, సో సకిం నిముగ్గో నిముగ్గోవ హోతీ’’తి కత్వా తేన చ కారణేన అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతాతి? ఆమన్తా. వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఉమ్ముజ్జిత్వా నిముజ్జతీ’’తి [అ. ని. ౭.౧౫]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. సబ్బకాలం ఉమ్ముజ్జిత్వా నిముజ్జతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో సమన్నాగతో హోతి ఏకన్తకాళకేహి అకుసలేహి ధమ్మేహి, సో సకిం నిముగ్గో నిముగ్గోవ హోతీ’’తి – కత్వా తేన చ కారణేన అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతాతి? ఆమన్తా. వుత్తం భగవతా – ‘‘ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో పుగ్గలో ఉమ్ముజ్జిత్వా ఠితో హోతి, ఉమ్ముజ్జిత్వా విపస్సతి విలోకేతి, ఉమ్ముజ్జిత్వా పతరతి, ఉమ్ముజ్జిత్వా పతిగాధప్పత్తో హోతీ’’తి [అ. ని. ౭.౧౫]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. సబ్బకాలం ఉమ్ముజ్జిత్వా పతిగాధప్పత్తో హోతీతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అచ్చన్తనియామకథా నిట్ఠితా.

౧౯. ఏకూనవీసతిమవగ్గో

(౧౯౩) ౮. ఇన్ద్రియకథా

౮౫౩. నత్థి లోకియం సద్ధిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. నత్థి లోకియా సద్ధాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… నత్థి లోకియం వీరియిన్ద్రియం…పే… సతిన్ద్రియం…పే… సమాధిన్ద్రియం…పే… పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. నత్థి లోకియా పఞ్ఞాతి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అత్థి లోకియా సద్ధాతి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియం సద్ధిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి లోకియం వీరియం…పే… సతి…పే… సమాధి…పే… పఞ్ఞాతి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అత్థి లోకియో మనో, అత్థి లోకియం మనిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియా సద్ధా, అత్థి లోకియం సద్ధిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి లోకియో మనో, అత్థి లోకియం మనిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియా పఞ్ఞా, అత్థి లోకియం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అత్థి లోకియం సోమనస్సం, అత్థి లోకియం సోమనస్సిన్ద్రియం…పే… అత్థి లోకియం జీవితం, అత్థి లోకియం జీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియా సద్ధా, అత్థి లోకియం సద్ధిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి లోకియం జీవితం, అత్థి లోకియం జీవితిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియా పఞ్ఞా, అత్థి లోకియం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౫౪. అత్థి లోకియా సద్ధా, నత్థి లోకియం సద్ధిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియో మనో, నత్థి లోకియం మనిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి లోకియా పఞ్ఞా, నత్థి లోకియం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియో మనో, నత్థి లోకియం మనిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అత్థి లోకియా సద్ధా, నత్థి లోకియం సద్ధిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియం సోమనస్సం, నత్థి లోకియం సోమనస్సిన్ద్రియన్తి… అత్థి లోకియం జీవితం, నత్థి లోకియం జీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి లోకియా పఞ్ఞా, నత్థి లోకియం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియో మనో, నత్థి లోకియం మనిన్ద్రియన్తి…పే… అత్థి లోకియం జీవితం, నత్థి లోకియం జీవితిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౫౫. అత్థి లోకుత్తరా సద్ధా, అత్థి లోకుత్తరం సద్ధిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియా సద్ధా, అత్థి లోకియం సద్ధిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి లోకుత్తరం వీరియం…పే… అత్థి లోకుత్తరా పఞ్ఞా, అత్థి లోకుత్తరం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకియా పఞ్ఞా, అత్థి లోకియం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

అత్థి లోకియా సద్ధా, నత్థి లోకియం సద్ధిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకుత్తరా సద్ధా, నత్థి లోకుత్తరం సద్ధిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే… అత్థి లోకియం వీరియం…పే… అత్థి లోకియా పఞ్ఞా, నత్థి లోకియం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? ఆమన్తా. అత్థి లోకుత్తరా పఞ్ఞా, నత్థి లోకుత్తరం పఞ్ఞిన్ద్రియన్తి? న హేవం వత్తబ్బే…పే….

౮౫౬. నత్థి లోకియాని పఞ్చిన్ద్రియానీతి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘అద్దసం ఖో అహం, భిక్ఖవే, బుద్ధచక్ఖునా లోకం వోలోకేన్తో సత్తే అప్పరజక్ఖే మహారజక్ఖే, తిక్ఖిన్ద్రియే ముదిన్ద్రియే, స్వాకారే, సువిఞ్ఞాపయే, అప్పేకచ్చే పరలోకవజ్జభయదస్సావినో విహరన్తే’’తి [మ. ని. ౧.౨౮౩ తత్థ ‘‘ద్వాకారే దువిఞ్ఞాపయే’’ ఇచ్చాదీనిపి పదాని దిస్సన్తి]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి అత్థి లోకియాని పఞ్చిన్ద్రియానీతి.

ఇన్ద్రియకథా నిట్ఠితా.

ఏకూనవీసతిమవగ్గో.

తస్సుద్దానం –

అతీతే కిలేసే జహతి అనాగతే కిలేసే జహతి పచ్చుప్పన్నే కిలేసే జహతి, సుఞ్ఞతా సఙ్ఖారక్ఖన్ధపరియాపన్నా, సామఞ్ఞఫలం అసఙ్ఖతం, పత్తి అసఙ్ఖతా, సబ్బధమ్మానం తథతా అసఙ్ఖతా, నిబ్బానధాతు కుసలా, అత్థి పుథుజ్జనస్స అచ్చన్తనియామతా, నత్థి లోకియాని పఞ్చిన్ద్రియానీతి.