(౧౭౭) ౧. మనుస్సలోకకథా
౮౦౨. న వత్తబ్బం – ‘‘బుద్ధో భగవా మనుస్సలోకే అట్ఠాసీ’’తి? ఆమన్తా. నను అత్థి బుద్ధవుత్థాని చేతియాని ఆరామవిహారగామనిగమనగరాని రట్ఠాని జనపదానీతి? ఆమన్తా. హఞ్చి అత్థి బుద్ధవుత్థాని చేతియాని ఆరామవిహారగామనిగమనగరాని రట్ఠాని జనపదాని, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘బుద్ధో భగవా మనుస్సలోకే అట్ఠాసీ’’తి.
న వత్తబ్బం – ‘‘బుద్ధో భగవా మనుస్సలోకే అట్ఠాసీ’’తి? ఆమన్తా. నను భగవా లుమ్బినియా జాతో, బోధియా మూలే అభిసమ్బుద్ధో, బారాణసియం భగవతా ధమ్మచక్కం పవత్తితం, చాపాలే చేతియే ఆయుసఙ్ఖారో ఓస్సట్ఠో, కుసినారాయం భగవా పరినిబ్బుతోతి? ఆమన్తా. హఞ్చి భగవా లుమ్బినియా జాతో…పే… కుసినారాయం భగవా పరినిబ్బుతో, తేన వత రే వత్తబ్బే – ‘‘బుద్ధో భగవా మనుస్సలోకే అట్ఠాసీ’’తి.
న వత్తబ్బం – ‘‘బుద్ధో భగవా మనుస్సలోకే అట్ఠాసీ’’తి? ఆమన్తా. నను వుత్తం భగవతా – ‘‘ఏకమిదాహం, భిక్ఖవే, సమయం ఉక్కట్ఠాయం విహరామి సుభగవనే సాలరాజమూలే’’తి [దీ. ని. ౨.౯౧]; ‘‘ఏకమిదాహం, భిక్ఖవే, సమయం ఉరువేలాయం విహరామి అజపాలనిగ్రోధే పఠమాభిసమ్బుద్ధో’’తి [అ. ని. ౪.౨౧]; ‘‘ఏకమిదాహం, భిక్ఖవే, సమయం రాజగహే విహరామి వేళువనే కళన్దకనివాపే’’తి [దీ. ని. ౨.౧౮౦]; ‘‘ఏకమిదాహం, భిక్ఖవే, సమయం సావత్థియం విహరామి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే’’తి; ‘‘ఏకమిదాహం, భిక్ఖవే, సమయం వేసాలియం విహరామి మహావనే కూటాగారసాలాయ’’న్తి [దీ. ని. ౩.౧౧]! అత్థేవ సుత్తన్తోతి? ఆమన్తా. తేన హి బుద్ధో భగవా మనుస్సలోకే అట్ఠాసీతి.
౮౦౩. బుద్ధో భగవా మనుస్సలోకే అట్ఠాసీతి? ఆమన్తా. నను భగవా లోకే జాతో, లోకే సంవడ్ఢో, లోకం అభిభుయ్య విహరతి అనుపలిత్తో లోకేనాతి [అ. ని. ౪.౩౬]? ఆమన్తా. హఞ్చి భగవా లోకే జాతో, లోకే సంవడ్ఢో, లోకం అభిభుయ్య విహరతి అనుపలిత్తో లోకేన, నో చ వత రే వత్తబ్బే – ‘‘బుద్ధో భగవా మనుస్సలోకే అట్ఠాసీ’’తి.
మనుస్సలోకకథా నిట్ఠితా.